Umbria

Umbria Regiono di Italia Vilajo Stifone kun rivero Nera, en Umbria. Chefurbo Perugia Maxim granda urbo Perugia Surfaco 8 464 km² Habitanti Denseso di habitantaro 851 954 (2024) 100,75 hab./km² Prezidanto Donatella Tesei (Liga, 2019) Horala zono UTC+1 (UTC+2 dum somero) TNP (yaro) 21 697 miliard € (2017) Reto www.regione.umbria.it/

Umbria esas regiono di Italia jacanta an la centro di la lando. Lua chef-urbo e maxim populoza urbo esas Perugia. Segun statistiki de 2024, ol havis 851 954 habitanti. Lua tota surfaco esas 8 464 km².

Historio

Umbria habitesis de la paleolitiko, quale montras objekti montrata en la Muzeo Arkeologiala Nacionala di Umbria. Exemple la nomizita "Venuso de Trasimeno", de supra paleolitiko, trovita proxim la lago Trasimeno. En Poggio Aquilone de San Venanzo trovesis sepulturo de la supra neolitiko.

La regiono nomizesis pro l'Umbri, populo qua praktikis agrokultivo e vivis en la regiono cirkume la 6ma yarcento aK. Segun legendo, l'urbo Terni, un ek la maxim anciena de la regiono, fondesis en 672 aK. La linguo Umbra esis proxima de la lingui Latina ed Oska.

La regiono konquestesis da Romana republiko en 295 aK, pos la batalio di Sentinum. En 217 aK la batalio di Trasimeno eventis en la regiono, kande trupi komandita da Hannibal invadis la regiono dum la duesma Punika milito. En 40 aK, dum la milito inter Marcus Antonius ed Octavius, Perugia invadesis ed incendiesis.

Pos la fino di Westala Romana imperio, Ostrogoti e Bizancani luktis en la regiono. Sude, Lombardi fondis dukio Spoleto, qua esis nedependanta de 571 til cirkume la duimo dil 9ma yarcento. Dum la regno di Karolus la Granda, la maxim multa teritorii Lombarda konquestesis e donesis a la papo. Plu tarde, l'urbi recevis kelka autonomio, ed ofte militis l'uni kontre l'altri.

Dum la 14ma yarcento aparis diversa mikra stati en la regiono, qua gradope absorbesis da Papala Stati, qua dominacis la regiono til la fino dil 18ma yarcento. Pos Franca revoluciono, la regiono divenis parto de la Republiko Romana, e de 1809 til 1814 ol apartenis a Napoleonala imperio. Pos la vinkeso di Napoléon, la regiono itere enkorpigesis a Papala Stati de 1815 til 1860, kande ol konquestesis da Piemontan armeo ed enkorpigesis a Rejio Sardinia. L'anexo divenis oficala pos plebicito, ye la 4ma di novembro 1860.

Pos l'unigo di Italia, la nova stato Italiana selektis Perugia por esar chef-urbo di vasta provinco, qua iris de Sabina (che Lazio ed Abruzzo, sude) til Gubbio. En 1920 la teritorio di Umbria modifikesis: Sabina transferesis a Lazio, e kreesis provinco Terni, en Umbria.