18ma yarcento

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Historio > yarcento
17ma yarcento 19ma yarcento
Kursiva yaro ne apartenas a ca yarcento:
Yari 1700ma: 1700 01 02 03 04 05 06 07 08 09
Yari 1710ma: 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19
Yari 1720ma: 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29
Yari 1730ma: 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39
Yari 1740ma: 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49
Yari 1750ma: 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59
Yari 1760ma: 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69
Yari 1770ma: 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79
Yari 1780ma: 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89
Yari 1790ma: 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99
Yari 1800ma: 1800
La mondo cirkum 1700.

Segun la Gregoriala kalendario, la 18ma yarcento komprenas yari de la 1ma di januaro 1701 til la 31ma di decembro 1800. En Westala historio ta yarcento anke konocesas kom "racion-epoko". Ta epoko implikas nova, revolucionala pensadi en Europa. Dum la fino dil yarcento eventas Franca revoluciono, e Napoléon Bonaparte gradope divenas notora militala chefo e pose statestro por Francia.

Komencas la dekado di Otoman imperio. La povo di Rusa imperio gradope augmentas. En 1795 Rusia, Austria e Prusia dividas komplete Polonia-Lituania, qua finas existar kom nedependanta lando.

En la westo di Europa, Britania divenas importanta povo, pos vinkar Francia en armeala disputi pri la teritorii en Amerika. Dum la yari 1760ma ol komencas konquestar teritorii en India. Tamen, Usa deklaras su nedependanta de Unionita Rejio ye la 4ma di julio 1776. Pos milito qua duris til 1783 Britania fine agnoskas Usana nedependo.

Kun l'invento di la vaporomashino dum la yari 1770ma komencas l'Industriala revoluciono en Britania. To komencis transformar tota l'ekonomio dil mondo dum la sequanta yarcento.

Eventi dil yarcento[redaktar | redaktar fonto]

Europa[redaktar | redaktar fonto]

La tri dividuri di Polonia-Lituania komuneso.

Central Amerika[redaktar | redaktar fonto]

Nord-Amerika[redaktar | redaktar fonto]

  • Kolonii en Nord-Amerika prosperas. Nova Amerikani demandas plura landi del indijeni.

1701 til 1750[redaktar | redaktar fonto]

Pyotr la 1ma di Rusia, nomizita "La Granda".

Dum l'unesma duimo dil 18ma yarcento eventis inter altri:

Mondo[redaktar | redaktar fonto]

Europa[redaktar | redaktar fonto]

Oceania[redaktar | redaktar fonto]

1751 til 1800[redaktar | redaktar fonto]

Dum la duesma duimo dil 18ma yarcento eventis inter altri la sep-yara-milito, de 1756 til 1763. Un ek la rezulti di la milito esis ke Francia perdis granda parto di Nova Francia (nune Québec, Kanada) por Britania, dum ke Hispanian imperio cedis Florida al Britaniani. Quankam vinkoza, Britania spensis multa por mantenar la milito.

Europa[redaktar | redaktar fonto]

  • 1751 - L'Enciclopédie publikigesas unesmafoye.
Ruini di Lisboa pos la ter-tremo e fairo.
  • 1ma di novembro 1755 - Violenta ter-tremo produktas ondego e sequante fairo qua destruktas Lisboa preske komplete. On kalkulas de 60.000 til 100.000 la nombro di morti - di qui cirkume 90.000 en Lisboa, 10.000 en Maroko e cirkume 1.000 en Hispania -, e ke l'intenseso dil ter-tremo esis 9 che la skalo di Richter. La ter-tremo duris dum 3.5 til 6 minuti, ed apertis granda trui en la sulo. Pose l'aquo retromarchis, e la restaji de anciena naufraji povis videsar. Cirkume 40 minuti pose, venis tri ondegi alta de 6 til 20 metri, qui destruktis la portuo. La chefa ministro di Portugal, markezo de Pombal, imperas la rikonstrukturo di Lisboa segun plano por preventar incendii e permisar la rapida fugo dil habitantaro vers alta regioni del urbo se eventabus altra ter-tremo.
  • 9ma di marto 1776 - Adam Smith publikigas La Richeso di la Nacioni, konsiderata l'unesma moderna libro pri ekonomiko.
Preno di Bastille, ye la 14ma di julio 1789.

Nord-Amerika[redaktar | redaktar fonto]

  • 1776 - Milito pri nedependo en komencas en nordal Amerika. Unionita Stati di Amerika (Usa) naskas, ma Unionita Rejio komencas milito kontre lua ex-kolonii. En 1783 pos populala preso, Britaniana Parlamento decidas agnoskar la nedependo.
  • Indijeni dreseskas eskapinta kavali e lernas quale kavalkar por chasar bizoni.

Oceania[redaktar | redaktar fonto]