Bhutan

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Bhutan
Brug rGyal-Khab.svg
Brug rGyal-Khab
Dru Gäkhap
Flag of Bhutan.svg Emblem of Bhutan.svg
Flago di Bhutan Blazono di Bhutan
Nacionala himno:
Druk tsendhen
Bhutan in its region.svg
Urbi:
Chefurbo: Thimphu
· Habitanti: 98 676 (2005)
Precipua urbo: Thimphu
Lingui:
Oficala lingui: Dzongkha
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejo: Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
· Chefa ministro: Jigme Thinley
Surfaco: (135ma granda)
· Totala: 38 394 km²
· Aquo: < 1 %
Habitanti: (161ma granda)
· Totala: 697 000 (2009)
· Denseso di habitantaro: 18,1 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Ngultrum
Veho-latero: sinistre
ISO: BT
BTN
064
Reto-domeno: .bt*
Precipua religio: Budismo 74%, Hinduismo 20,5%
Oficala retosituo: http://www.bhutan.gov.bt


Bhutan, rejio en Himalaya, nomizita segun Sanskrita vorti Bhyot (Tibet) e anta ('fino'), nam ol jacas ala frontiero di Tibet.

Bazala fakti pri Buthan:

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Bhutan

Unesma evento transskribita en Bhutan esis la paso di budista santo Padma Sambhava en 747. Granda parto di lua anciena historio esas nekonocata, pro fairo qua destruktis lua anciena chef-urbo, Punakha, en 1827[1]. En la 10ma yarcento lua politikala developo subisis granda influo de la religio.

Dum Britaniana dominacajo en India, Britaniani probis kontrolar la teritorio di Bhutan, ma lua suvereni jeris por prezervar la nedependo. Kande India divenis nedependanta en 1947 Britaniani abandonis lua voli pri kontrolar la rejio, ed India divenis la protektero di Bhutan. Nur en 1949 la du landi signatis pakto qua agnoskis Bhutanana nedependo.

Palaco Tashichoedzong, sideyo di Bhutanana guvernerio pos 1952.

En 1953, rejulo Jigme Dorji Wangchuck establisis lokala asemblajo kun 130 membri quale legifala povo, por promocar plu demokratiala formo di guvernerio. Bhutan divenis membro di Unionita Nacioni en 1971, ankore dum la regno di Jigme Dorji Wangchuck. Lua sucedanto, rejulo Jigme Singye Wangchuck komencis politikala reformi, e alienis parto di lua povo a la Konsilantaro di Ministri. Ilu anke permitis l'akuzo kontre la rejo, per sanciono di 2/3 de la Nacional Asemblajo[2].

Dum la fino di la yari 1980ma e la komenco di la yari 1990ma, Bhutan ekpulsis granda nombro di Bhutanani kun Nepalana origino. Segun l'Unionita Nacioni, cirkume 107 000 Bhutanani vivis refujinta an l'esto di Nepal en 2008.

En 1999 la guverno di Bhutan eliminis l'interdikto di televiziono ed Interreto. Bhutan esis un ek la lasta landi de la mondo qui adoptis televiziono. Nova konstituco por la lando prizentesis en 2005.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Fortreso e monakeyo Tashichho Dzong, sideyo di la guverno di Bhutan.

Bhutan esas parlamentala monarkio. La chefo di stato esas la rejulo, nune Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, qua sucedis lua patro Jigme Singye Wangchuck ye la 16ma di decembro 2006. La chefministro esas la chefo di guvernerio, nune Tshering Tobgay.

La legifala povo kompozesas per la Nacional Asemblajo (Tsongdu) kun 151 membri, di qui 106 elektesas da la viri (en Bhutan la mulieri ne darfas votar), 10 elektesas da la budista grupi e 35 elektesas dal rejulo. L'unesma elekti por la Nacional Asemblajo eventis ye la 24ma di marto 2008.

Bhutan adoptis lua konstituco en 2008. La legaro di Bhutan havas influi de la monakala kodexo Tsa Yig e de la komuna legaro Britaniana.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Bhutan kun lua precipua urbi.

Norde de la lando, l'altitudo di granda parto di la monti superiras 7.000 metri. La maxim alta monto esas Gangkhar Puensum, kun 7.570 metri di altitudo.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Bhutan

L'ekonomio di Bhutan dependas de l'agrokultivo, extraktado di forestala produkti, turismo ed en la vendo di hidroelektrala energio ad India. Lando ne havas fervoyi, ma malgre la manko di substrukturi, ol havis forta kresko dum recenta yari.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Cirkum 3/4 de la habitantaro esas budista, 20% esas hinduista e la maxim multa de l'altra esas mohamedana. L'oficala linguo esas dzongkha, un di la 53 Tibetana lingui. Angla docesas en skoli. Cirkum 40% de la habitantaro esas iliterata.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Bhutanana kulturo havas forta influi de Budismo. Lua nacionala sporto esas arkpafado. Lando nur adoptis radio transmiso en 1973, e transmiso di televiziono en 1999.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. "Taktshang: a Buddhist legend" Buddhist Channel
  2. Klus Hoffman. Democratization from above: The case of Bhutan. democracy-international.org.