Historio di Turkia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Flago di Turkia.

La peninsulo di Anatolia, komprenita granda parto di moderna Turkia, esis un di la maxim anciena kontinue habitita regioni dil mondo. Neolitika kolonieri, kom Çatal Höyük, Çayönü e Nevalı Çori, esas un di maxim anciena homala kolonieri en tota mondo.

Cirkum 1200 aK Greki koloniigis la litoro di Anatolia, e fondis la urbi Miletus, Efesus, Smyrna (nune İzmir) e Bizantia (pos Konstantinoplo e nune Istanbul). Ye 324 Romana imperiestro Constantinus 1ma selektis Bizantia kom chef-urbo di Romana Imperio. Pos la falio di l'Ocidenta Romana Imperio, Bizantia divenis la chef-urbo di l'Orienta Romana Imperio (Bizantina Imperio).

Ye 1037 aparis Seljuk-imperio, establisita da islama turka e persa populi. L'imperio kreskis, e til la yaro 1092 konquestis granda parto di la nuna Aziana Turkia. Ye 1243 Mongoli vinkis la Seljuki, e Seljuk-imperio komencis disintegrigar aden mikra princii. Un di ta mikra princii, guvernita da Osman 1ma Gazi evolucionis, dum sequanta 200 yari, en l'Otoman imperio.

Ye 1453 l'Otomani finis lia konquesto di Bizantina Imperio, kande li kaptis Bizantina chefurbo, Konstantinoplo. Pose, li kontinuis lia expanso tra la Balkani, la nordo di Afrika e Proxim-Oriento.

Ye 24 di julio 1923 Lausanne kontrakto agnoskis la nuna frontieri di Turkia kun Grekia, Bulgaria, finis la postulo di Turkia sur Chipro, ed agnoskis la republiko di Turkia, proklamita ye 23 di oktobro 1923, kom sucedinto di Otoman imperio. Mustafa Kemal Atatürk, lua unesma prezidisto, adoptis radikala reformi e transformis lando en laika stato.

Dum duesma mondomilito Turkia sejornis neutrala, ma ye 23 di februaro 1945 ol deklaris milito a Nacista Germania, kom simbolala gesto. Anke ye 1945 ol signatis la charto di fondeso di Unionita Nacioni[1]. Desfacilesi afrontita da Grekia pos milito kontre komunista rebeliono, e Sovietana demandi por instalar militarala bazi en Turkiana stretaji instigis Usana prezidisto Harry Truman por furnisar ekonomiala e militarala helpo a Turkia e Grekia[2].

Pos partoprenar en Korea milito, Turkia eniris NATO ye 1952. Ye 1974 lando invadis Chipro, e non yari pose ol helpis la kreado di Turkiana republiko di nordala Chipro. Dum lua recenta historio, Turkia sufris militarala stato-stroki ye 1960, 1971, 1980 e 1997[3].

Videz anke[redaktar | edit source]

Referi[redaktar | edit source]

  1. Growth in United Nations' membership (1945-2005)
  2. Houston, James A (1988)Outposts and Allies:US Army Logistics in the Cold War (1945-1953)
  3. Hale, William Mathew (1994). Turkish Politics and the Military. Routledge, UK


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen