Historio

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo

Historio esas la cienco qua studias pasinta eventi, tradicionale de la homaro. Ol uzas metodi propra de la Homala e Sociala Cienci, ma anke metodi de la cienci di la naturo, facanta multafoye interdiciplinala studii.[1] Ca studii apogesas maxim ofte en skribita dokumenti, ma ank en l'arto, teknologio, edc, de pasinta epoki. Ofte on uzas anke interviuvi, arkeologiala trovuri, fotografuri, arto-verki, edc. L'epoko ante l'aparo di skribo-sistemi nomesas prehistorio.

On povas studiar historio de diversa vidopunti, exemple historio sociala, kulturala, ekonomikala, politikala, militala, edc.

Etimologio[redaktar | redaktar fonto]

La vorto historio venas del anciena vorto Greka ἱστορία, qua povas tradukesar kom "inquesto" od "informo", de la verbo ἱστορεῖν ("inquestar"). De lo naskis la Latina vorto historia.

Proto-Indo-Europana vorto esas *wid-tor- (de la radiko *weid-, "savar, vidar"; * = hipotezala konstrukturo), anke en la Latina vorti kom "ideo" o "visiono", en la Germanala wit, wise o wisdom, la Sanskrita veda, e la Slava videti o vedati, en altra lingui di l'Indo-Europana familio.

La vorto en Greka antiqua ἱστορία uzesis da Aristoteles ye lua Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι ('Historio dil animali'). La termino derivis de ἵστωρ ('testo, judicianto, saja homo'). On povas trovar diferanta uzi di ἵστωρ ye Homerala himni, Heraklitos, e.c.

Divido di la prehistoriala e historiala tempo[redaktar | redaktar fonto]

Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?
Prehistorio
Petroepoko Metaloepoko
P a l e o l i t i k o Mesolitiko N e o-
l i t i k o
Kuproepoko Bronzoepoko Feroepoko
Frua paleolitiko Meza paleolitiko Posa paleolitiko Epipaleolitiko Protoneolitiko
Historio (ocidentala)
Protohistoria Antiqueso Mezepoko 15ma
yarcento
Moderna ero 18ma
yarcento
Nun-tempala
ero
Klasika antiqueso Posa antiqueso Mezepoko Baja Edad Media
Plena Edad Media Krizo di la mezepoko 16ma
yarcento
17ma
yarcento
19ma
yarcento
20ma
yarcento
21ma
yarcento

Historio segun regiono[redaktar | redaktar fonto]

Afrika Amerika Azia Europa
Sudafrika Usa
Kanada
Mexikia
Arjentinia
Brazilia
Chili
Chinia
Japonia
India
Francia
Germania
Hispania
Rusia
Italia
Unionita Rejio

Historio de diversa vidopunti[redaktar | redaktar fonto]

Videz anke[redaktar | redaktar fonto]

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. TUÑÓN DE LARA, Manuel (1985). - Por qué la Historia - Barcelona : Aula Abierta Salvat.

Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]

Wikipedio
Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Historio