Santiago (Chili)

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Santiago (Chili)
Santiago de chile collage.png
Kelk imaji pri Santiago
Flag of Santiago de Chile.svg Coat of arms of Santiago (Chile).svg
Standardo di Santiago Blazono di Santiago
Lando: Flag of Chile.svg Chili
Regiono: Metropolala Regiono di Santiago
Informo:
Fondita ye: 12ma di februaro 1541
Latitudo: 33°27' S
Longitudo: 70°40'W
Altitudo: 521 m
Surfaco: 641 km²
Habitanti: 6 123 491 (2017)
Denseso di habitantaro: 7308,23 hab./km²
Horala zono: UTC-3
Urbestro: Karla Rubilar
Mapo:
Mapo di Santiago (Chili)
Oficala retosituo:
www.gobiernosantiago.cl
Moderna edifici di Santiago.

Santiago esas la chef-urbo di Chili e di la metropolala regiono di Santiago. Ol esas la precipua urbala nukleo e la precipua metropolala regiono di la lando. Segun statistiki dil yaro 2017 ol havis 6 123 491 habitanti. Lua tota surfaco esas 867,7 km².

Malgre ke Santiago konsideresas unika urbo, fakte ol konsistas ek 26 komoni e parti de altra 11. Granda parto di la metropolo jacas interne la provinco Santiago, dum ke kelk altra komoni jacas en la provinci Cordillera, Maipo e Talagante.

L'urbo esas importanta centro financala, industriala, komercala e servadala en Sud-Amerika, quale l'urbi Sao Paulo en Brazilia, e Buenos Aires en Arjentinia.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Pedro de Valdivia fondas Santiago.

Segun arkeologiala restaji, nomada grupi di chaseri e peskeri habitis la regiono di Santiago dum la 10ma yarmilo aK. L'unesma grupi sedentaria establisis su apud la fluvio Mapocho cirkume la yaro 800, e kultivis maizo, potato e fazeolo. Ta grupi submisesis al imperio Inkao de la fino dil 15ma til la komenco dil 16ma yarcento.

Pedro de Valdivia sendesis da Francisco Pizarro a la valo dil fluvio Mapocho en 1540, ube ilu arivis ye la 13ma di decembro ed establisis kontakto kun lokala indijeni. Kande l'indijeni vidis ke Hispana armeo esis plu povoza kam l'Inka, li aceptis helpar Valdivia. Ilu fondis Santiago ye la 12ma di februaro 1541, e nomizis ol segun la Hispana nomo San Iago, homaje al apostolo Santa Iacobus, filiulo de Zebedeo. L'unesma domi konstruktesis de argilo e palio.

Plua monati pose, Valdivia departis adsude por kontinuar la nomizita "milito di Arauco" kontre le Mapuche. Santiago restis desprotektata, ed atakesis da indijeni komandita da Michimalonco. Tamen, 55 Hispani sucesis vinkar l'atakeri. En 1561 konstruktesis l'unesma katedralo dil urbo.

De la fino dil 16ma til la duimo dil 17ma yarcento, serio di dizastri minacis l'urbo: en 1575 eventis forta ter-tremo, en 1590 eventis epidemio di variolo, en 1608 e 1618 eventis du violentoza inundadi dal Mapocho, e fine en 1647 violentoza ter-tremo produktis 600 morti e plua kam 5.000 plusa homi vundita. Tamen, ta eventi ne impedis la kresko dil urbo, lor chef-urbo di la Generala Kapitanio di Chili.

En 1767 Luis Manuel de Zañartu imperis la konstrukto di la ponto Calicanto, qua ligis Santiago a La Chimba. En 1780 l'arkitekto Italiana Gioacchino Toesca projetis la fasado di la katedralo, la palaco La Moneda e l'artificala kanalo San Carlos, qui inauguresis dum la sequanta yari.

Ye la 18ma di septembro 1810 proklamesis l'Unesma Nacionala Uniono di Guverno, fakto qua komencis la nedependo-procedo di Chili. Santiago divenis chef-urbo di la nova naciono, tamen ol duris esar minacita pro la kombati qui eventis proxim ol. La liceo Instituto Nacional e la Nacionala Biblioteko kreesis pos 1810, ma klozesis en 1814 pos ke la patrioti vinkesis che la batalio di Rancagua. La royalista guverno duris til 1817, kande l'Armeo dil Andi vinkis li che la batalio di Chacabuco. Tamen, Chili nur divenis komplete libera de Hispania pos la batalio di Maipú ye la 5ma di aprilo 1818.

Kande la milito finis, Bernardo O'Higgins asumis la prezidanteso. La tombeyo e la kanalo San Carlos finisesis. Dum la du sequanta yardeki du violentoza ter-tremi - ye la 19ma di novembro 1822 ed ye la 20ma di februaro 1835 - frapis la urbo. Tamen, li ne impedis la rapida kresko dil urbo: en 1820 ol havis 46.000 habitanti, en 1854 ol havis 69.018 habitanti, e dum la demografiala kontado di 1865 ol havis 115 337 habitanti.[1]

Santiago, kun l'Andi.
Avenuo Libertador Bernardo O'Higgins.
Staciono Cerro Blanco, del metropoliteno* di Santiago.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Santiago Republicano. Vista panorámica de Santiago. URL vidita ye la 16ma di decembro 2007.