Piemont

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Regione Piemonte
Flag of Piedmont.svg Regione-Piemonte-Stemma.svg
Chef-urbo Torino
(911 823 habitanti en 2013)
Piedmont in Italy.svg
Surfaco 25 402 km² km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
4 646 251 (2008)
180 hab./km²
Guberniestro Sergio Chiamparino (PD) (pos 2014)
Horala zono UTC+1
(UTC+2 dum la somero)
Reto www.regione.piemont.it

Piemont (Italiane Piemonte) esas Italiana regiono an nordo di la lando. Lua nomo originis de Mezepokala Latina vorto Pedemontium o Pedemontis, de la frazo "ad pedem montium", signifikante "apud la bazo di la monti". Lua chef-urbo esas Torino.

Bazala fakti pri Piemont.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

La Pordo Palatina, de la Romana epoko.

Piemont habitesis de la Paleolitiko. La maxim anciena texti skribita pri la regiono parolas da populi Kelta e Liguriana, le Taurini e le Salassi. Cirkume 220 aK Romani okupis la regiono, e fondis multa kolonii, exemple Augusta Taurinorum (nune Torino). Pos la desaparigo dil Imperio Romana dil Ocidento, la regiono subisis invadi da trupi komandita da Flavius Odovacer, pose dal Burgundiani, Ostrogoti, Bizancani, Lombardi e fine dal Franki, en 773. Tamen, la regiono mantenis kelk autonomeso.

Dum la 9ma e 10ma yarcenti Hungari e Saraceni inkursis en la regiono. La regiono lor esis parto di la Rejio di Italia, interne la Santa Romana imperio. En 1046 Oddo (Otto) la 1ma enkorpigis la regiono en la regio di Savoya, kun chef-urbo en Chambéry (nun en Francia). Altra arei, exemple la povoza urbi Asti ed Alessandria, restis nedependanta.

La komtio di Savyoa divenis dukio en 1416, e la duko Emanuele Filiberto diplasis lua sideyo a Torino en 1563. En 1720 la Dukio di Savoya divenis Rejio di Sardinia, e Torino divenis importanta chef-urbo Europana.

La Republiko di Alba kreesis en 1796 kom klienta stato di Francia en Piemont. Alta klienta stato Franca, la Republiko di Piemont, existis en la regiono de 1798 til 1799, ante ke Austriana e Rusa trupi okupis ol. En junio 1800 kreesis altra klienta republiko, la Subalpala Republiko, qua invadesis dal Franci en 1801 ed anexesis en 1802. La Kongreso di Wien restauris la rejio di Sardinia, qua recevis la Republiko di Genova kom bariero kontre Francia.

La parto de la rejio di Sardinia til 1861, e kun Italiana unigo ol divenis parto di Italia.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Peizajo en Monferrato.

Piemont, jacanta an la nord-westo di Italia, cirkondesas per monti en tri ek lua quar lateri. La tunelo Simplon ligas ol kun Suisia, tra l'Alpi. Lua maxim alta monti esas Monto Roza (4.638 metri di altitudo), Cervino (4.482 m), (4.061 m) e Monviso (3.841 m), ube naskas la fluvio Po. La geografio di Piemont esas montoza (43,3% de la surfaco totala), kolinoza (30,3%) e la cetera 26,4% esas plana tereni. Lua precipua fluvio esas Po.

Piemont esas la 2ma maxim vasta regiono di Italia, pos Sicilia. Lua klimato esas kontinentala, e lua mezavalora yarala pluvo-quanto varias de 700 mm til 1400 mm, segun la regiono.

Lua peizajo esas variata, de l'alta monti di Alpi til la plantacerii di rizo di Vercelli o Novara, e de la kolini di Langhe e Monferrato til la plana tereni. Entote existas 56 nacionala e lokala parki, qui protektas 5,6% de la teritorio di la regiono.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

Basa tereni en Piemont esas fertila. La precipua agrokultivala produkti esas cereali - note rizo - qui reprezentas cirkume 10% de Italiana produktado.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Italiana flago Regioni di Italia Italiana flago
Abruzzo | Apulia | Basilikata | Emilia-Romagna | Friuli-Venezia Giulia | Kalabria | Kampania | Lazio | Liguria | Lombardia | Marche | Molise | Piemont | Sardinia | Sicilia | Toskania | Trentino-Supr Adijo/Suda Tirol | Umbria | Valo di Aosta | Veneto