Historio di Israel

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

De 2.6 milion yari ante num til cirkum 900 mil yari ante num okuris adminime 4 epizodi di disperso di hominidi tra la regiono ube hodie jacas Israel. Ta grupi originis de Afrika. En Carmel montaro, proxim el-Tabun, multa homala restaji trovesis, inkluze un skeleto di Homo neanderthalensis.

Dum la duesma yarmilo aK la regiono di Kanaan, nune dividita inter Israel, Libano, Palestinana teritorii, la westo di Jordania e la sudo di Siria jacis sub Egiptiana dominacajo. En antiqua epoko, Judi okupis regioni apud Nilo fluvio en Afrika, e apud Tigris ed Eufrati fluvii en Babilono. Depos, okupis la regiono di nuna stato di Israel. De 586 aK til 538 aK la regiono jacis sub Babilonana dominacajo.

En 70, Romani destruktis Jerusalem templo, sakra loko por Judi. Depos komencis la difuzo di judi tra la mondo. En 131 imperiestro Hadrianus rinomezis Jerusalem "Aelia Capitolina" e konstruktis templo en homajo a Romana deo Jupitero en la loko di anciena juda templo. Gradope kristanismo kreskis en la regiono.

Kelka punti di recenta historio di Israel[redaktar | edit source]

1917 - Deklaro di Balfour: Unionita Rejio suportis fondo di "nacionala hemo" por Judi en Palestina.
1920 - Governo di Palestina esis donata a Britania, ed enmigro di Judi forteskis.

Mapo di Unionita Nacioni por partigo di Palestina (1947).

1947 - Britania transferis governo di Palestina ad Unionita Nacioni. Arabi repulsis modelo di UN pri divido di sulo inter Israel ed Arabi.
1948 - Stato di Israel fondesis. Cirkuma Araba-landi balde atakis lu. Israel pareis ataki ed okupis sulo plu kam en la divido-modelo di UN esis donita.
1964 - PLO, Liberiginta organizuro di Palestina esis fondata.
1967 - Israel okupis dum Sis-dia milito Est-Jerusalem e vasta arei de Araba landi. PLO fugis til Jordania. PLO komencis kaptar aeroplani ed igar teror-ataki.
1973 - Israel pareas ataki da Araba landi dum Yom Kippur-milito.
1979 - Israel ed Egiptia paktis pri paco kun helpo da Jimmy Carter en Camp David. Israel retrodonis Sinai ad Egiptia.
1982 - Israelana trupi komandita da Rafael Eitan siejis Beirut e forsis PLO e lua chefo Yasser Arafat fugar a Tunizia.
1987-1991 - Unesma revolto (intifada) kontre okupanti.
1988 - PLO agnoskis existo di Israel e repulsis oficale terorigo.
1993 - Sekreta negocii inter PLO ed Israel mediacita da Norvegia komencis en Oslo.
1994 - Yasser Arafat retrovenis de exilo. Israel e Jordania paktis pri paco.
1995 - Israel e PLO subskribis pakto pri paco en Oslo. Nova governo Palestinana recevis partala respondo en governo e sekureso di okupita arei. Extrema Judo mortigis chefministro Ichak Rabin.
2000 - Osloala paco-esforco falis kande Arafat e Barak ne povis paktar pri paco en Camp David. Duesma revolto (intifada) komencis.
2001 - Kom chefministro elektita Ariel Sharon abandonis finale Osloala pakto.
2002 - Usa, EU, UN e Rusia relevis projeto pri paco, tale dicita voyo-mapo, quo apuntas nedependanteso di Palestina ye 2005.
2003 - Pacala projeto "voyo-mapo" falis. Konstruktas di murego cirkum lando e kolonii.
2004 - Israel mortigis spritala chefo di Hamas sheko Ahmed Yassin. Sharon deklaris ke Israel retretos de Gaza dum 2005.
2006 - Kosta Rika transferas lua ambasadeyo de Jerusalem a Tel Aviv. El Salvador agas same. Nune, Jerusalem ne havas exterala ambasadeyi.
2008 - Ye la 7ma di februaro Israel diminutas la furnisajo di elektro a Gaza.