Fidji

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti
फ़िजी द्वीप समूह गणराज्य
Fijī Ripablik
Republic of the Fiji Islands
Flag of Fiji.svg Coat of arms of Fiji.png
Flago di Fidji Blazono di Fidji
Mapo di Fidji
Chefurbo: Suva
·Habitanti: 210,472 (2003)
Precipua urbo: Suva
Oficala linguo: Fidjiana, Angliana
Guvernerio: Republiko
·Prezidisto: Epeli Nailatikau
·Chefa ministro: Frank Bainimarama
Surfaco: (155ma granda)
·Totala: 18,274 km²
·% aquo: neglijebla
Habitanti: (156ma granda)
·Totala: 849,000[1] (2009)
·Lojanto-denseso: 46,4 hab./km²
Nacionala himno: God Bless Fidji
Pekunio: Dolaro di Fidji
Reto-kodo: .fj
Precipua religio: kristanismo, 56,8%

Fidji esas stato ed insulo-grupo en Oceania, suda di Oceano Pacifiko.

Bazala fakti pri Fidji.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Fidji.

La unesma lojanti di Fidji arrivis en insuli posible ante o cirkum 3500 til 1000 yari aK. Posible Lapita populo o l'ancestri di Polineziani koloniigis l'insuli por unesma foyo. Kun 1000 kilometri di extenso de esto til westo, Fidji esas lando di multa lingui, e diversa populi establisis su en o ekmigris de l'insuli. Dum yarcenti, unika Fidjiana kulturo developis.

Nederlandana Abel Tasman esis l'unesma Europana qua vizitis la teritorio, ye 1643. Unesma permananta Europana koloniigo komencis ye la 19ma yarcento: unesma kristana misionisti arivis en arkipelago ye 1830, ed ye 1840 unesma Usana expediciono arivis en insuli.

Seru Epenisa Cakobau divenis rejulo di Fidji pos 1852 kun l'ideo di impedar Britani okupar Fidji. Malgre ta, ye 10 di oktobro 1874 Britani submisis l'arkipelago, ed adportis Indiana laboristi por verkar en plantacerii di sukrokano. Ye 1942 totala populo di arkipelago esis 210 mil personi, di qua 94 mil esis Indiani, 102 mil nativa fidjiani, 2 mil Chiniani e 5 mil Europani[2].

Fidji divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 10 di oktobro 1970. Depos nedependeso, demokratiala guvernerio sufris 2 interrupti ye 1987, per stato-stroki. La duesma stato-stroko abolisis monarkio e adoptis republiko.

Ye 1990 nova konstituco augmentis dominacajo di rasala Fidjiani en politiko. Kom respondo, aparis Group Against Racial Discrimination, opozanta grupo ke defendis l'aboliso di 1990 konstituco e riadopto di 1970 konstituco. Lietnanto Sitiveni Rabuka, qua komandis duesma stato-stroko ye 1987 divenis chefa ministro di lando ye 1992. Tri yari pos, li establisis komiso por revizar konstituco, ed ye 1997 nuna konstituco esis adoptita, kun suporto di Fidjiani ed Indo-Fidjani. Pos ta reformi, Fidji esis riadmisita en Commonwealth.

Ye 1999 Mahendra Chaudhry divenis l'unesma Indo-Fidjian elektita chefa ministro, ma en stato-stroko ye 19 di mayo 2000, il esis kidnapita kun altra 35 deputati da George Speight. Lore prezidisto Kamisese Mara remplasis il ye 27 di mayo en atempto por augmentar lia povo dum la krizo e kontrolar la situeso, ma ye 29 di mayo komodoro Frank Bainimarama renversis Mara.

Politiko[redaktar | edit source]

Fiji esas parlamentala republiko pos 1987. Malgre ta, rejino Elizabeth 2ma di Unionita Rejio havas la simbolala titulo di supra chefo di lando. Lando sufris du militarala stato-stroki ye 1987, ante adoptar republiko, e du altra stato-stroki ye 2000 ed ye 2006.

La prezidisto esas elektata da Granda Konsilantaro di Chefi por 5-yara periodo. Nuna prezidisto esas Epeli Nailatikau. Nuna chefa ministro pos 2007 esas Frank Bainimarama.

Legifala povo konsistas ek du chambri: Domo di Reprezenteri, kun 71 membri elektata por 5 yari, e Senato, kun 32 membri.

Judiciala povo konsistas ek tri korti: Alta Korto, Apela Korto e Supra Korto). Nuna konstituco esis adoptita ye 1990.

Ye 2009 prezidisto Josefa Iloilo anoncis ke la konstituco adoptita ye 1997 substitucesos ye 2013.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Fidji.
Bayo di Yalobi, en Waya insulo.

Fidji havas totala surfaco di 18,700 km² aproxime equivalanta ad Slovenia o Kuwait. Lua insuli havas vulkanala origino. Ol jacas 4,450 km sude de Honolulu e 1,700 km norde de Nova-Zelando.

Fidji konsistas ek 322 insuli, di qui 1/3 havas populo. La precipua esas Viti Levu - ube jacas la chefurbo, Suva - e Vanua Levu. Viti Levu reprezentas 57% di totala surfaco di lando ed esas hemo por 3/4 de totala populo. La du insuli esas montoza, kun monti qua superigas 1,200 metri di altitudo. La maxim alta monto esas Monto Tomavini, en Viti Levu, kun 1,324 metri di altitudo. On anke existas 522 insuleti en l'arkipelago[3]. L'insulo di Rotuma esas la maxim norda insulo di lando, e jacas 646 km norde de Suva.

L'insuli esas kovrata da tropikala foresto e pluvo en Viti Levu e Vanua Levu superigas 3,000 mm omna yari. Varma sezono esas de novembro til aprilo.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Fidji.

Demografio[redaktar | edit source]

Fidjiana mulieri ye 1935.

Preske 55% di populo havas Fidjiana (Polineziana e Melaneziana) origino, ed altra 38% havas Indiana acendenti (Indo-Fidjiani). La maxim granda urbo esas Suva, chef-urbo. Altra importanta urbi esas Lautoka e Nadi.

Kulturo[redaktar | edit source]

Fidji esas richa mozaiko di indijena, Indiana, Chiniana ed Europana tradicioni, inkluze sociala sistemi, lingui, nutraji, religii, stofi, arkiteturi, edc. Preske 70% di Indo-Fidjiani esas Mohamedisti, e preske 97% di Fidjiani esas kristani.

Referi[redaktar | edit source]

  1. World Population Prospects, Table A1 Unionita Nacioni
  2. World Battlefronts: Yanks in the Cannibal Islands TIME
  3. Our Country - guverno di Fidji


Landi e teritorii en Oceania
Usana Samoa | Australia | Baker-insulo | Cook-Insuli | Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Howland Insulo | Jarvis-insulo | Johnston-atolo | Kingman Rifo | Kiribati | Marshall Insuli | Federati Stati di Mikronezia | Midway-atolo | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk Insulo | Norda Mariani | Palau | Palmyra Atolo | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Samoa Usana | Salomon Insuli | Timor Leste| Tokelau | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wake Insulo | Wallis e Futuna