Matro Teresa

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Matro Teresa

Matro Teresa, konocita en la katolika eklezio kom Santa Teresa di Kalkuta (naskinta kom Anjezë Gonxhe Bojaxhiu; 26 agosto 1910 - 5 septembro 1997), esis albanian-indiana katolika monakino e misionero.

El naskis en Skopje (nun la chefurbo di Republiko Macedonia), lore parto di la Vilayet di Kosovo dil Otoman-Imperio.  Pos habitar Macedonia dum dek-e-ok yari el translojis ad Irlando e pose ad India, ube el habitis dum granda parto di sua vivo.

En 1950 Teresa fondis la Misioneri di Karitato, katolika religiala kongregaciono qua havis plu kam 4.500 fratini ed esis aktiva en 133 landi en 2012.  La kongregaciono jeras hemi por homi mortanta pro HIV/AIDSlepro e tuberkloso; supo-koqueyi; dispensarii e movebla kliniki; konsilo-programi por pueri e familii; orfanerii e skoli.  Membri, qui vovas chasteso, povreso ed obedio, anke profesas quaresma vovo: "totkordie gratuite servar le maxim povra".

Teresa recevis plura honori, inkluzanta la Ramon Magsaysay-Paco-Premio en 1962 e la Nobel-Paco-Premio en 1979.  El kanonizesis (agnoskesis dal eklezio kom santo) ye 4ma septembro 2016, e l'aniversario di elua morto (5ma septembro) esas elua festo-dio.

Kontroversala figuro dum elua vivo e pos elua morto, Teresa admiresis da multi pro elua karitatala laboro.  El laudesis e kritikesis pro elua opozo kontre aborto, e kritikesis pro mala standi en elua domi por mortanti.  Elua oficala biografio skribesis da Navin Chawla ed editesis en 1992, ed el esas la temo di filmi ed altra libri.

Frua vivo[redaktar | redaktar fonto]

Teresa naskis kom Anjezë Gonxhe (o Gonxha) Bojaxhiu; Anjezë esas linguala parento di "Agnes"; Gonxhe signifikas "rozburjono" o "floreto" en la albaniana) ye 26ma agosto 1910 aden kosovan-albaniana familio en Skopje.  El baptesis en Skopje, un dio pos elua nasko.  El pose egardis 27ma agosto, elua bapto-dio, kom sua "vera naskodio".

El esis la maxim yuna filio di Nikollë e Dranafile Bojaxhiu (Bernai).  Elua patro, qua partoprenis albaniana komuneso-politiko en Macedonia, mortis en 1919 kande el evis ok yari.  Il forsan devenis de Prizren, Kosovo, ed elua matro forsan devenis de vilajo proxim Gjakova.

Segun biografio da Joan Graff Clucas, dum sua frua yari Teresa facinesis da naraci pri la vivi di misioneri e lia servo en Bengal; evinte 12, el konvinkesis ke el devas konsakrar su a religiala vivo.  Elua rezolvo forteskis ye 15ma agosto 1928 dum ke el pregis che la templo di la Nigra Madono di Vitina-Letnice, ube el ofte pilgrimis.

Teresa livis hemo en 1928 evinte 18 por adherar la Fratini di Loreto che Loreto-Abadeyo en Rathfarnham, Irlando, por lernar la angla skope divenar misionero; la angla esis la doco-linguo di la Fratini di Loreto en India.  El ne plus vidis sua matro o fratino.  Elua familio habitis Skopje til 1934, kande li translojis a Tirane.

El arivis en India en 1929 e komencis sua noviceso en Darjeeling, en Himalaya, ube el lernis Bengali e docis che la Skolo di St. Teresa proxim sua kuvento.  Teresa facis sua unesma religiala vovi ye 24ma mayo 1931.  El selektis nomizeso pro Thérèse de Lisieux, la patron-santo di misioneri; pro ke altra monakino ja selektabis ta nomo, Agnes selektis la hispana espelo (Teresa).

Teresa facis sua solena vovi ye 14ma mayo 1937 dum ke el docis che Loreto-kuvento-skolo en Entally, estala Kalkuta.  El servis ibe dum preske duadek yari, e divenis skolestro en 1944.  Malgre ke Teresa juis docar che la skolo, el sempre plu desquieteskis pri la povreso qua cirkondis el en Kalkuta.  La Bengal-famino di 1943 adportis mizero e morto al urbo, e la Dio di Direta Ago di agosto 1946 iniciis periodo di violento inter islamisti e hinduisti.

Listo di Nobel-laureati pri paco

1901: Dunant, Passy 02: Ducommun, Gobat 03: Cremer 04: IDI 05: Suttner 06: Roosevelt 07: MonetaRenault 08: ArnoldsonBajer 09: BeernaertEstournelles de Constant 10: IPB 11: AsserFried 12: Root 13: La Fontaine 17: IKRK 19: Wilson 20: Bourgeois 21: BrantingLange 22: Nansen 25: ChamberlainDawes 26: Briand &Stresemann 27: BuissonQuidde 29: Kellogg 30: Söderblom 31: AddamsButler 33: Angell 34: Henderson 35: Ossietzky 36: Lamas 37: Cecil 38: Nansen Office 44: IKRK 45: Hull 46: BalchMott 47: QPSW, AFSC 49: Boyd Orr 50: Bunche 51: Jouhaux 52: Schweitzer 53: Marshall 54: UNHCR 57: Pearson 58: Pire 59: Noel-Baker 60: Lutuli 61: Hammarskjöld 62: Pauling 63: Reda Kruco 64: King 65: UNICEF 68: Cassin 69: ILO 70: Borlaug 71: Brandt 73: KissingerLe 74: MacBrideSato 75: Saharov 76: B.WilliamsCorrigan Maguire 77: IA 78: SadatBegin 79: Matro Teresa 80: Esquivel 81: UNHCR 82: MyrdalGarcía Robles 83: Wałęsa 84: Tutu 85: IPPNW 86: Wiesel 87: Arias 88: Paco-korpi 89: Dalai Lamao 90: Gorbachov 91: Suu Kyi 92: Menchú 93: Mandelade Klerk 94: ArafatPeresRabin 95: Pugwash KonferoRotblat 96: BeloRamos-Horta 97: ICBLJ.Williams 98: HumeTrimble 99: MSF 2000: Dae-jung 01: UNAnnan 02: Carter 03: Ebadi 04: Maathai 05: IAEAElBaradei 06: YunusBanko Grameen 07: Al Gore 08: Ahtisaari 09: Obama 10: Liu 11: SirleafGboweeKarman 12: Europana Uniono 13: Organizuro por la Interdikto di Kemial Armi 14: Satyarthi, Malala Yousafzai 15: Quarteto 16: Santos