Santo Domingo

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Santo Domingo
Santo Domingo montage.JPG
Kelk imaji pri Santo Domingo.
Escudo del Municipio Santo Domingo.svg
Blazono
Lando: Flag of the Dominican Republic.svg Dominikana Republiko
Informo:
Latitudo: 18º28' N
Longitudo: 69º57' W
Altitudo: 14 m
Surfaco: 104.44 km²
Habitanti: 965 040 (2010)
Denseso di habitantaro: 9,200 hab./km²
Horala zono: UTC-4
Urbestro: David Collado
Mapo:
Mapo di Santo Domingo
Oficala retosituo:
adn.gov.do
Koloniala quartero di Santo Domingo.

Santo Domingo, oficale Santo Domingo de Guzmán esas la chef-urbo e maxim populoza urbo de Dominikana Republiko, ed anke la maxim populoza de Karibia. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis 965 040 habitanti, e lua metropolala regiono havis 2 731 294 habitanti.[1]

Nune, l'urbo esas la kulturala, financala, politikala e komercala centro de Dominikana Republiko. Ank esas la maxim importanta portuo de la lando, sive por pasajeri, sive por vari. L'universitato Autonoma de Santo Domingo (UASD), esas la precipua del urbo, e l'unika publika universitato de la lando.

L'urbo esas la maxim anciena urbo fondata dal Europani e kontinue habitata de Amerika. Ol fondesis en 1498 da Bartolomeo Colombo, fratulo de Cristoforo Colombo, an l'estala rivo dil fluvio Ozama. L'unesma universitato, l'unesma katedralo, l'unesma monakeyo, e l'unesma kastelo e fortreso di Amerika, omni konstruktesis en Santo Domingo.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Ante ke l'Europani deskovris Amerika en 1492, indijeni Taíno habitis l'insulo Hispaniola, inkluzite la regiono ube nun jacas Santo Domingo. Li organizesis en 5 tribui, komandita da lokala chefi, le cacique (pronuncez 'kasike').

Fortreso Ozama, de la yaro 1502.

Santo Domingo oficale fondesis inter la 4ma e la 5ma di agosto 1498 da Bartolomeo Colombo. Tamen, l'unesma Europani establisesis ibe ja en 1493. Bartolomeo Colombo nomizis l'urbo Nueva Isabela. En 1502, l'urbo destruktesis da uragano. Nicolás de Ovando, lor la guberniestro Hispana, transferis lua sideyo a westala rivo dil fluvio Ozama en 1502, ma mantenis lua nomo, homaje lora rejino Isabel la 1ma di Kastilia. Granda parto dil anciena murego del urbo duris existar til nun.

Dum l'unesma yarcento di lua existo, l'urbo funcionis kom "platformo" por explorar la kontinento Amerikana. En 1586, Francis Drake okupis Santo Domingo e demandis ransono por liberigar ol. Pos ke Drake spoliis l'urbo, la febla dominaco Hispana ne povis impedar ataki da pirati dum cirkume 50 yari. En 1655, expediciono Angla sendita da Oliver Cromwell atakis l'urbo ma pose vinkesis, e preferis establisar su en l'insulo Jamaika.

L'urbo ribaptesis Santo Domingo ('Santa Sundio') en 1697. Ol okupesis e chanjesis de manui multafoye, de 1795 til 1822. En 1795 l'urbo cedesis a Francia, okupesis da Haitiana rebeli en 1801, riokupesis dal Franci en 1802, ed itere dal Hispani en 1809. En 1821, ol divenis chef-urbo dil Nedependanta Stato di Hispana Haiti. Du monati pose, la nova stato okupesis da Haiti. La kolonio, inkluzite l'urbo, perdis granda parto de lua habitanti de origino Hispana pro ca invado.

Dominikana Republiko rekuperis lua nedependo ye la 27ma di februaro 1844, e Santo Domingo divenis lua chef-urbo. De 1936 til 1961 l'urbo nomesis "Ciudad Trujillo" pro la diktatoro Rafael Leónidas Trujillo decidis homajar su ipsa.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Koloniala edifici e la fluvio Ozama.

La reliefo di Santo Domingo esas plana, jacante an la du rivi dil fluvio Ozama. La fluvio permisis konstruktar ibe la maxim importanta portuo di la lando. La mezavalora altitudo dil urbo 14 metri super la marala nivelo.

La klimato dil urbo esas tropikala, influata da monsono (Am segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en agosto (somero) esas 27,1°C, dum ke la mezavalora temperaturo en januaro e februaro (vintro) esas 24,4°C.

La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1447,1 mm. La maxim pluvoza sezono iras de mayo til oktobro, kande pluvas plua kam 140 mm omna monati. La min pluvoza sezono iras de novembro til aprilo, ma pro l'influo dil alizei e la proximeso di monti, ca epoko ne esas komplete sika.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (18ma di agosto 2018) El Gran Santo Domingo, centro de mayor atracción y concentración de población entre 1920 y 2018. El Dinero. URL vidita ye la 20ma di aprilo 2020.