Historio di Papua-Nova-Guinea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Homala restaji de 50.000 yari ante nun esis trovita en Papua-Nova-Guinea. Kalkulesas ke agrokultivo developesis en la montari dil insulo cirkum 7.000 yari aK. Cirkum 500 aK populi qui parolis Austroneziana lingui establisis su en l'insulo.

Unesma Europani qui arivis en la regiono esis Hispaniani e Portugalani, qui exploris ol dum 16ma yarcento. Cirkum 1526 o 1527 Portugalana navigisto Jorge de Menezes hazarde arivis en la precipua insulo e nomezis ol Papua, Malaya vorto por deskriptar Melaneziana haro. La expresajo Nova-Guinea esis uzita unesme da Hispanian explorero Yñigo Ortiz de Retez, pro la simileso di lua habitanti kun Guineana populi.

Ye 1884 norda parto di insulo di Nova-Guinea (nune parto di Papua-Nova-Guinea) divenis Germana kolonio, e suda parto di insulo e la vicina insuli divenis Britaniana protektorato, sub la nomo Britana Nova-Guinea. Ye 1905 protektorato divenis Australiala kolonio, qua administris ol til lua nedependeso ye 1975.

Ye 1899 Germaniana direte asumis kontrolo di lua kolonio, qua divenis Germana Nova-Guinea. Pos Unesma mondomilito Germania perdis ta kolonio ed Australia recevis komiso de la Ligo di la nacioni por administrar ol.

Ye decembro 1941 Japoniani invadis Nova-Guinea e suspendis Australian administro. Importanta batalii eventis en la regiono dum Duesma mondomilito, exemple la Rabaul-batalio e la Batalio di Bismarck Maro, e la batalii di Guadalcanal e di la Maro di Koralo en vicina Salomon Insuli.

Papua-Nova-Guinea divenis nedependanta de Australia ye 16 di septembro 1975. De ta yaro til 1976 eventis rebelo por nedependeso di Bougainville insulo. Kom rezulto di ta rebelo, la konstituco di Papua-Nova-Guinea esis modifikita e l'altra 18 distrikti qui existis ante la nedependeso ganis stando di provinco en mi-federala sistemo. Ye 2009 eventis rebeli kontre personi de Chiniana origino, qua komencis per revolto da Nova-Guineana laboristi en nikelala fabrikerio administrata da Chiniani[1].

Referi[redaktar | edit source]

  1. "Looters shot dead amid chaos of Papua New Guinea's anti-Chinese riots". The Australian.


Historio di Oceania
Australia | Fidji | Est-Timor | Kiribati | Marshall Insuli | Federata Stati di Mikronezia | Nova-Zelando | Palau | Papua-Nova-Guinea | Samoa | Salomon Insuli | Tonga | Tuvalu | Vanuatu