Maldivi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Maldivi
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ
Divehi Rājje ge Jumhuriyyā
Flag of Maldives.svg Coat of arms of Maldives.svg
Flago di Maldivi Blazono di Maldivi
Nacionala himno:
Qaumii salaam
LocationMaldives.png
Urbi:
Chefurbo: Male
· Habitanti: 156 000 (2014)[1]
Precipua urbo: Male
Lingui:
Oficala lingui: Dhivehi
Guvernerio:
Tipi: Republiko
· Prezidanto: Abdulla Yameen Abdul Gayoom
Surfaco: (206ma granda)
· Totala: 298 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (177ma granda)
· Totala: 393 253[1] (2015)
· Denseso di habitantaro: 1036,9 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Rupio di Maldivi
Veho-latero: sinistre
ISO: MV
MDV
462
Reto-domeno: .mv*
Precipua religio: islamo, 99,2%


Maldivi esas lando konsistanta ek 26 atoli kun 1192 insuleti, sude del insuli Lakshadweep, qui jacas cirkume 700 km sud-weste de Sri-Lanka.

Bazala fakti pri Maldivi.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Maldivi

Segun studii di la linguo e la kulturo di Maldivi, lua unesma habitanti esis Dravidiana populi[2] de Tamil Nadu qui establisis su en l'insuli de cirkum 300 aK til la yaro 300. La maxim frua skribita historio di Maldivi markizesas da l'arivo di la decendanti dil princo Vijaya, de Sinhalana raso. Li arivis en Maldivi ulatempe inter 543 e 483 aK. Lia arivo markizis importanta modifiko en la kulturo ed en la developo di la regiono, ed anke en la developo di Dhivehi-linguo, qua esas simila en gramatiko e fonologio a Sinhala-linguo.

Budista Stupa (templo) konstruktita en l'insulo Gan.

Budismo adportesis al insuli dum la 3ma yarcento aK, dum la rejio di imperiestro Ashoka. Ol divenis la precipua religio dil insuli til la 12ma yarcento kande islamo introduktesis en la regiono.

En 1558 Portugalani establisis mikra garnizono en l'insuli e guvernis ol de Goa, ma pos 15 yari, Muhammad Thakurufaanu Al-Azam ekpulsis Portugalani. Dum la duimo dil 16ma yarcento, Nederlando remplasis Portugal kom komercala povo en la regiono. En 1796 Britaniani ekpulsis Nederlandani de vicina Ceylon ed inkluzis Maldivi en lua areo di influo.

Quankam Maldivi restis nedependanta sultanio de 1153 til 1968, en 1887 Britaniani transformis ol oficale en protektorato. En 1953 probesis transformar l'insuli en republiko, kun Muhammad Amin Didi kom prezidanto, ma sultanio riestablisesis. En 1959 habitanti di tri atoli revoltis e formacis Unionita Republiko di Suvadiva Insuli, ma la revolto faliis en 1963. En 25ma di julio 1965 Maldivi divenis nedependanta de Unionita Rejio. Ye la 11ma di decembro 1968 sultanio abolisesis e Maldivi divenis republiko, kun Ibrahim Nasir kom prezidanto. En 1978 Maumoon Abdul Gayoom remplasis Nazir en la prezidanteso pos elekto, e guvernis la lando dum 30 yari.

Violenta ondego devastis Maldivi la 26ma di decembro 2004 pos ter-tremo en Indiana oceano. Nur 9 insuli eskapis del inundadi. En 2008 eventis elekto e Mohamed Nasheed, opozanta a Gayoom, vinkis e divenis prezidanto. Ye la 7ma di februaro 2012 Nasheed renuncis. Pose ilu deklaris a stranjera jurnalaro ke ilu revokesis per stato-stroko komandita dal viceprezidanto Mohammed Waheed Hassan. En 2013 itere eventis elekti por prezidanteso, e Abdulla Yameen Abdul Gayoom, fratulo di Maumoon Abdul Gayoom, vinkis.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Placo di la Nedependo, en Maldivi.

Maldivi esas prezidantala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato e chefo di guvernerio. Segun la konstituco aprobita en 2008 il elektesas dal populo por 5-yara periodo. Abdulla Yameen Abdul Gayoom guvernas depos 2013.

La legifala povo kompozesas dal asemblajo (Majlis) kun unika chambro e 77 membri, qui elektesas por 5 yari.

Segun Maldivana konstituco, legifala povo esas nedependanta, e judiciisti mustas obedar nur la konstituco e la komuna legi. Kande konstituco o komuna legi silencas pri un temo, judiciisti mustas usar Shari'ah, Islamala lego.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Maldivi.

Maldivi konsistas ek 200 plana insuli ed atoli. Atoli di Maldivi de nordo a sudo esas sequanta: Haa Alifu, Haa Dhaalu, Shaviyani, Noonu, Raa, Lhaviyani, Baa, Ari, Male, Faafu, Vaavu, Dhaalu, Meenu, Thaa, Laamu, Gaafu Dhaalu, Gnaviyani, Seenu.

Lua klimato esas tropikala. Mezvalora yarala temperaturo esas 24ºC. Quankam l'insuli havas poka sovaja vivo, l'oceano proxim l'insuli havas plua kam 2.000 speci di fishi, ed abundanta moyeni, exemple atuno.

Maldivi povas desaparar pro la levo di marala nivelo efektigata da globala varmesko. Lua maxim alta punto jacas nur 2.3 metri sur la marala nivelo.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Maldivi

La precipua exportacajo di Maldivi esas fishi e fisho-produkturi. Til la yari 1970ma, poka turisti vizitabis l'insuli. Nune, turismo reprezentas 28% de la KLP di la lando, e plua kam 60% del extera revenui. Lua monetaro esas la rupio di Maldivi.

L'agrokultivo ed l'industrio havas poka ekonomial importi, pro la manko di kultivebla tereni e pro la manko di laboristi.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Male, chefurbo di Maldivi.

De omna habitantaro, cirkum 40% vivas en urbi, 1/3 ek omna habitanti vivas en Male. La habitantaro esas rezulto di mixo di sud-Indiani, Ceylonani ed Arabi. En 2008 cirkume 70.000 exterlanda laboristi vivis en Maldivi.

La mezvalora vivo-expekto esis 75.37 yari en 2015. De la habitantaro, 99.3% savas lektar e skribar.[1]

Plu kam 99% de la habitantaro esas Mohamedani. Islamo adoptesis dum la 12ma yarcento. Divehi, Indo-Europana linguo skribata kun skripto Thaana, esas l'ofical idiomo di la lando, ma l'Angla esas larje uzata en komerco.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Maldivi havas kulturala influi de Sri-Lanka e de la nordo di India. Lokala muziko havas influi de Indiana muziko, e multafoye la liriki de Indiana muziki facile adaptesas lokale, pro la linguo dhiveli apartenar ad Indo-Europana linguaro e havar similesi kun Hindi-linguo. La dansi de Maldivi havas influi de la danso Kathak, de nordal India.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Maldives" (en Angla). The World Factbook. URL vidita ye la 30 di agosto 2015.
  2. http://www.maldivesinfo.gov.mv/home/files/news.php?id_news=1096