Dublin

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Dublin
Multopla imaji de Dublin.
IRL Dublin flag.svg Dublin city coa.gif
Lando Flag of Ireland.svg Irlando
Latitudo 53º20'52" N
Longitudo 6º15'35" W
Altitudo 20 metri
Surfaco 114,99 km²
Habitanti 1,506,211 (2006)
Lojanto-denseso 1.045,77 hab./km²
Horala zono UTC+0
Urbestro Emer Costello
Reto: http://http://www.dublincity.ie
Mapo
Mapo di Dublin

Dublin (en Gaelana: Baile Átha Cliath) esas la chef-urbo di Irlando (Eire).

Historio[redaktar | edit source]

Nordala regiono di Dublin.

Fondita dum la 9ma yarcento dal Vikingi. Lua nomo devenis de Kelta dubhlinn, quo signifikas "nigra lageto". Dum la 13ma yarcento l'urbo divenis importanta komercala centro, malkre ol kontinuis esar mikra. En 1348 la Nigra Pesto aparis e mortigis mili di personi dum la sequanta yardeko.

En 1640 l'urbo ja havis 21,000 lojanti, ma de 1649 til 1651 altra pesto mortigis la duimo di lua habitantaro. Malgre to, l'habitantaro kreskis rapide pose kun l'augmento di komerco di lano e telo kun Anglia, ed atingis 50,000 lojanti en 1700.

Dum kurta periodo en la 18ma yarcento Dublin esis la duesma maxim grand urbo de Britaniana Imperio e la 5ma maxim granda en Europa. Lua total habitantaro atingis 130,000. Guiness biriferio esis fondita en 1759 e divenis la maxim grand employanto de l'urbo. Tamen, pos l'Ago di Uniono en 1800 la sideyo di guverno esis transferita de Dublin vers London, e l'urbo sufris politikal ed ekonomiala dekado. Irlando ne havis importanta mineyi di karbono - kombusteblajo uzita lore -, e Dublin ne esis importanta centro por konstruktado di navi, lore la duesma maxim important ekonomial aktiveso por l'Unionita Rejio. Belfast kreskis plu rapida ke Dublin en ta epoko.

Dum la 1916 revolto, dum la milito por nedependeso di Irlando en (1919 til 1921) e pos dum l'interna milito en Irlando (1922 til 1923) l'urbo sufris severa domaji, ma pos esis rikonstruktita. En 1922 Dublin divenis chef-urbo di Libera Stato di Irlando, e pos de la Republiko di Irlando, (Eire) qua inkluzas la suda komtii di Irlando, ma ne la sis norda komtii qui regnesas de London (Nord-Irlando od Ulster).

Pos 1997 lua peizajo chanjis imense, kun la rapid ekonomiala kresko di lando. La konstrukturo di edifici, lua sistemo di transporto e l'ofro di laboraji sufris grand expando.

Geografio[redaktar | edit source]

La regiono di Liffey, en Dublin, Irlando.

L'urbo kovras un surfaco di 115 km², apud Liffey fluvio. La fluvio dividas l'urbo en du: en nordo generale vivis laboristi, dum ke en sudo vivis richa personi e la mezavalora klaso.

Lua klimato sufras l'influo dil oceano, kun moderema vintri e someri, e la manko di extrema temperaturi. La maxima mezvalora temperaturo en januaro esas 8.8ºC dum ke la maxima mezvalora temperaturo en julio esas 20.2ºC. La maxima pluvoza monato esas oktobro, kun 76 mm, dum ke la maxima sika esas februaro, kun 46 mm.