Disco

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
La sfero kovrata da speguli populareskis en noktala klubi dum la Disco-epoko.

Disco (pronuncez: "disko"; Angle: disco music o simple Disco, France discothèque) esas muzikala jenro naskinta de Afrik-Amerikan muziko - note "funk" e "soul" - kun elementi di Latina muziko (specale salsa), *psikodelika muziko e "swing", qua populareskis precipue dum la yari 1970ma. Ol aparis e kreskis unesme en Usa, en noktala klubi de la komunesi geyi, Latinal Amerikana e Afrik Amerikana, ma balde divenis populara ank inter la blanki e heterosexuali. La "kulturo" Disco esis anke reakto kontre la dominaco di rock e la stigmatizado da la "kontrekulturo" kontre la muziki por danso.

Quankam l'influi de "funk", "soul", Latina muziko e *psikodelika muziko esas notora, l'uzado di orkestri ed aranjuri de klasika muziko ank esis frequa. L'uzo di orkestri komencesis dal ateliero Motown Records, de l'urbo Detroit, dum la yari 1960ma. Inverse a la rock, l'elektrala gitaro rare uzesis en la muziko Disco.

La noktala klubi ube eventis dansobali nomezis en Angla discotheque ed en Franca discothèque ("diskoteko") pos la yari 1960ma (ante, discotheque signifikis "kolektajo di diski"), diminutita por disco pos 1964. Tamen, la vorto Disco nur komencis uzesar pos 1972, kande muzikala kritikisto Vince Aletti skribis l'artiklo "Discotheque Rock '72: Paaaaarty!" por Usana muzikala revuo Rolling Stone. To esis l'origino di la vorto disco por nomar la muzikala jenro.

Origini[redaktar | redaktar fonto]

Arkivo:Isaac Hayes - Shaft (1972).jpg
Isaac Hayes ganis Oscar-premio por "Theme from Shaft", 1972.

L'unesma kansono qua havis elementi de la muziko disco esis "Theme from Shaft", muzikala temo de la 1972-filmo "Shaft", pleita e kantita da Isaac Hayes. Ma antea kansoni, quale "Only The Strong Survive" (1968) da Jerry Butler, "You Keep Me Hangin On" (The Supremes, 1966) o "Superstition" (Stevie Wonder, 1972) montras l'influo di soul en la muziko Disco. Altra muzikist konsiderita "pioniri" en la jenro Disco esas Manu Dibango, kun "Soul Makossa" (1972), Harold Melvin & the Blue Notes kun "The Love I Lost", e The O'Jays kun "Soul Train" (ambe de 1973). Elton John mixis elementi de rock e Disco en la kansono "Island Girl" (1975). En Hispania muzikala bando Barrabás lansis lua kansono "Woman" en 1972 qua atingis internaciona suceso, inkluzite #1 en Kanada. Du yari pose, en 1974, li lansis "Hi-jack", qua recevis versiono "plua Disco" dal Usana flutisto Herbie Mann.

Muzikala programo Soul Train, transmisita per televiziono en Usa pos 1971 e prizentita da Don Cornelius, relpis popularigar artisti e bandi quale MSFB (qua pleis la muzikala temo dil programo, "TSOP (The Sound of Philadelphia)" kun vokali dal femina grupo The Three Degrees), The O'Jays, Emotions, Shalamar, ed altri.

En 1973 Barry White lansis "Love's Theme", kun orkestrala aranjuri. La sequanta yaro ilu itere atingis suceso kun "You're the First, the Last, My Everything". Ilu havis lia propra orkestro, The Love Unlimited Orchestra.

Multa altra kantisti e grupi atingis suceso kun muziki Disco dum kurta periodi, kelkafoye kun unika kansono, quale The Hues Corporation ("Rock the Boat", 1974) e Carl Douglas ("Kung Fu Fighting", 1974), produktita e kompozita dal Usana muzikala produktisto Biddu. "Kung Fu Fighting" atingis #1 en Usa ed Unionita Rejio en 1974.[1] La muziko "Rock your Baby" da George McGrae (de 1974) divenis l'unesma komercala suceso Disco de Anglia.[2][3] En 1974 usana trio Labelle lansis la kansono "Lady Marmalade", qua atingis #1 en Usa e vendis plu kam 1 miliono kopiuri.

Anke en 1974, Gloria Gaynor lansis l'unesma longa enrejistrado en vinilo di un kansono en stilo Disco: lua versiono di la kansono "Never Can Say Goodbye", ante lansita dal grupo The Jackson 5 en 1970. L'antea yaro, Usana kantisto e muzikisto Harry Wayne Casey (surnomo: "KC") kreabis lia bando KC and the Sunshine Band, e komencis lansar muziki inter 1975 e 1977 qua divenis granda sucesi, quale "Get Down Tonight", "That's the Way (I Like It)", "(Shake, Shake, Shake) Shake Your Booty", "I'm Your Boogie Man" e "Keep It Comin' Love".

La ora epoko[redaktar | redaktar fonto]

La ora epoko por Disco komencis en 1975, kande diversa kantisti e grupi gradope komencis lansar sucesi en la jenro. Exempli di grupi qui adheres a la "fenomeno disco mem dum kurta tempo esis Frankie Valli e lia grupo The Four Seasons, kun "December 1963 (O What a Night)", Paul McCartney e lia grupo The Wings, qua lansis "Silly Love Songs" en 1976, Leo Sayer ("You Make me Feel Like Dancin", 1977), e Bee Gees kun "Jive Talkin" (1975) e "You Should be Dancing" (1976).

En 1975 Usana kantistino Donna Summer, lore habitinta en West-Germania lansis "Love to Love You Baby", produktita dal Italiana disk-jokeo e produktisto Giorgio Moroder. En la kansono, qua havis moderema suceso en Nederlando e duris 16 minuti, Donna Summer jemis simulante orgasmi. Ank en 1975 West-Germana grupo Silver Convention lansis la kansoni Fly Robin Fly (en 1975) e "Get Up and Boogie" (1975). "Fly Robin Fly" nur havis 6 vorti, ridicita multafoye dal femina korokantaro: "Fly Robin Fly, up to the sky".

Tamen, la grupo qua divenis plu konocita kom reprezentero de l'epoko Disco esis Bee Gees. La muzikala filmo Saturday Night Fever ("La febro di la nokti di saturdio") kun l'aktoro John Travolta en la precipua rolo, adportis suceso a la muziki "Stayin' Alive", "Night Fever", "You Should Be Dancing", "More Than a Woman" e "Jive Talkin". La mondala vendajo dil triopla albumo di muziki de la filmo superiris 30 milion kopii. Altra du muzikala grupi qui obtenis granda sucesi kun muziki de la filmo esis The Trammps ("Disco Inferno") e Tavares (kun lua versiono di "More Than a Woman"), ed anke la kantistino Yvonne Elliman kun lua versiono di "If I Can't Have You". La muziki pleita da Tavares, The Trammps, MFSB, McFadden & Whitehead ed altr artisti, divenis konocita kom "Philadelphia soul" o "Philly Soul".

Muzikala produktisto Giorgio Moroder, en 2007

En 1977 multa televiziona serii ed anke filmi por la cinemo pri policala temi o kombati komencis uzar muziki Disco kom muzikala temi, exemple la serii CI5 The Professionals, CHiPS e Wonder Woman, Charlie's Angels, o la filmo "Rocky, la boxisto". Ante, en 1976 la grupo Rhythm Heritage enrejistris la muzikala temo di la televiziono-serio S.W.A.T.. Ank en 1977 Donna Summer lansis "I Feel Love", produktita da Giorgio Moroder, kun multa elektronikala foni produktita da sintetizili. Ta muziko konsideresis l'origino di un subjenro nomizita "High-Energy", o "hi-NRG", specale pos lua rimixuro dal produktisto Patrick Cowley.

La kompanio Motown, fondita dal produktisto Berry Gordy, Jr. esis un ek la pionira kompanii qui lansis artisti de la jenro Disco. Diana Ross, membro di la soul-grupo The Supremes dum la yari 1960ma, abandonis ol en 1970 e komencis lua sola kariero kun romantika baladi. En 1976 el esis artistino de Motown, kande lansis "Love Hangover", lua unesma sucesso Disco. Motown anke lansis altra notinda artisti quale Cheryl Lynn ("Got to Be Real", 1978), Evelyn "Champagne" King ("Shame", 1978), Cher ("Take Me Home", 1979), Sister Sledge ("We Are Family", 1979), Geraldine Hunt ("Can't Fake The Feeling", 1980), e Walter Murphy, qua mixis klasika muziko kun Disco en "A Fifth of Beethoven" (1976).

En 1978, inter altri, Donna Summer lansis "MacArthur Park" e "Last Dance", Chic lansis "Le Freak", The Rolling Stones lansis "Miss You", Barry Manilow lansis "Copacabana", Chaka Khan lansis "I'm Every Woman", Britaniana grupo Heatwave lansis "Boogie Nights", Ringo Starr lansis l'albumo "Ringo the 4th" kun forta influo de disco, e la muzikala grupo Village People - kreita en 1976 en geya klubi di New York dal muzikala produktisti Jacques Morali e Henri Belolo - lansis lua sucesi "Macho Man" e "Y.M.C.A".

Sylvester James, plu konocita nur kom Sylvester, komencis kantar en drinkeyi por la publiko geyo di San Francisco til esar deskovrita en septembro 1976 da Nancy Pitts, spozino dil produktisto Harvey Fuqua, de Motown. Sylvester signatis kontrato kun Fuqua por enrejistrar muziki sub l'etiketo Fantasy Records, en 1977.[4] En septembro 1977 l'albumo Sylvester lansesis, kun la muziko "Over and Over", de la duo Ashford & Simpson. "Over and Over" obtenis moderema suceso en Usa, ma granda suceso en Mexikia ed Europa.[4] En 1978 Sylvester lansis lia maxim granda suceso, "You Make Me Feel (Mighty Real)", ed anke "Dance (Disco Heat)".[4]

Paralele a la suceso en Usa, la jenro kreskis en populareso ank en Europa - ube aparis inter altri l'Italiana dueto La Bionda (kun "One For You, One For Me"), Hispana kantistino Charo (kun "Dance a Litte Bit Closer"), West-Germana Boney M. ("Daddy Cool" - de 1976, "Rivers of Babylon", "Rasputin"), Franca muzikala produktisto Jean-Marc Cerrone (konocita simple kom Cerrone) e la grupo Santa Esmeralda ("Don't Let Me be Misunderstood"). Cerrone atingis granda suceso en Usa kun la muziki "Love in C Minor", "Give Me Love" e "Supernature". Ma la maxim sucesoza Europana grupo qua adheris a Disco esis Sueda ABBA, qua lansis, inter altri, "Waterloo" (1974), "Fernando" (1976), "Take a Chance on Me" (1978), "Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)" (1979) e lia maxim granda suceso, "Dancin' Queen" (1976). L'ensemblo ABBA divenis la 8ma maxim granda vendisto di diski de la historio. Ja en Italia, la verki dal dueto La Bionda, e dal produktisti Luciano Ninzatti e Stefano Pulga (qui lansis, inter altri, la grupo Kano) kontributis por developar, pos 1979, un subjenro di la Disco konocita kom Italo disco. La maxim multa muziki Disco enrejistrita en Europa kantesis en Angla, quankam produktita exter Angla-parolanta landi.

La grupo The Jacksons (ante, The Jackson 5) lansis multa muziki Disco, quale "Shake Your Body (Down to the Ground)" e "Blame it on the Boogie" (1978), e "Lovely One" e "Can You Feel It" (1980) kun la partopreno di lia fratulo Michael Jackson. Michael komencis sola kariero en 1979 kun l'albumo "Off The Wall", produktita da Rod Temperton, kun la sucesi "Rock with You", "Workin' Day and Night", "Off The Wall" e "Don't Stop Til You Get Enough".


Usana grupo Chic kreesis da Bernard Edwards e Nile Rodgers, qua definis su kom "hippie de la stradi". Ultre "Le Freak" en 1978 la grupo lansis la sucesi "Good Times" e "Everybody Dance". Edwards e Rodgers anke divenis produktisti di la kantistino Diana Ross kande el lansis la sucesi "Upside Down", "I'm Coming Out" e "My Old Piano" en 1980. Bernards ed Edwards anke produktis la kansono "Let's Dance" por David Bowie, en 1983, qua mixis Disco e rock.

En 1979 Donna Summer recevis Grammy-premio por la muziko "MacArthur Park", e lansis altra granda sucesi: "Bad Girls", "Heaven Knows", "No More Tears (Enough Is Enough)", "Hot Stuff" e "On the Radio". Bee Gees duris lua suceso kun "Tragedy", Earth Wind & Fire lansis "Boogie Wonderland" kun la partopreno di femina grupo The Emotions en la kantado, Electric Light Orchestra lansis "Last Train To London", e la rock-bando The Kinks lansis "(Wish I Could Fly Like) Superman". Village People duris lansar sucesi, quale "In The Navy" e "Go West", dum ke Rod Stewart lansis "Do Ya Think I'm Sexy?", qua pose deskovresis esar plajio de la muziko "Taj Mahal" de Braziliana kantisto Jorge Benjor.

Parodii[redaktar | redaktar fonto]

Dum l'"ora epoko" di disco, kelk artisti kreis parodii dil stilo, quale Frank Zappa kun "Disco Boy" e Rick Dees, kun "Disco Duck" (ambe en 1976), Frank Zappa itere kun "Dancin' Fool" (1978), e la komediisto ed aktoro Weird Al Yankovic kun "Gotta Boogie", un kalemburo kun la vorti "boogie" (stilo di danso) e "booger" (sika nazala muko).

Dekado[redaktar | redaktar fonto]

Homo uzas kamizeto kun la frazo Disco Sucks ("disco enoyigas")

Ank en 1979, quankam la granda komercala suceso di la muziko Disco - e pro ke lua granda suceso kreabis preske "hegemonio" dil jenro en multa radiostacioni - aparis grupi nekontenta, note inter l'admirinti di rock. Frazi quale disco sucks ("disco enoyigas") e death to disco ("morto a la muziko disco")[5] divenis komuna. Usana punk-kantisto Jello Biafra, de la grupo Dead Kennedys, en lia muziko "Saturday Night Holocaust" komaparis la "kulturo Disco" kun la dekado di Germana socio dum Weimar-Republiko. Kantisto Mark Mothersbaugh de la grupo Devo komparis Disco kun "bela muliero kun bela korpo ma nula cerebro".

La 12ma di julio 1979 divenis konocita kom "la dio kande Disco mortis", pro l'evento Disco Demolition Night. To eventabis dum partio di basbalo en la stadio dil esquado Chicago White Sox, en Chicago. La disk-jokei di rock Steve Dahl e Garry Meier kunvokis admirinti di rock a destruktar diski di muziko Disco en la stadio. L'evento finis kun granda tumulto, multa aresti e granda destruktado en la stadio.

Ye la 21ma di julio 1979, la 6 maxime pleita muziki en la radiostacioni di Usa esis Disco. Ye la 22ma di septembro, ek la 10 maxim pleita en Usa nula esis Disco. Kelka jurnalisti anuncis la "morto di Disco" e la "rivivigo di rock and roll".

Gradope, altra muzikala jenri quale country komencis "riviveskar" en la radiostacioni. Emblemata exemplo pri la chanjo esis kande John Travolta, la precipua aktoro di "Saturday Night Fever", divenis la precipua aktoro dil filmo "Urban Cowboy", en 1980.

Fonografala industrio sufris l'efekti de la Disco Demolition Night: en 1979 la kompanio MCA Records kompris ABC Records, absorbis kelka de lia artisti, e klozis ol. La kompanio TK Records klozesis en 1981. L'etiketo Casablanca Records - qua apartenis a PolyGram e lansis, inter altri, Lipps Inc., Stephanie Mills e verki da Donna Summer e Kiss - extingesis en 1986.

Kelka razoni apuntesis por la dekado di Disco, inkluzite homofobio, rasismo e l'exhausteso kun la maniero di vivo hedonista di multa entuziasminti e partopreninti en la movado.[6] En januaro 1979 muzikala kritikisto Robert Christgau dicis ke "la movado kontre-disco reprezentis "profana 'asociitaro' inter personi qui simpatiis kun rock o kun funk, feministi, reaktemi e progresemi. Tamen, la precipua ataki esis de rasisti, homofobiala personi ed anti-feministi".[7]

La klubi e la subkulturo Disco[redaktar | redaktar fonto]

Dum fino di la yari 1970ma la precipua urbi di Usa havis diskoteki, note San Francisco, Miami e precipue New York. La disk-jokei mixis muziki por l'asistantaro dansar dum la nokto. La precipua klubi di danso havas bona fono-equipuri e sistemo di lumi qui kreis specala efekti en la platformi ube l'asistantaro dansis. En oktobro 1975 la precipua dansoklubi esis "Studio One" en Los Angeles, "Leviticus" en New York e "The Library" en Atlanta.[8] En 1977 Studio 54 apertis lua pordi en New York, e balde divenis la maxim bone konocita noktala klubo dil mondo.

Vestaro de la epoko Disco.

La stilo di danso esis libera. Kelka formi di danso, surnomizita "Bump", "Penguin", "Boogaloo", "Watergate" e "Robot", divenis populara. La danso "Hustle" esis multe populara en 1975. Kelka traiti karakteriziva di la modo de ta epoko esis la larja pantaloni e vestoni de la sama koloro.

Roler-sketili.

La muziko Disco anke asociesis kun l'areni por roler-sketar o dansar kun roler-sketili dum la fino di la yari 1970ma. La muziki de la filmi "Roller Boogie" (1979) e "Xanadu" (1980) esis Disco.

Ultre l'aspekti pri la modo e la muziko, anke existis en la "kulturo Disco" la subkulturo di la drogi, quale kokaino, ed un drogo nomizita popper en Angla, kun kemiala formulo C5H11ONO, konsiderata sexuala stimulivo. Segun la jurnalisto Peter Braunstein "la granda quanto di drogi uzita en diskoteki produktis la sequanta 'kulturala fenomeno' de l'epoko: mixacheso e publika sexuala relati. Dum ke la salono di balo esis l'"areno por sedukto", sexuala relati eventis en tualeteyi, od altra loki exter la diskoteko".

Influo super altra jenri[redaktar | redaktar fonto]

La transito inter la muziko Disco de la yari 1970ma e l'altra jenri dansebla de la yari 1980ma e pose produktesis en la muzikal atelieri. Disco gradope mixesis kun funk e jazz, hip hop ed inkluzite New wave. Notinda exemplo pri artisto qua "transvivis" Disco ed atingis maxima suceso pose esis Michael Jackson, kun lua albumo "Thriller", kun granda influi di funk ed anke rock (en la muziko "Beat It"), qua vendis plua kam 38 milioni kopii. Kelka altra exempli pri artisti qui modifikis lia muzikala stili e duris sucesar: Diana Ross, Donna Summer, George Benson, e la grupi Shalamar e Kool & The Gang.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Murrells, Joseph (1978) - The Book of Golden Discs - . (London) Barrie and Jenkins Ltd.
  2. Murrells, Joseph (1978) - The Book of Golden Discs - . The Book of Golden Discs. Barrie & Jenkins.
  3. Moore-Gilbert, Bart (2002-03-11) - The Arts in the 1970s: Cultural Closure - . The Arts in the 1970s: Cultural Closure. Routledge.
  4. 4,0 4,1 4,2 Gamson, Joshua (2005) - The Fabulous Sylvester: The Legend, the Music, the 70s in San Francisco - . (New York City) Henry Holt and Co.
  5. Disco, AllMusic
  6. Bruce Eder. Bee Gees - Biography & History (en Angla). URL vidita ye la 16ma di novembro 2015.
  7. Easlea, Daryl, Disco Inferno, The Independent, 11ma di decembro 2004
  8. Everybody's Doing The hustle, Associated Press, la 16ma di oktobro 1975