Bahrain

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Bahrain
مملكة البحرين
Mamlakat al-Baḥrayn
Flag of Bahrain.svg Emblem of Bahrain.svg
Standardo di Bahrain Blazono di Bahrain
Nacionala himno:
Bahrainona
LocationBahrain.png
Urbi:
Chefurbo: Al Manamah
Precipua urbo: Al Manamah
Lingui:
Oficala lingui: Arabiana
Guvernerio:
Tipo: Monarkio
· Rejo: Hamad bin Isa Al Khalifa
· Chefministro: Khalifah ibn Sulman Al Khalifa
Surfaco: (173ma granda)
· Totala: 765 km²
· Aquo: Neglijebla %
Habitanti: (155ma granda)
· Totala: 1 410 942[1] (2017)
· Denseso di habitantaro: 1 613,8 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Dinaro di Bahrain
Veho-latero: dextre
ISO: BH
BHR
048
Reto-domeno: .bh*
Precipua religio: islamo (70,3% en 2010)[1]
Oficala retosituo: http://www.e.gov.bh


Bahrain esas nedependanta stato en Azia an la Persiana gulfo. Ol formacesas per arkipelago este de Saudi-Arabia.

Bazala fakti pri Bahrain.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Bahrain

Bahrain esis habiteyo por la civilizuro Dilmun, ed esis importanta komercala centro dum la Bronz-epoko, inter Mezopotamia e la Valo dil fluvio Indus.[2] La regiono pose konquestesis dal Asiriani, e pode dal Babiloniani.[3]

De la 6ma yarcento aK til la 3ma yarcento aK la regiono esis parto del Persian imperio. Dum la "klasika epoko", Greki referis a la regiono kom "Tylos", qua lor esis centro por la komerco di perli.

Islamo enduktesis en Bahrain dum l'epoko di Muhammad, e la lokala suvereno, Munzir ibn Sawa Al Tamimi, konvertis su en 628. En 899 l'islamala sekto Qarmatiani establisis su en la insuli e deziris krear utopiala socio. Li spoliis Mekka e Mdina en 930, ma vinkesis dal Araba dinastio Uyunid-i en 976.

En 1521 Portugalani siejis ed okupis Bahrain. Lia okupeso duris dum 80 yari, e li ekpulsesis del insuli en 1602 dal trupi komandita da Abbas la 1ma di Persia.

Mapo de 1745 pri la Persiana gulfo, kun Bahrain.

En 1783 l'Araba familio al-Khalifa kaptis povo en l'arkipelago. Ahmed Al-Fateh divenis l'unesma sheiko de la dinastio al-Khalifa. En 1861 la regiono divenis Britaniana protektorato[4].

Petrolo deskovresis en l'arkipelago en 1932, e pose Bahrain rapide developis. Pos la Duesma mondomilito sentimenti kontre Britaniani kreskis, e sedicii komencis en l'arkipelago, note kontre la judi. En 1947 la maxim multa judi fugis vers Mumbai e pose establisis en Palestina od en Unionita Rejio.

En 1970 Iran reklamacis la posedajo di Bahrain ed altra insuli en Persiana gulfo, ma pos pakto kun Unionita Rejio, ol abandonis lua reklamaco pri l'arkipelago. En la 15ma di agosto 1971, pos plebicito Bahrain ganis nedependo de Unionita Rejio. En 1973 ol adoptis lua unesma konstituco.

L'augmento di preci di petrolo dum yari 1970ma stimulis ekonomiala kresko di la lando. Pos l'interna milito en Libano lando anke divenis importanta financala centro en Mez-Oriento.

En 2011, inspirita per l'Araba Printempo, Shi'a Mohamedani (la majoritato de la habitantaro) komencis protesti en Bahrain kontre la guvernerio komandita da la minoritato di Sunni Mohamedani. Komence la guvernerio permisis la protesti, ma pos 1 monato ol pregis helpo de Saudi-Arabia e decidis atakar la protesteri. Existas informi pri mili di enkarcerigi, pri multa mortigi e pri l'uzo di torturo kontre la protesteri.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Hamad bin Isa Al Khalifa, rejulo di Bahrain.

Bahrain esas konstitucala monarkio. La chefo di stato esas la rejulo, nune Hamad bin Isa Al Khalifa, qua indikas direte la chefo di guvernerio, la chefministro. Pos la nedependo en 1971, l'unika chefministro di la lando esas Khalifah ibn Sulman Al Khalifah.

Pos asumir la povo en 1999, Hamad bin Isa Al Khalifa komencis multa politikala reformi en la lando, donis voto-yuro a la mulieri, liberigis politikala karcerani e permisis l'unesma parlamentala elekti. La nuna konstituco di la lando promulgesis en 2002, e l'unesma elekti por la parlamento eventis la sam yaro. La duesma elekto por la parlamento eventis en 2006.

La Parlamento havas 2 chambri: la Chambro di Deputati, o la basa chambro, havas 40 membri qui elektesas direte dal populo por 4 yari. L'alta chambro, nomizita "Konsultiva Konsilantaro" (Arabe: Shura), anke havas 40 membri, qua indikesis da la monarko.

La judiciala povo di Bahrain dividesas en du branchi: la korti pri civila lego, e la korti pri religiala (Sharia) lego. La Civila Korti judicias komercala, civila e kriminala kazi pri la ne-Mohamedana civitani, dum ke la Sharia Korti judicias la kazi relate a la Mohamedani.

Politikala partisi esas nelegala en Bahrain, ma fakte existas "politikala socii" qui funcionas quale partisi. La "politikala socii" varias de la simpatieri di Komunismo (adsinistre) til la Islamala dextra.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Topografiala mapo di Bahrain.
Plajo proxim Al Manamah.

Bahrain esas mikr arkipelago qua konsistas ek 33 naturala insuli che Persiana gulfo, este de Saudi-Arabia. Pro la kreado di artificala insuli, la quanto di insuli de la lando nune esas 84. Ek la 33 naturala insuli, nur 3 habitesas[4]. La lando ne havas terala frontieri kun altra landi, ma havas 161 kilometri di litoro. Lua relevo ordinare esas plana, e lua maxim alta monto, Jabal ad Dukhan, havas 134 metri di altitudo.

Lua klimato esas arida, kun dolca vintri e sat varma someri. La temperaturi povas superirar 50°C dum la somero. Tempesti di polvo de Saudi-Arabia od Irak freque frapas l'arkipelago e diminutas la videbleso dum la monati di junio e julio. Pluvo esas poka e neregulala, ed eventas precipue dum la vintro.

Cirkume 92% de lua teritorio kovresas per dezerto. Nur 2.82% de lua teritorio esas kultivebla. Ne existas fluvii en l'arkipelago. La precipua fonto di aquo por drinkar e por l'irigaco esas l'aquifero Damman, ja multe explorata.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Bahrain

Pro l'extraktado di petrolo, l'ekonomio di Bahrain kreskabas plue rapide kam altra landi en la regiono di Persiana gulfo, segun raporto dil Unionita Nacioni de januaro 2006[5].

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Bahrainani pregas kune en strado.
Demografio di Bahrain (1960-2010)

Segun statistiki de The World Factbook por 2017, Bahrain havis 1 410 942 habitanti.[1] Segun statistiki de 2010, la maxim multa (46%) esas Bahrainani. Altra Aziani esis 45,5%, altra Arabi esis 4,7%, Afrikani esis 1,6%, Europani 1%, ed altra grupi esis 1,2%.[1]

L'oficala linguo di la lando esas Araba. Altra lingui parolata esas Angla, Farsi ed Urdu.[1] Segun statistiki de 2017 97,5% de la habitantaro savis lektar e skribar.[1]

En 2010, la religio praktikata por 70,3% de la habitantaro esis islamo. Cirkume 14,5% esis kristani, 9,8% hindui, 2,5% esis Budisti, 0,6% esis judi, 1,9% ne havas religio, e 0,3% praktikis altra religii.[1]

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

La lando havas granda tradiciono literaturala. La maxim multa skriptisti skribas en la tradicionala Araba stilo. Dum recenta yari, aparis kelka skriptisti kun influi de Westala literaturo e poeti qui skribas per libera versi pri temi politikala o personala. La poeto Ali Al Shargawi konsideresas "l'ikono di Bahrain", e kelka de lua libri tradukesis a l'Angla, Germana, Bulgara, Rusa, Franca e Kurda.[6]

Khaleeji esas la nacionala muziko di Bahrain. Kompare altra Araba stati, lando esas la maxim fekunda editero di libri en Araba linguo: en 2005 132 nova tituli publikigesis en la lando, por lua cirkume 1 milion habitanti. Samatempe, la mezavalora quanto por l'altra Araba landi esis nur 7 nova tituli por singla 1 milion habitanti.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 The World Factbook (en Angla). CIA. URL vidita ye la 13ma di mayo 2018.
  2. Qal'at al-Bahrain - Ancient Harbour and Capital of Dilmun. UNESCO. URL vidita ye la 5ma di oktobro 2012.
  3. Larsen, Curtis E. (1984) - Life and Land Use on the Bahrain Islands: The Geoarchaeology of an Ancient Society - . Life and Land Use on the Bahrain Islands: The Geoarchaeology of an Ancient Society. pp. 52–55 University of Chicago Press.
  4. 4,0 4,1 Almanaque Abril 2010 - p.402, Editora Abril, Brasil (en Portugalana)
  5. Bahrain expected to bustle - Arabian Business, 1ma di februaro 2007
  6. Bahraini poet Ali al-Sharqawi looks to explore 'cosmic spirit' in his works. Al Shorfa. URL vidita ye la 22ma di junio2013.