Arkansas

Arkansas Stato di Usa Cipresi che Nacionala Refujeyo White River. Chefurbo Little Rock Maxim granda urbo Little Rock Surfaco 137 733 km² Habitanti Denseso di habitantaro 3 011 524 (2020) 21.8 hab./km² Guvernisto Sarah Huckabee Sanders (R) Fondita o kreita 15ma di junio 1836 Posto-kodexo abreviuro AR Horala zono UTC-6 (UTC-5 dum somero) TNP (yaro) US$ 133,18 miliardi (2019) Reto www.arkansas.gov

Arkansas (pron.: arkansaw) esas Usana stato. Lu havas kom vicini Missouri norde, Tennessee e Mississippi este,Louisiana sude, Texas e Oklahoma weste. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis 3 011 524 habitanti. Lua tota surfaco esas 137 733 km².

Historio

La maxim anciena habitanti di Arkansas konocata esis paleoindijeni* qui habitis la regiono cirkume 11.700 yari aK e chasis mamuti. Kun la desaparo di granda animali, ta populi developis pesko e kolekto di nutrivi. Cirkume yaro 950, tale nomizita "kulturo Misisipiana" prosperis en la regiono, praktikis agrokultivo e havis komplexa ceramiko. Kande Europani arivis, tribui quapaw, caddo, osage, choctaw e chickasaw habitis la regiono, e le Cherokee qui rezidis ibe originis de Tennessee, de ube ekpulsesis dum la komenco dil 19ma yarcento.

Hispani, komandita da Hernando de Soto, esis l'unesma Europani qui arivis en la nuna Arkansas, en 1541. Dum la 17ma yarcento, Franci komencis explorar la regioni apud fluvio Mississippi e rivero Arkansas. Jezuita misionero Jacques Marquette e Louis Jolliet, komercisto di peli, detalizis la geografio di la regiono ed informis pri l'amikeso o enemikeso di lokala tribui. En 1680, La Salle exploris fluvio Mississippi til gulfo di Mexikia. Ca expediciono kulminis kun la reklamaco di Louisiana dal Franci, inkluzite la zono di la nuna Arkansas. La regiono esis parto de Louisianne til 1762, kande ol cedesis a Hispana imperio. Pose ol retrodonesis a Rejio Francia til ke ol vendesis ad Usa en 1803, kande eventis la kompro di Louisianne.

Arkansas organizesis kom teritorio ye la 4ma di julio 1819. Lua chef-urbo transferesis de Arkansas Post a Little Rock en 1821. Dum l'epoko konocata kom "Lakrima Treko", multa tribui trairis la teritorio dil stato vers Usana westo. Ye la 15ma di junio 1836, Arkansas divenis Usana stato, e la 13ma stato qua suportis sklavigo. Komence, sua precipua ekonomial agado esis granda plantacerii di kotono.

Geografio

Kaskado che statala parko Petit Jean.

Precipua artiklo: Listo pri municipi en Arkansas

Segun geomorfologiala vidopunto, Arkansas povas subdividesar en quar zoni: l'alta tereni del westo, kovranta la regiono di rivero Ouachita; la basa tereni apud fluvio Mississippi til la gulfo di Mexikia; nordweste de ta zono jacas montaro Crowley, konsistanta ek sedimenti kun mezavalore 150 metri di altitudo; e litorala planajo, qua koncentras granda parto di la richeso agrokultivala ed edukado di bestii dil stato.

La precipua fluvio di la stato esas Mississipi, qua formacas naturala frontiero kun stati Tennessee e Mississippi. Altra importanfa aquoflui esas riveri Arkansas, Ouachita, Red, Saint Francis, e White. Mississippi havas diversa lagi, grandaparte artificala, konstruktita norde de la stato pos la yari 1940a.

Ekonomio

Sideyo di kompanio Walmart en Bentonville.

En 2025, la total interna produkturo di Arkansas atingis 152,9 miliard Usana dolari. Mezavalore, lua ekonomio kreskis per 3,6% omnayare de 2020 til 2025. En 2025, 1 310 473 individui esis employata en la stato, e chomeso atingis 3,7% de la laboro-povo.

Primara sektoro kontributas kun cirkume 4,2 miliard dolari omnayare por la total interna produkturo. Arkansas esas la maxim granda produktero di rizo, hanyuni e dindi en Usa. Altra importanta produkturi esas kotono, soyo, sorgumo, bovi, lakto ed edukita fishi (siluri). Dum recenta yari, minado divenis min importanta por l'ekonomio dil stato.

La precipua industriala sektori esas transformo di nutrivi (nome karno), elektrala produkturi, metala produkturi, papero e produkturi de papero, stalo, avioni e transformita ligno. Terciara sektoro (komerco e servadi) nun esas la maxim importanta por lokal ekonomio. La giganta kompanio edentala Walmart havas sua sideyo en la stato.