Guyana

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Co-operative Republic of Guyana
Flag of Guyana.svg Coat of Arms of Guyana.svg
Flago di Guyana Blazono di Guyana
Mapo di Guyana
Chefurbo: Georgetown
·Habitanti: 239.227 (2009)
Precipua urbo: Georgetown
Oficala linguo: Angliana
Guvernerio: Republiko
·Prezidanto: Donald Ramotar
·Chefministro: Samuel Hinds
Surfaco: (84ma granda)
·Totala: 214.790 km²
·% aquo: 8,4
Habitanti: (161ma granda)
·Totala: 752,940[1] (2010)
·Lojanto-denseso: 3,5 hab./km²
Nacionala himno: Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains
Pekunio: Dolaro di Guyana
Reto-kodo: .gy
Precipua religio: kristanismo 50%, Hinduismo 35%, islamo 10%

Guyana jacas en Sud-Amerika. Lua vicina landi esas:

En nordo jacas Karibeano. Chefurbo: Georgetown.

Bazala fakti pri Guyana:

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Guyana.

Guyana esis habitita da Arawak e Karibi indijeni ante l'arivo di Europani. Cristoforo Colombo vizitis la regiono dum 15ma yarcento, ma l'unesma kolonii esis fondita da nederlandani ye 1621. Nederlandani fondis Essequibo ye 1616, Berbice ye 1627 e Demerara ye 1752. Li plantacis tabako en la kolonio.

Britanii okupis la regiono ye 1814. Depos sklavo-libereso ye 1834, chiniani ed indiani agrokultivisti esis kontraktita. Ili laboris precipue in sukrokano kultivo.

Ye 26 di mayo 1966 Guyana divenis nedependanta de Unionita Rejio. Ol divenis republiko ye 1970. Usa ed Unionita Rejio suportis Forbes Burnham, de partiso People's National Congress - PNC -, unesme kom chefministro de 1966 til 1980 e pos kom prezidanto de 1980 til 1985, pro lia opozanto de PPP, Cheddi Jagan esis deklarita marxista.

Ye 1978 Guyana ganis internaciona atenciono kande Usana religiala chefo Jim Jones e 300 altra adepti di sekto Popula Templo (Peoples Temple) suocidis ensemble.

Ye mayo 2008 prezidanto Bharrat Jagdeo signatis konstitucanta kontrato di UNASUR, qua establisas doganala uniono inter Sud-Amerikana landi.

Politiko[redaktar | edit source]

Guyana esas parlamentala republiko. La prezidanto esas la chefo di stato. La parlamento elektas lu ed indikas la chefministro. La Parlamento havas 1 chambro e 53 membri.

La konstituco di lando esis adoptita en 1966, pos la nedependeso. Ol havas 232 artikli.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Guyana.

Guyanana teritorio povas esar dividita en kin regioni: basa tereni proxim litoro, ube vivas granda parto di lua habitantaro; un teritorio kovrata da sablo ed argilo ube jacas granda parto di la minerali di lando; l'Equatorala foresto, qua kovras granda parto di lua teritorio ed esas lua precipua vejetantaro; alta montari en sudo di lando, ed en sud-westo on havas savano. La maxim alta monto di Guyana esas Monto Roraima, kun 2 835 metri di altitudo, en la frontiero kun Brazilia.

La precipua fluvii esas Essequibo, kun 1,100 km qua naskas en la frontiero kun Brazilia e Venezuela. Altra importanta esas Courantyne fluvio, kun 742 km, Berbice fluvio (595 km), e Demerara (346 km). Courantyne (Corantijn en Nederlandana) formacas la naturala frontiero kun Surinam.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Guyana.

L'ekonomio di lando bazas su en agrokultivo (precipue rizo e sukrokano), minado di bauxito, oro ed altra minerali, producajo di ligno, e la pesko di kreveto.

Demografio[redaktar | edit source]

La totala populo di lando esas cirkum 770,000 lojanti[2] di qui 90% vivas proxim litoro. Indo-Guyanani reprezentis 43,5% di totala populo ye 2002, ed Afro-Guyanani reprezentis 30,2%.

La maxim granda urbo esas chef-urbo, Georgetown. Altra importanta urbi esas Linden e New Amsterdam.

Kulturo[redaktar | edit source]

La kulturo di Guyana esas simila ad Angla-parolanta landi e teritorii de Karibeano. Lua mixuro di Afro-Guyanana ed Indo-Guyanana kulturi esas simila a Trinidad.

Referi[redaktar | edit source]

  1. The World Factbook: Guyana"
  2. The World Factbook
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:


LocationSouthAmerica.png
Landi en Sud-Amerika
Arjentinia | Bolivia | Brazilia | Chili | Kolumbia | Equador | Guyana | Panama | Paraguay | Peru | Surinam | Trinidad e Tobago | Uruguay | Venezuela
dependanta teritorii: Falklandi | Franca Guyana