Honduras
República de Honduras
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Honduras esas lando qua jacas en Centr-Amerika. Lua vicina landi esas:
- en sudo, Nikaragua
- en westo, Salvadoria e Guatemala.
En nordo ed en nord-esto jacas Karibeano. En sud-westo (Golfo di Honduras) jacas l'Oceano Pacifiko.
Bazala fakti pri Honduras.
Indexo |
[redaktar] Historio
Maya populi vivis en la regiono di nuna Honduras dum yarcenti proxim la regiono di Copán, ma lua kulturo komencis dekadar en komenco di 9ma yarcento. Restaji di altra pre-Kolumbiana existas en kelka regioni, kom la valo di Naco, Los Naranjos ed altra.
Kristoforo Kolumbo arivis en la regiono di nuna Honduras ye 1502. Il desembarkis proxim nuna urbo di Trujillo.
Honduras esis provinco di Guatemala dum koloniala periodo, e Hispaniani exploris arjento en lua teritorio. Komence li atemptis explorar minado di arjento kun indijeni, ma en fino di 16ma yarcento li trovis Afrikana sklavi, specale de Angola. Hispaniani koloniigis facile litoro di Pacifiko, ma fondis poka urbi en Atlantika litoro.
Honduras separis su de Hispania ye 28 di septembro 1821. Pos divenis parto di Mexikia ed, ye 1823 divenis parto di Federala Republiko di Centr-Amerika til oktobro 1838. Comayagua esis chef-urbo til 1880, kande ol esis transferita a Tegucigalpa.
En fino di 19ma yarcento, Usana kompanii komencis explorar plantacaji di banano por exportacajo. Unesma esis Vaccaro Brothers and Company (posa konocita kom Standard Fruit) ye 1899, pos Cuyamel Fruit Company ye 1905 e finale United Fruit Co. ye 1910. La prezenteso e la konkurenco inter ta kompanii interferis en diversa okazioni en la guverno di lando ed stimulis Usana interveni ye 1903, 1907, 1911, 1912, 1919, 1924 e 1925.
Tiburcio Carías Andino asumis povo ye 1932 e guvernis til 1949, kande Juan Manuel Gálvez ganis elekto ed asumis povo. Dum duesma mondo-milito, Carías Andino deklaris milito kontre Nacista Germania, Italia e Japonia pos Japoniana atako a Pearl Harbour.
Ye 1969 Honduras militis kontre Salvadoria en nomizita Futbalo-milito. Ye 1971 un civilo, Ramón Ernesto Cruz, asumis povo por kurta periodo, til esar renversita ye 1972 da armeala stato-stroko, komandita da Oswaldo López Arellano.
[redaktar] Politiko
Segun la 1982 konstituco, Honduras esas republiko kun forta Exekutivo. La prezidisto esas elektata da populo por 4-yara periodo. La Parlamento havas 1 chambro kun 128 deputati. Ne havas senato. Lando havas 5 politikala partisi.
Ye 28 di junio 2009 okuris militarala stato-stroko ke renversis Manuel Zelaya de povo. Roberto Micheletti asumis povo kun suporto de militestri. Ye novembro 2009 okuris elekti, qua rezultis en vinko por Porfirio Lobo Sosa. Lobo Sosa asumis povo ye 27 di januaro 2010.
[redaktar] Geografio
La nomo Honduras probable derivas del Río Hondo, quo signifikas en Hispaniana 'rivero profunda'. Ica rivero formacas la frontiero inter Belize (Britaniana Honduras) ed Yukatan-peninsulo.
[redaktar] Ekonomio
 |
Videz anke: Ekonomio di Honduras. |
[redaktar] Demografio
La maxim granda urbo esas Tegucigalpa. Altra importanta urbi esas San Pedro Sula, El Progreso e La Ceiba.
