Ido en Hungaria

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Hungariani pleis importanta rolo depos la origino di la Ido-linguo. En la laborado preliminara di la "Delegitaro" inter 1901 e 1907 partroprenis anke Kövesligethy Radó, profesoro dil astronomio en la universitato Budapest. La famoza fizikistino Eötvös Loránd esis membro di la komitato, qua en olua kunsidi en oktobro 1907 en Paris decidis pri la reforminda formo di Esperanto, ek qua divenis Ido. Eötvös, profesoro dil experimentala fiziko en la universitato Budapest, esis inventero dil tordo-pendulo, qua faciligis la explorado di subtera strati e partikulare la trovo di petrolo.

Valoroza kontributi esis olti di Jankó Pál/Paulo de Janko (1856-1919). Lua propozi, qua aparis en la tomi 1908 til 1914 di Progreso, esis importanta helpo en la diskutado formacar la linguala strukturo e vortaro di Ido, quale ni konocas ol. Jankó esis de la komenco membro dil akademio di Ido. Il mortis en Istambul, ube il habitis en lua lasta yari.

Ja ante 1913 publikigesis kurta gramatiko di Ido kun vortkolekturo da barono Orzcy László. En 1908 Orzcy esis demisionita preidero dil "Adriatika Ligo Esperantista" en Fiume. Lu sumblas partroprenir la kreanta laborado por Ido.

Dum somero 1913 la rektoral ofico dil TEknikal Universitato en Budapest grandis ad Ido la permiso docesor ibe, pos ke simila peticiono dis esperantisti refuzesis. La oficala docisto di Ido divenis Szentkereszty Zsigmont, oficisto dil komercal ministerio Hungariana. Szentkereszty en la sama yaro publikigis kurta ma kompleta gramatiko, lexiketo e pamfleto por Ido. En lua kursi til la unesma mondo-milito partropenis eminenta personi, profesori dil Teknikala Universitato (T.U.), ciencisti, konocata skriptisti, sacerdoti, docisti.

Ye la triesma marto 1914 fondesis la Hungariana Uniono por la LI Ido. Prezidero divenis la famoz arkikekto Schulek Frigyes, profesoro en la T.U., la viceprezidero Szentkereszty, la sekretario Baronyi István. Baronyi esis tre energioza laborero por Ido. Ye la 19ma di marto 1914 il diskursis koram la sindikalisa laboristal grupo pri Ido, la teknikala studento Czibur Géza en a Galilei-kör ye la 23ma marto 1914 e la medicinal studento Lantos Albert samloke.

Bakonyi, qua komencabis sua mondolingual aktiveso kom esperantisto, ekspulsesis ek la esperantista societo, pro ke il komencis propagar Ido ibe.

Komprenende la propagando dum la unesma mondo-milito forte impedesis dal cirkonstanci. Bakonyi mustis servar militistale e sufris grava vunduro. La rivivesko dil movado komencis en la Galilei-kör. Ica politikala klubo de radikala tendenci ja fondesis en 1908, ed olua membraro konsistis maximparte ek universitatala studenti. En lalasta yaro dil milito la klubo klozesis pro kontremilistal propagado, ma lor la revoluciono en ktobro 1918 rikomencis olua aktiveso. La energioza Bakonyi quik organizis kursi en la klubo ed altraloke.


LocationEurope.png
Ido en Europa
Flag of Ido.svg
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano