Barbados

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Barbados
Barbados
Flag of Barbados.svg Coat of arms of Barbados.svg
Flago di Barbados Blazono di Barbados
Nacionala himno:
In Plenty and In Time of Need
LocationBarbados.png
Urbi:
Chefurbo: Bridgetown
· Habitanti: 96,578(metropolala areo) (2009)
Precipua urbo: Bridgetown
Lingui:
Oficala lingui: Angla
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejino: Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio
· Chefministro: Freundel Stuart
Surfaco: (197ma granda)
· Totala: 431 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (180ma granda)
· Totala: 284.589 (2009)
· Denseso di habitantaro: 660 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Dolaro di Barbados
Veho-latero: sinistre
ISO: BB
BRB
052
Reto-domeno: .bb*
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: http://www.gov.bb/


Barbados esas mikra-insulala lando en Karibiana Maro. Ol jacas 402 km nord-weste de Venezuelana litoro ed esas la maxim estal insulo di Antili. Lua denseso di habitantaro esas un ek la maxim granda del mondo[1].

Bazala fakti pri Barbados.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Indijeni Karibi.
 Precipua artiklo: Historio di Barbados

L'unesma habitanti di Barbados esis indijeni Arawaki e Karibi, qui arivis al insulo de Sud-Amerika cirkume 350 til 400 aK. Portugalani vizitis l'insulo en 1536 ma ne koloniigis ol.

Unesma Angli arivis en la navo Olive Blossom, e desembarkis en la regiono di nuna Holetown en 1625. Li okupis l'insulo en nomo dil rejulo James la 1ma, e komencis kultivar sukrokano en 1640[2] e transportis Afrikana sklavi por kultivar ol.

Barbados sempre havis granda autonomio: l'unesma lokala asemblajo instalesis en 1639. En 1807, Britaniani abolisis la komerco di sklavi, ma ne la sklaveso. En 1816 eventis granda revolto di sklavi, komandita da Bussa, kun la partopreno di 20.000 sklavi. La revolto faliis, e 120 sklavi mortigesis en kombati od ocidesis nemediate. Altra 144 judiciesis ed mortigesis pose. Sklaveso fine abolisesis en 1834.

En 1884 membri de la societo dil agrokultivisti di Barbados skribis letro a Francis Hincks, Kanadana politikistulo, e demandis l'admiso di Barbados en Kanadana Kunfederuro. Tamen, proprietanti di plantaceri e Britanian-decendanta komercisti formacis la majoritato di la personi kun yuro por votar, e ne aceptis ta ideo. Plu kam 70% de la habitantaro, note mulieri, ne havis yuro por votar.

Nur dum la yari 1930ma la decendanti di sklavi komencis revendikar politikal yuri. Un ek la chefi de ta movado, Grantley Adams, fondis la partiso Barbados Labour Party en 1938. De 1958 til 1962 Barbados esis membro di la Federuro di Westal Indii. Fine, la lando divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 30ma di novembro 1966 kom monarkio, kun Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio kom rejino e J.M.G.M. Adams, filiulo di Grantley Adams, kom chefministro. De 1946 til 1980 la procento-kresko dil habitantaro diminutis 1/3 por enmigro vers l'Unionita Rejio.[3]

En 1983 Barbados ed altra Karibiana landi unionis kun Usa por invadar Grenada ed ekpulsar marxista rejimo[1]. En 1985 J.M.G.M. Adams mortis, e Bernard Saint John divenis chefministro.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Parlamento di Barbados, en Bridgetown.
Chefministro Freundel Stewart.

Nedependanta pos la 30ma di novembro 1966 Barbados esas konstitucala monarkio. Rejino Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio representesas da la generala guberniestro, nune Elliot Belgrave. La nuna chefministro esas Freundel Stewart pos la 23ma di oktobro 2010.

La Parlamento havas 2 chambri. La Domo dil Asemblajo havas 30 membri qui elektesas direte dal populo por 5 yari. La Senato havas 21 membri qui elektesas dal generala guberniestro. Segun lua konstituco adoptita en 1966,[4] l'elekti mustas eventar admaxime 5 yari pos l'aperto dil parlamento pos l'antea elekto.

La politikala sistemo funcionas kun du dominacanta partisi: Democratic Labour Party ("Demokrata laborala partiso") e Barbados Labour Party ("Laborala partiso di Barbados"). Til la yaro 2003 singla partiso guvernis du sequanta periodi alternante.[5]

Judiciala povo konsistas ek la lokala judiciisti, ek la Supra Korto (qua konsistas ek Alta korto e Apelo-korto) e da Karibiana korto di yuro, kun sideyo en Port-of-Spain.

En 2014 Barbados konsideresis la 2ma min korupta lando de Amerika, pos Kanada.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Barbados.
Plajo proxim Bridgetown.

Barbados jacas en l'Atlantiko, este de l'altra insuli di Westal Indii. Diferanta de altra insuli di la regiono, Barbados ne havas alta monti: la maxim alta monto di lando esas Monto Hillaby, kun 336 metri di altitudo. Granda parto dil insulo formacesas e cirkondesas da koralii.

Pro l'erodo di kalkopetra roki en la nord-esto di lando multa kaverni formacesis. En l'estala litoro l'erodo di kalkopetro kreis talusi.

Lando ne havas longa fluvii o granda lagi. Lua litoro esas longa de 97 km. Granda parto di la lando kovresas da koraliala roki, ma 85% del insulo povas esar kultivata.[1]

Lua klimato esas tropikala, e pluvoza sezono esas de junio til oktobro. La mezvalora yarala pluvo varias de 1.000 mm til 2.300 mm. Lando ne subisas l'efekti di sturmi od uragani dum pluvoza sezoni: lasta destruktinta uragano eventis en 1955.

Barbados havas granda denseso di habitantaro, e lua guvernerio verkis dum la yari 1990ma por integrar la sudo dil insulo en la sistemo por trakto di kloakaji de Bridgetown, por protektar la koraliorifi.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Barbados

Sukrokano esas la maxim importanta agrokultiva produkturo di la lando, ma l'industrio e turismo esas nune le maxim importanta ekonomial agadi. Barbados havas fabrikerii di stofi, kemiala ed elektronikala vari, sukro, melaso e rumo[1].

Barbados esas la 53ma maxim richa lando del mondo, mezurita segun KLP per persono.[6] Ol esas membro di Caricom (Karibiana Komunitato), di Karibiana singla komuna merkato ed ekonomio (CMSE) e di l'asociuro di Karibiana stati (ACS).

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Preske 90% de la habitantaro decendas de Afrikani, note de populi Igbo, Akan ed Yoruba. L'altra 10% decendas de Europani (note Britaniani e Irlandani), Chiniani, Pakistani e Bangladeshani, kun granda mixuro di rasi. L'oficala linguo di la lando esas l'Angla.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Bridgetown. Altra importanta urbi esas Speightstown e Holetown.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Rihanna, la maxim konocata kantistino di Barbados.

Plu kam 97% de Barbadani savas lektar e skribar. Primara skolo e liceo esas gratuita e la frequeso a la skolo esas obligata por la pueri til evar 14 yari.[1]

Pri muzikal aferi, lua maxim konocata kantistino esas Rihanna. Muziko de Barbados mixas folk, religiala muziko de Ocidento, e Afrikana ritmi. Kalypso, sprouge e reggae esas la maxim populala muzikala stili. En januaro eventas festivalo di jazo, Barbados Jazz Festival.

Lua karnavalo konocesas kom Crop Over[7] ("fino dil rekolto") ed esas la maxim granda festo di lando. La tradiciono di Crop Over komencis en 1688, originale por celebrar fino di rekolto di sukro-kano. Nun ol havas kantado, danso e muziki pleata per perkut-instrumenti, gitari e violini. La festo komencas en junio e duras til komenco di agosto.

Danko a Britanian influo, kriketo esas la maxim populara sporto, ed Anglikanismo esas la precipua religio di lando.

Extera ligili[redaktar | redaktar fonto]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Enciclopédia Delta Universal - vol. 1 - Editora Delta, Rio de Janeiro, Brazilia. Pag. 1149-1150
  2. Barbados: Just Beyond Your Imagination. Hansib Publishing (Caribbean) Ltd. 1997. p. 46, 48. ISBN 1-870518-54-3
  3. "Barbados - population" (en Angla). Library of Congress Country Studies.
  4. Constitution of Barbados.
  5. (2011). About Barbados (en Angla). Ministry of Foreign Affairs and Foreign Trade, Government of Barbados. URL vidita ye la 16ma di oktobro 2011.
  6. Barbados. International Monetary Fund. URL vidita ye la 1 October 2009.
  7. Barbados Festivals: Crop Over! (en Angliana).


Stati e teritorii en Karibiana Maro
Antigua e Barbuda | Bahama | Barbados | Dominika | Dominikana Republiko | Grenada | Haiti | Jamaika | Kuba | Santa Kitts e Nevis | Santa Lucia | Santa Vincent e Grenadini | Trinidad e Tobago
Dependanta teritorii: Anguila | Aruba | Virgin Insuli Britaniana | Guadelupa | Insuli Kaiman | Kuracao | Martinik | Montserrat | Navassa | Porto-Riko | Sant Maarten | Insuli Turks e Kaikos | Virgin Insuli Usana
Anciena Nederlandan Antili, nune parto di Nederlando: Bonaire | Saba | Sint Eustatius