Historio di Burkina Faso

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Flago di Burkina Faso.

Arkeologiala restaji probis l'existo di Bura-kulturo dum la fer-epoko de la 3ma til la 13ma yarcento. La centro di nuna Burkina Faso habitesis da Mossi populi, qua formacis diversa rejii dum la 16ma yarcento e probable originis de nuna Ghana. La maxim povoza rejii la Wagadogo (Ouagadougou) ed Yatena. Pos intensa rivaleso inter Britaniani e Franciani en la regiono dum la 19ma yarcento, la Mossi rejio di Ouagadougou esis vinkita da Franciani, e Francia establisis protektorato en la regiono en 1896. En 1904 diversa teritorii okupita da Francia apud Volta fluvio unionesis e formacis Franca West Afrika. Bamako, en nuna Mali, divenis chef-urbo di la kolonio.

En 1 di marto 1919 establisesis Franca Supra-Volta, separita de Franca West Afrika, por strategiala ed ekonomiala motivi. La kolonio rinomizesis Supra Volta, e François Charles Alexis Édouard Hesling divenis lua unesma guberniestro. Pos la duesma mondomilito, Mossi instigis Franciani por separita koloniala stando. En 4 di septembro 1947 la kolonio divenis parto di Franca Uniono.

Pos revizo di la legi pri koloniala standi, Franca kolonii recevis grand autonomeso. Ye la 11ma di decembro 1958 Supra-Volta ganis propra guvernerio e divenis autonoma republiko en Franca Komuneso. Lando divenis komplete nedependanta de Francia ye la 5ma di agosto 1960 sub la nomo Supra-Volta. Lua unesma prezidanto esis Maurice Yaméogo. Quankam la 1960 konstituco establisis ke la prezidanto e la nacionala asemblajo elektesus dal populo por 5-yara periodo, poka pos divenar prezidanto Yaméogo proskriptis tota la politikala partisi, ecepte lia partiso, UDV. Lia guvernerio lastis til 3 di januaro 1966 kande – pos intensa protesti – militisti intervenis.

Yaméogo esis renversita de povo da militala stato-stroko, qua suspensis la konstituco e dissolvis la nacional asemblajo. Lietnanto Sangoulé Lamizana asumis povo e guvernis dum 4 yari. En 14 di junio 1970 la habitanti ratifikis nova konstituco qua establisis 4-yara transito-periodo ante la restituco di povo a civili. Lamizani kontinuis guvernar dum la 1970a yari, kom prezidanto di militala o civila-militala guverni. En 1977 nova konstituco aprobesis, e Lamizana rielektesis en 1978.

Dum lia guvernisteso, Lamizana havis problemi kun la forta sindikati ed ye la 25ma di novembro 1980 il esis renversita da nova stato-stroko. Kolonelo Saye Zerbo divenis prezidanto, ma anke havis problemi kun la sindikati. En la 7ma di novembro 1982 mayoro Jean-Baptiste Ouédraogo renversis Zerbo de povo, ed instalis la Konsilantaro por populala salveso (CSP). La konsilantaro mantenis la proskripto di politikala partisi, ma promisis transito por civil administrado e nova konstituco.

En 1984 Supra-Volta rinomizesis Burkina-Faso.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando