Historio di Sud-Korea

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Reji en Koreana peninsulo, dum la 1ma yarcento.

On kredas ke l'unesma habitanti di Sud-Korea arivis cirkum 500 mil yari ante nun. Segun la tradiciono, Tangun fondis Choson-dinastio (anke konocita kom Gojoseon-dinastio) en 2333 aK. Anciena Korea esis formita da multa urbi-stati qui militis un kontre altra.

En 918 generalo Taejo Wang Geon fondis la rejio di Koryo, origino di nuna nomo "Korea". Dum la 13ma yarcento Mongoli invadis e dominacis la peninsulo. Pos la falio di Mongola imperio okuris diversa politikala lukti, ed en 1388 Joseon-dinastio remplasis Koryo-dinastio.

De 1592 til 1598 Japoniani invadis Korea. Toyotomi Hideyoshi komandis la forci ed atempis invadar Azia tra Korea, ma esis ekpulsita kun la helpo di Chiniana Ming-dinastio. Dum 1620a e 1630a yari Mandjuri invadis la regiono, ed anke konquestis tota Chinia.

Ye la 1ma di marto 1919 Korea deklaris su nedependanta de Japonia, ma nur ye 13 di aprilo ol instalis lua unesma guvernerio. En la fino di Duesma mondomilito Japonia kapitulacis e cedis la regiono a Sovietani ed Usani, qua okupis la nordo e la sudo di Korea, rispektive.

Generalo Douglas MacArthur e Syngman Rhee, unesma prezidanto di Sud-Korea.

La republiko di Sud-Korea establisesis ye 15 di agosto 1948, kun Syngman Rhee kom unesma prezidanto. Ye la 25ma di junio 1950 Nord-Korea invadis Sud-Korea e komencis Korea-milito.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Korea-milito.

L'armistico en 1953 nulatempe signatita da Sud-Korea, establisis nemilitarigita zono cirkum l'originala frontiero. La du Korea ne signatis paco-pakto, e ta rezultas ke la du landi kontinuas teknikale en milito.

En 1960 okuris studentala rebeliono kontre la prezidanto Syngman Rhee. Pose komencis periodo di politikala nestabileso qua duris til la stato-stroko komandita da Park Chung-hee. Park guvernis til lia asasino en 1979. Dum lia guverno l'ekonomio di lando kreskis forte. Pos lia morto, okuris politikal agiteso, pro tota la chefi di opozeso, ante represita, decidar kandidateskar a la prezidanteso.

En 1980 okuris altra stato-stroko, komandita da generalo Chun Doo-hwan kontre la provizora prezidanto Choi Kyu-hah. Chun guvernis Sud-Korea despotale til 1987, kande intensa protesti pos la morto sub tormento di un studento obligis Roh Tae-woo, chefo di la partiso por Demokratiala Yusteso (DJP, de la prezidanto Chun Doo-Hwan), aceptar direkta elekti por prezidanto. Roh ganis l'elekto por mikra difero, kontre Kim Dae-jung e Kim Young-sam[1].

En 1988 Seoul sucese hostis l'Olimpiala Ludi[2]. En julio 1997 l'Aziana Ekonomiala Krizo afektis lando, ma lando saneskis su ekonomio rapide. En 2002 lando hostis la Mondala Kupo di Futbalo kun Japonia. La du landi mantenis bona diplomacala relati, ma balde okuris disputo pri la mikr insuli di Liancourt (en Koreana Dokdo (독도) ed en Japoniana Takeshima (竹島/たけしま)).

En decembro 2012 Park Geun-hye, filiino dil diktatoro Park Chung-hee elektesis kom l'unesma prezidantino di lando. El asumis povo ye la 25ma di februaro 2013.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Guiadelmundo.org.uy (2008). Corea del Sur - Historia.
  2. Internaciona Olimpiala Komitato. "Seoul - 1988".