Ekonomio di Hispania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
R Puzzle.png
Ca artiklo bezonas gramatikala revizo. Ka tu povas helpar ni en la revizo?
Ekonomio di Hispania
Pekunio Euro
Internaciona organismi OMC, Europana Uniono, OKED
Statistiki [1]
Kuntara landala produkto (KLP) US$ 1 409 miliardi (2012)
Rango KLP 15ma[2] maxim granda
KLP kresko -1,4% (2012)
KLP per persono US$ 30 400 (2012)
KLP per sektoro agrokultivo 3,3%; industrio 24,2%; komerco servadi 72,6% (2012)
Inflaciono 2,4% (2012)
Habitantaro sub la povreso-lineo 21,1% (2012)
Labor-povo 23,11 milioni (2012)
Labor-povo per okupado agrokultivo 4,2%, industrio 24%, servadi 71,7% (2009)
Chomeso 26% (2012)
Komercala parteneri [1]
Exportacaji (US$) 303,8 miliardi (2012)
Exportacajo - precipua produkti mashini, motora vehili; nutivi, medikamenti
Precipua parteneri Francia 17,8%, Germania 10,6%, Portugal 8,3%, Italia 8,3%, Unionita Rejio 6,7% (2011)
Importacaji (US$) 322,7 miliardi (2012)
Importacajo - precipua produkti mashini ed equipuri, kombustivi, kemiala produkturi, mifabrikita produkturi, nutrivi, vari, medikala instrumenti e por kontrolo
Precipua parteneri Germania 13%, Francia 11,8%, Italia 6,7%, Populala Republiko di Chinia 5,8%, Nederlando 5%, Unionita Rejio 4,5% (2011)
Publika financi [1]
Extera debo 2,25 bilioni (2012)
Revenuo totala (US$) 485,1 miliardi (2012)
Spenso totala (US$) 584,8 miliardi (2012)
Noto: Ecepte kande kontree mencionata, valori en ca tabelo esas en Usana dolari

Hispania havas la 13ma maxim granda ekonomio del mondo, e lua KLP per persono nune esas simila a Franciana e Germaniana. Tamen, pos 15 yari di forta kresko di lua KLP, la ritmo di kresko di lua ekonomio komencis diminutar dum fino di 2007, e sufris retrakto dum la 2ma duimo di 2008[1].

agrokultivo[redaktar | edit source]

Vit-agri en La Rioja.

L'agrokultivo[3] esis til la 1960ma yari la precipua produktado dil Hispanian ekonomio, ma nuntempe ol okupas nur c. 5% di l'aktiva lojantaro. La precipua kultivayi esas frumento, hordeo, sukera beto, maizo, terpomi, sekalo, aveno, rizo, tomati e cepi[4]. La lando anke posedas amplexa vit-agri e horti kun citrus-arbi e olivarbi. En 2010 la yara produktado (en tuni) di cereali esis antekalkulata ye 23,7 milioni[5]; inter qui trovesas tritiko, hordeo, maizo e sekalo. La yarala produktado di altra grava produkti esis: 6,7 milioni di tuni ek beto, 2,6 milioni di terpomi, 5,9 milioni di vitoberi, 3,9 milioni di tomati, preske 3 milioloni di oranji e ulquanta kaj iom min a miliono di cepi.

Brutaro[redaktar | edit source]

Speciale mutona e porka, havas grava ekonomika signifo. En 2005 la brutaro kalkuligis ye 22,7 milioni di bruti, 25,1 milioni di porki, 6,5 miliono di bovi, 3 milioni di kapri, 240,000 di kavali e 131 milioni di pultri. En Hispania oni produktis 32 milioni kg di mielo en la yaro 2001.

Forest-kultivado e fish-kaptado[redaktar | edit source]

La korko esas la precipua arbara rimedo di Hispania[6] ed en 2001 la produktado atingis 57,581 tuni. La produktado dil paperpulpo e ligno dil hispan arbari esas nesufica por kovrado di necesaji dil lando.

La fish-industrio[7] nuntempe esas min grava kam pasinte, cirkume se ol okupas l'unesma loki inter l'Europana landi[8] (en la tuta mondo) e pro la quanto di lua navi e pro la fish-kaptado. La yarala fish-kaptado augmentis a 1,2 milioni di tuni 2004 e precipue temis pri la kaptado di atuno[9] (26% de atun-reti, Hispania fish-kaptas la 60% dil omna fish-kaptado en l'Europana Uniono, preske 230.000 t, qua konvertas ol en la duesma monda produktanto), kalmari, merluchi, sardini (Vigo ed Insulo Cristina), anchovi (haveni che la Biskaya Golfo), makreli e merlani. Ek ante kelka yardeki l'aquokulturo (marala e kontinentala) forte disvolvigis, remarkante la edukado di or-fishi, truti, turboti e salmono; l'omnala produktado en 2003 kalkulesis ye 311.287 tuni.

Min-industrio[redaktar | edit source]

Monumento al la ministo en Riotinto, Huelva.

La hispana min-industrio[10] ek 1996 esis markita dil progresiva redukto e l'exkavado di karbi, stagnado en la metala min-industrio e la konstanta kreskado dil minerali ed indutriala roki (celestino, natria sulfato, sepiolito, fluorino, gipso, feldspato, ardezo, marmoro, granito…) sempre plu peze en la min-sektoro. En 2003 la yarala mino-produktado (en tuni) kalkulesis ye 20,6 milioni di karbo[11] e lignito, 265.000 di fero, 70.000 di koncentrayi ek zinko, 2.000 di plombo, 6,5 milioni di gipso, e 2.409.554 bareli da kruda nafto yare.

En 2001 la precipua energiala minproduktaji esis la lignito e karbo; inter la metala minerali remarkis la zinko ed inter la roki e industriala minerali, la salo[12] e la speciala argilii. La precipua karbomineyi trovesas en Asturia[13] e norde dil provinco di León; la precipua fermineraluyi trovesas cirkum Santander (Kantabria) e Bilbao (Baskia); Almadén, en la provinco Ciudad Real esis tre produktiva en la exkavo di merkurio; ed Andaluzia remarkas pro la metala min-industrio[14], kun plo kam la duono dil landala produktado.

Industrio[redaktar | edit source]

En Hispania esas produktata, i.a., texayi[15], fero e stalo, motor-veturili, kemiala produkturi[16], vestayi e shui, navi, naftorafinado e cemento, e remarkas pro lua valoro l'industriala sektori en la produktado di nutrivi[17], trinkayi e transporta materiali, inter qui remarkas la la auto-sektoro e la aeronautika sektoro. Hispania esas unu ek l'unesma mondala vinproduktanti[18], la produktado di 2003 kalkulesis ye 30 milioni di hektolitri. La siderurga industrio, ante la rekonvertijo en la 1990ma yari, koncentrigis en Bilbao, Santander, Oviedo ed Avilés.

Internaciona rezervi[redaktar | edit source]

Internaciona monrezervi mondskale - yaro 2007

L'internaciona rezervi esas rezervo di pekunio kontrolata da centrala banki ed altra monetal autoritati. L'internaciona rezervi di Hispania[19] dum 2008 superiris 19.000 milion Usana dolari.

L'internaciona rezervi di Hispania esas 50.35 miliardi dolari ye la 31ma di decembro 2014, multa min kam Japonia, 1,313 miliardi dolari, dum la sama periodo.[1] Kontraste, ol esas 4,000 milioni plu granda kam la rezervi di Belgia, 7,000 milioni plu granda kam la di Portugal o 11,000 milioni plu granda kam la di Finlando.

Extera komerco[redaktar | edit source]

En 2003 Hispania importis[20] produkti ye la valoro di 210.860 milioni di dolari e l'exportayi grandigis a 158,213 milioni di dolari pro quo Hispania importacas multe plu kam quo ol ex`portas. Inter la chefa importayi trovijis la minerala e lubrika karburayi, mashinifado e transportili, krudayo, manufakturayi, nutrivi, vivanta beri e kemiala produkturi. La chefa expotita produkti[21] esas: mashinifado e transportili, nutrivi e vivanta besti, motorili, fero e stalo, textaji e konfekaciayi. La chefa komarkala interchanji di Hispania okazaskun la cetera landi di l'Europana Uniono (destakante Francia, Germania, Italia, Britania, Landi dil Benelux e Portugal, Usa e Japonia. La revenui ek la turisma sektoro, qua en 2004 augmentis a 37,250 bilioni di euri, helpis kompensar la deficito dil Hispaniana komerca bilanco, la nombro di personi qua vizits la lando en ta yaro esas cirkum 85 milioni.

Habitanti[redaktar | edit source]

Hispania havis cirkume 24,677,227 en 2006[22], segun datumi dil Banko di Hispania, sur totalo di 16,03 milioni di hispana domi. Ta ciferi indikas mezumo di 1,54 habitanti por hispana domo. Segun la sama fonti, 85% dil loyeji en Hispania esas propra[23], kaj nur 15% estas luataj.

La mezuma prezo dil nova lojeyo en Hispania esas 2510 /m2, segun datumi dil Sociedad de Tasación ye la 31 di decembro 2005. Tamen, la preco dil loyejo varias multe segun autonoma regiono e la provincala chef-urbi.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 1.2 CIA. The World Factbook. URL vidita ye la 6 di aprilo 2013. Citala eroro: Invalid <ref> tag; name "CIA" defined multiple times with different content
  2. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html
  3. http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/rural.htm
  4. http://club.telepolis.com/geografo/regional/espa/produccion.htm
  5. http://www.eleconomista.es/economia/noticias/678415/07/08/Economia-Agricultura-La-produccion-de-cereales-en-Espana-alcanzara-este-ano-237-millones-de-toneladas.html
  6. http://www.asecor.com/cont.asp?lang=es&sec=3&subsec=5
  7. http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0712/21131239.htm
  8. http://www.google.es/search?hl=es&rlz=1G1GGLQ_ESES319&q=espa%C3%B1a+mayor+pa%C3%ADs+en+pesquera&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=
  9. http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica?COMPID=53460805343&ID_PAGINA=22088&ID_FORMATO=9&turbourl=false
  10. http://www.igme.es/internet/default.asp
  11. http://www.laecologia.net/cambio-climatico/el-carbon-como-fuente-de-energia-para-la-produccion-electrica-para-espana/
  12. http://www.institutodelasal.com/subcat/main.html
  13. http://html.rincondelvago.com/mineria-en-asturias.html
  14. http://www.gestiopolis.com/recursos/documentos/fulldocs/eco/indand.htm
  15. http://www.lukor.com/not-neg/sectores/portada/08082705.htm
  16. http://www2.uca.es/asociacion/agadeiq/paginas/iq.htm
  17. http://www.lukor.com/not-soc/cuestiones/portada/08060525.htm
  18. http://www.noticiasdelvino.com/2/4817/la-produccion-vino-espana-descendera-casi-10.html
  19. http://www.mexicomaxico.org/Voto/ReservInt.htm
  20. http://www.indexmundi.com/es/espana/importaciones.html
  21. http://www.plancameral.org/
  22. http://www.ub.es/geocrit/-xcol/260.htm
  23. http://www.extremaduraprogresista.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3189:vivienda-propia--aquella-trampa-del-qfranquismoq-&catid=40:libre-opinion&Itemid=59