Tuvalu

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Tuvalu
Flag of Tuvalu.svg Coat of arms of Tuvalu.svg
Flago di Tuvalu Blazono di Tuvalu
Mapo di Tuvalu
Chefurbo: Funafuti
·Habitanti: 4.492 (2002)
Precipua urbo: Funafuti
Oficala linguo: Tuvaluana, angliana
Guvernerio: Monarkio
·Rejio: Elizabeth 2ma
·Chefa ministro: Willy Telavi
Surfaco: (226ma granda)
·Totala: 26 km²
·% aquo: neglijebla
Habitanti: (213ma granda)
·Totala: 11,544[1] (2011)
·Lojanto-denseso: 475,88 hab./km²
Nacionala himno: Tuvalu mo te Atua
Pekunio: dolaro di Tuvalu, Australiana dolaro
Reto-kodo: .tv
Precipua religio: kristanismo

Tuvalu, ante nomizita Ellice insuli, esas mikra stato en Oceania, formita da 3 insuli e 6 atoli. Lua nomo signifikas "8 uniti", homajo ad 8 insuli ke havas populo.

Bazala fakti pri Tuvalu.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Tuvalu.

Unesma habitanti di insuli posible arivis cirkum 3000 yari ante nun, de Tonga e Samoa. Dum la periodo ante l'arivo di Europani kontakto inter insuli esis komuno. Ok de la non insuli havis habitanti, e la vorto Tuvalu signifikas "8 uniti", homajo a 8 insuli di lando ke havis populo.

Ye 1568 Hispana navigisto Álvaro de Mendaña de Neira deskovris l'insulo di Nui, nomizita Isla de Jesús da il. Til 17ma yarcento nula Europano vizitis l'arkipelago: nur ye mayo 1819 Usana kapiteno Arent Schuyler de Peyster navigis en la regiono e deskovris Nukufetau e Funafuti, nomizita Ellice insulo da il, en homajo a Britana politikisto Edward Ellice.

Tuvalu esis kolonio di Hispania til 1892. En ta yaro, l'insuli divenis Britaniana protektorato kun nomo Ellice insuli. De 1916 til 1974 Gilbert insuli (nune Kiribati) e Ellice insuli esis administrita kom un unika kolonio, "Gilbert ed Ellice insuli".

Ye 1974 Tuvaluani votis por separar su de Gilbert insuli. Lando divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 1 di oktobro 1978, kom monarkio en la Commonwealth. Ye 1979 lando signatis pakto kun Usa, qua agnoskis Tuvaluana posedajo di 4 insuli, ante demandita da Usa[2].

Politiko[redaktar | edit source]

Tuvalu esas konstitucala monarkio, membro di la Commonwealth. Rejino Elizabeth 2ma di Unionita Rejio esas reprezentata da un general-guverniestro, nune Iakoba Italeli. La chefo di guvernerio esas la chefa ministro, nune Maatia Toafa.

Lua parlamento, Fale I Fono havas unika chambro kun 15 membri. Lua konstituco esis adoptita ye 15 di septembro 1986[3].

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Tuvalu.

Lando esas formata da 3 insuli di koralo e 6 atoli. Un di ta atoli, Funafuti (di qua la maxim granda insulo esas Fongfale), esas konsiderata la chefurbo di lando.

La maxim granda altitudo di lando esas 4,5 metri sur la mar-nivelo. Kom la tereni esas basa, Tuvalu esas sentiva a l'altajo di mar-nivelo. On kalkulas ke un altajo di 20 til 40 centimetri en mar-nivelo dum nexta 100 yari povas divenar Tuvalu nehabitebla[4][5].

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Tuvalu.

Demografio[redaktar | edit source]

On kalkulas ke Tuvaluana populo atingis 11,810 lojanti ye 2006 di qua 96% esas Polineziani e cirkum 4% Mikroneziani. Tuvaluana linguo esas parolata da preske tota populo.

Kulturo[redaktar | edit source]

Tuvaluana esas Polineziana linguo parolata en Tuvalu. Ol havas kelka relati kun altra Polineziana lingui, kom Havayiana, Samoana, ed altra. Cirkum 13,000 personi parolas ol.

La precipua muziki e dansi esas fatele, fakanau e fakaseasea, ed esis tradicionale uzita por celebrar chefi.

Referi[redaktar | edit source]

  1. The World Factbook:Tuvalu
  2. Ogashiwa, Yoko S. (1991). Microstates and nuclear issues: regional cooperation in the Pacific. Editorips@Usp.Ac.Fj. p. 59. ISBN 978-982-02-0063-0.
  3. UNHCR | Refworld | Constitution of Tuvalu
  4. [http://www.scidev.net/pdffiles/nature/tuvalu.pdf Patel, S. S. 2006. A sinking feeling Nature 440:734-736
  5. Hunter, J. A. 2002. Note on Relative Sea Level Change at Funafuti, Tuvalu


Landi e teritorii en Oceania
Usana Samoa | Australia | Baker-insulo | Cook-Insuli | Fidji | Franca Polinezia | Guam | Havayi | Howland Insulo | Jarvis-insulo | Johnston-atolo | Kingman Rifo | Kiribati | Marshall Insuli | Federati Stati di Mikronezia | Midway-atolo | Nauru | Nova Kaledonia | Nova-Zelando | Niue | Norfolk Insulo | Norda Mariani | Palau | Palmyra Atolo | Papua-Nova-Guinea | Pitkern | Samoa | Samoa Usana | Salomon Insuli | Timor Leste| Tokelau | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wake Insulo | Wallis e Futuna