Angliana linguo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
R Puzzle.png
Ca artiklo bezonas gramatikala revizo. Ka tu povas helpar ni en la revizo?
Angla linguo/Angliana linguo
(English)
Parolata en: Unionita Rejio, Usa, Kanada, ed altra 70 landi
Regiono: Europa Ocidentala, Nord-Amerika, Oceania, Afrika
Tota parolanti: 380 milioni (1ma linguo), 600 milioni (2ma linguo)
Rango: 3
Klasifiko: Indo-Europana
  Germana
  Westala grupo
   Anglo-Friziana lingui
    Angliana
Oficala stando
Oficala linguo di: Unionita Rejio, Kanada, Australia ed altra stati, kelka stati di Usa
Regulata da: Nulu, tamen la OED esas grava
Kodi
ISO 639-1: en
ISO 639-2: eng
Anglospeak(800px).png
Totala personi qui parolas Angla linguo.
Videz anke: – Linguaro

L'Angliana (English, pronuncata /ˈɪŋɡlɪʃ/) esas la linguo qua originis de la lando di Anglia. L'Angla esas oficala en 73 landi, ed esas un di la maxim parolata lingui di la mondo.

Esas forte uzata kom internaciona linguo en komerco inter nacioni, en komunikaji, aviacado, en Interreto, ed en multa internaciona organismi.

Historiale, Angliana originis de la fuziono di lingui e dialekti nune nomizita ancien Angla linguo, qua adportesis a l'estala rivo di Britania da Germana koloniigo, dum la 5ma yarcento. Granda nombro di vorti konstruktesis sur latina radiki, pro ol esis la linguo di katolik eklezio e di intelektal Europana vivo dum yarcenti. Angliana linguo anke influesis dal antiqua Nordala linguo pro la Vikinga invadi di Britania dum la 8ma e 9ma yarcenti.

Normanda konquesto di Anglia en la 11ma yarcento adportis multa pruntaji de Normanda e la chanji en vortaro donacis latinida mieno a lo qua lore esis Mez-Angla. La displaso dil vokali, qua komencis en la sudo di Anglia dum la 15ma yarcento, esis la komenco dil modern Angliana.

Historio[redaktar | edit source]

Angliana esas probable la triesma linguo dil mondo en nombro di parolanti qui havas lo kom matrala linguo (inter 300 e 400 milioni di personi), e la triesma maxim parolata, pos la Chiniana se on anke kontas qui havas lo kom duesma linguo (200 milioni di personi).

Same kam Anglia, Angla linguo expansis tra la mondo (Britanian imperio), e pro Usa divenar la maxim granda ekonomiala e militala potenco, ol divenis la nuna linguo por internaciona komuniko.

Quankam l'existo di altra internaciona lingui e di lingui quale Ido o Esperanto qui serchas l'uzado di plu neutrala linguo, l'Angliana nune esas la precipua linguo di internaciona komunikado. To esas pro dominanta "civilizado" ne adoptas altra linguo e ol impozis lua; ta esas la kauzo pro qua en multa landi di Europa parolesas latinida lingui, char lu esis la linguo dil Roman imperio.

Nune existas propozi pri la neutraleso en l'uzado di helpolinguo. Tamen, de ekonomiala vidpunto oni perdus granda quantesi di monetaro por subvencionar la proceso di docado-lernado, exemple la preci dil libri, de plus l'exameni di certifiko qua on devas rinovigar pos certa tempo. To esas la kauzo dil repulso a adoptar un internaciona linguo diferanta de l'Angliana da qui obtenas profito di ta negocio.

Linguaro[redaktar | edit source]

EN (ISO 639-1)

L'Angliana esas Indo-Europana linguo del grupo di Germana linguaro. Quamkam la sociolinguistiko dil Britanian insuli ek l'invadi dil vikingi e dil normandi, ricevis grava pruntaji dil nordala germana lingui e dil franciana, e granda parto di lua lexiko esis rekreita ek latinala kultismi. La du lasta influi facas ke l'Angliana esus probable unu dil germana lingui plu atipa tam en vortaro kam en gramatiko.

La viva parento plus simila a l'Angliana esas la Friziana, linguo parolata da mezmiliono di perzoni en la provinco di Frizia (Nederlando), proxime Germania e altra insuli en Norda Maro. Lua simileso esas plu klara kam on komparas l'antiqua Angliana kun l'antiqua Friziana, char la ristruktureso di l'Angliana pro la stranjera influo facis dil modern Angliana linguo notbale min simila a la Friziana kam lo esis en antiqua epoki.

Konstruktita varietati di Angliana[redaktar | edit source]

  • Basic English
  • E-Prime
  • Attempto Controlled English
  • Special English

Dialekti[redaktar | edit source]

Existas multa dialekti di Angliana. En Britania la diversa dialekti devenas regionala variadi di l'anglosaxona e meza Angliana. En diversa landi esas diversa variadi dil linguo, kun gramatikala e lexikala diferi.

Statistiki[redaktar | edit source]

Savo di Angliana en l'Europana Uniono.

Cirkume 375 milion personi parolas l'Angliana kom unesma linguo. Angliana nune esas probable la triesma maxim granda linguo segun nombro di parolanti kom matrala linguo, pos la Chiniana e la Hispana. Tamen, kande kombinita la ennaskita e la neennaskita parolanti ol esas probable la maxim parolata linguo del mondo.

Evalui qui inkluzas la parolanti kom duesma linguo varias de 470 milioni ad 1 miliardo dependanta di quale mezuresas. La linguistiko-instruisto David Crystal kalkulas ke la nombro di neennaskita parolanti dominaca en nombro a la ennaskita en proporciono di 3 a 1.

En 1990 la landi kun la maxim granda nombro di inata parolanti di Angliana:

  1. 223 900 000 Usa
  2. 60 000 000 Nigeria
  3. 53 300 000 Britania
  4. 32 000 000 Filipini
  5. 21 000 000 India
  6. 16 000 000 Kanada
  7. 14 800 000 Australia
  8. 5 500 000 Malaizia
  9. 3 700 000 Tanzania
  10. 3 500 000 Sudafrika
  11. 3 300 000 Irlando
  12. 3 200 000 Nova-Zelando
  13. 2 700 000 Liberia
  14. 2 300 000 Jamaika
  15. 1 200 000 Trinidad e Tobago
  16. 1 000 000 Singapur

Notora skriptisti en Angliana[redaktar | edit source]


Cquote1.png Usa e Britania esas du landi separata per komuna linguo[1] Cquote2.png
Flag of Europe.svg Oficala lingui di Europana Uniono Flag of Europe.svg
Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana
Germaniana | Grekiana | Hispaniana| Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana
Lituaniana | Maltana | Nederlandana| Poloniana | Portugalana | Romaniana
Slovakiana | Sloveniana | Suediana
Fonto: Pagino di Europana Uniono

Referi[redaktar | edit source]

  1. The United States and Great Britain are two countries separated by a common language, frazo da George Bernard Shaw

Extera ligili[redaktar | edit source]