Barbados

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Barbados
Barbados
Flag of Barbados.svg Coat of arms of Barbados.svg
Flago di Barbados Blazono di Barbados
Nacionala devizo:
{{{Devizo}}}
Nacionala himno:
In Plenty and In Time of Need
[[File:{{{Audio_ligilo}}}]]
LocationBarbados.png
{{{Imajo_informo}}}
Urbi:
Chefurbo: Bridgetown
· Habitanti: 96,578(metropolala areo) (2009)
· Dato: {{{Dato_chefurbo}}}
· {{{TituloChefurbo2}}}: {{{Chefurbo2}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo2}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo2}}}
· {{{TituloChefurbo3}}}: {{{Chefurbo3}}}
· Habitanti: {{{Lojanti_chefurbo3}}}
· Dato: {{{Dato_chefurbo3}}}
Precipua urbo: Bridgetown
· Habitanti: {{{Lojanti_precipua}}}
Linguo:
Oficala linguo: {{{Oficala_linguo}}}
Lingui:
Oficala lingui: Angliana
Nacionala linguo: {{{Nacionala_linguo}}}
Nacionala lingui: {{{Nacionala_lingui}}}
Regionala linguo: {{{Regionala_linguo}}}
Regionala lingui: {{{Regionala_lingui}}}
Etnii:
· {{{Etnii_procenti}}} {{{Etnii}}}
· {{{Etnii2_procenti}}} {{{Etnii2}}}
· {{{Etnii3_procenti}}} {{{Etnii3}}}
· {{{Etnii4_procenti}}} {{{Etnii4}}}
· {{{Etnii5_procenti}}} {{{Etnii5}}}
· {{{Etnii6_procenti}}} {{{Etnii6}}}
· {{{Etnii7_procenti}}} {{{Etnii7}}}
· {{{Etnii8_procenti}}} {{{Etnii8}}}
· {{{Etnii9_procenti}}} {{{Etnii9}}}
· {{{Etnii10_procenti}}} {{{Etnii10}}}
Demonimo: {{{Demonimo}}}
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejino: Elizabeth 2ma
· Prezidisto (serbo): {{{Serbiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (kroato): {{{Kroatiana_prezidisto}}}
· Prezidisto (Bosno): {{{Bosniana_prezidisto}}}
· Ko-princi: {{{Ko-princi}}}
· Ko-princi: {{{Chefi_di_la_Kongreso_dil_Populo}}}
· General-guverniestro: {{{Generala_guverniestro}}}
· Chefministro: Freundel Stuart
Legifantaro: [[{{{Legifantaro}}}]]
Historio:
· {{{Historio}}}: {{{Historio_dato}}}
· {{{Historio2}}}: {{{Historio2_dato}}}
· {{{Historio3}}}: {{{Historio3_dato}}}
· {{{Historio4}}}: {{{Historio4_dato}}}
· {{{Historio5}}}: {{{Historio5_dato}}}
Surfaco: (197ma granda)
· Totala: 431 km²
· Aquo: neglijebla%
Habitanti: (180ma granda)
· Totala: 284.589 (2009)
· Denseso di habitantaro: 660 hab./km²
KLP (KPP):
· Totala: {{{KLP_KPP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_KPP_segun_persiono}}}
KLP:
· Totala: {{{KLP_totala}}}
· Segun persiono: {{{KLP_segun_persiono}}}
Gini: ([[{{{Gini_yaro}}}]])
{{{Gini_chanjo}}} {{{Gini}}}
{{{Gini_valoro}}} · {{{Gini_rango}}}
IHD: ([[{{{IHD_yaro}}}]])
{{{IHD_chanjo}}} {{{IHD}}}
{{{IHD_valoro}}} · {{{IHD_rango}}}
Pluse informi:
Valuto: Dolaro di Barbados
· Abreviuro: {{{Abreviuro}}}
· Simbolo: {{{Simbolo}}}
Tempo-zono: {{{Tempo_zono}}}
· Somero tempo: {{{Somero_tempo}}}
Dato-formato: {{{Dato_formato}}}
Veho-latero: {{{Veho_latero}}}
Telefono-kodexo: {{{Telefono_kodexo}}}
ISO: {{{ISO}}}
{{{ISO2}}}
{{{ISO3}}}
Reto-domeno: .bb
Reto-domeni: {{{Reto_kodi}}}
{{{Reto_kodo2}}}
{{{Reto_kodo3}}}
{{{Reto_kodo4}}}
{{{Reto_kodo5}}}
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: {{{Oficalaretosituo}}}

Barbados esas mikra-insulala lando en Karibeano. Ol jacas 402 km nord-weste de Venezuelana litoro ed esas la maxim estal insulo di Antili. Lua denseso di habitantaro esas un di maxim granda dil mondo[1].

Bazala fakti pri Barbados.

Historio[redaktar | edit source]

Exquisite-kfind.png Videz anke: Historio di Barbados.

L'unesma habitanti di Barbados esis indijeni Arawaki e Karibi, qui arivis al insulo de Sud-Amerika cirkum 350 til 400 aK. Portugalani vizitis l'insulo en 1536 ma ne koloniigis ol.

Unesma Angliani arivis en la navo Olive Blossom, e desembarkis en la regiono di nuna Holetown en 1625. Li okupis l'insulo en nomo dil rejulo James 1ma, e komencis kultivar sukrokano en 1640[2] e transportis Afrikana sklavi por kultivar ol.

Barbados sempre havis granda autonomio: unesma lokala asemblajo instalesis en 1639. En 1807, Britaniani abolisis la komerco di sklavi, ma ne la sklaveso. En 1816 okuris granda revolto di sklavi, en qua 20,000 sklavi partoprenis. La revolto faliis, e 120 sklavi mortigesis en kombati od exekutesis imediate. Altra 144 judiciesis ed exekutesis pose. Sklaveso fine abolisesis en 1834.

En 1884 membri de la societo dil agrokultivisti di Barbados skribis letro a Francis Hincks, Kanadana politikistulo, e demandis por l'admiso di Barbados en Kanadana Konfederuro. Tamen, proprietanti di plantaceri e Britanian-decendanta komercisti formacis la majoritato di la personi kun yuro por votar, e ne aceptis ta ideo. Plu kam 70% de la habitantaro, specale mulieri, ne havis yuro por votar.

Nur dum 1930a yari la decendanti di sklavi komencis revendikar politikala yuri. Un di chefi de ta movado, Grantley Adams, fondis la partiso Barbados Labour Party en 1938. De 1958 til 1962 Barbados esis membro di la West Indii Federuro. Fine, lando divenis nedependanta de Unionita Rejio en 30 di novembro 1966 kom monarkio, kun Elizabeth 2ma kom rejino e J.M.G.M. Adams, filiulo di Grantley Adams, kom chefministro. De 1946 til 1980 la procento-kresko dil habitantaro diminutis 1/3 por enmigro vers l'Unionita Rejio.[3]

En 1983 Barbados ed altra Karibeana landi unionis kun Usa por invadar Grenada ed ekpulsar marxista rejimo[1]. En 1985 J.M.G.M. Adams mortis, e Bernard Saint John divenis chefministro.

Politiko[redaktar | edit source]

Parlamento di Barbados, en Bridgetown.
Chefministro Freundel Stewart.

Nedependanta pos 30 di novembro 1966 Barbados esas konstitucala monarkio. Rejino Elizabeth 2ma esas representata da general-guberniestro Elliot Belgrave. Nuna chefministro esas Freundel Stewart pos 23 di oktobro 2010.

La Parlamento havas 2 chambri: Asemblajo-Domo kun 30 membri, e Senato kun 21 membri. Lua konstituco adoptesis en 1966[4]. La politikala sistemo funcionas kun du dominacanta partisi: Democratic Labour Party ("Demokrata laborala partiso") e Barbados Labour Party ("Laborala partiso di Barbados"). Til la yaro 2003 singla partiso guvernis du sequanta periodi alternante.[5]

Judiciala povo kompozesas da lokala judiciisti, da Supra Korto (kompozata da Alta korto e da Apela korto) e da Karibeana korto di yuro, bazata en Port-of-Spain.

En 2014 Barbados konsideresis la 2ma min korupta lando di Amerika, pos Kanada.

Geografio[redaktar | edit source]

Mapo di Barbados.
Plajo proxim Bridgetown.

Barbados ne havas alta monti: la maxim alta monto di lando esas Monto Hillaby, kun 336 metri di altitudo. Granda parto dil insulo formacesas e cirkondesas da korali. Lando ne havas longa fluvii o granda lagi. Lua litoro havas 97 km. Granda parto di lando kovresas da korala roki, ma 85% de l'insulo povas esar kultivata[1]. L'erodo kreis multa kaverni en nord-esto di lando.

Lua klimato esas tropikala, e pluvoza sezono esas de junio til oktobro. La mezvalora yarala pluvo varias de 1,000 mm til 2,300 mm. Lando ne sufras multe kun sturmi ed uragani dum pluvoza sezoni: lasta destruktinta uragano okuris en 1955.

Barbados havas granda denseso di habitantaro, e lua guverno verkis dum la 1990a yari pri integrar la sudo dil insulo en la sistemo por trakto di kloakaji de Bridgetown, por protektar la koralorifi.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Moneti di 5 centimi, de Barbados.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Ekonomio di Barbados.

Sukrokano esas la maxim importanta agrokultiva produkto di lando, ma industrio e turismo esas nune le maxim importanta ekonomial agadi. Lando manufakturas stofi, kemiala ed elektronikala vari, sukro, melaso e rumo[1].

Barbados esas la 53ma maxim richa lando dil mondo, mezurita segun KLP per persono.[6] Lando esas membro di Caricom (Karibeana komuneso), di Karibeana singla komuna merkato ed ekonomio (CMSE) e di l'asociuro di Karibeana stati (ACS).

Demografio[redaktar | edit source]

Preske 90% dil habitantaro decendas de Afrikani, specale de Igbo, Akan e Yoruba origino. L'altra 10% decendas de Europani (specale Britaniani e Irlandani), Chiniani, Pakistani e Bangladeshani, kun granda mixuro di rasi. L'oficala linguo di lando esas Angliana.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Bridgetown. Altra importanta urbi esas Speightstown e Holetown.

Kulturo[redaktar | edit source]

Rihanna, la maxim konocata kantistino di Barbados.

Plu kam 97% di Barbadani savas lektar e skribar. Prima skolo e liceo esas gratuita e pueri esas obligata a frequentar skoli til 14 yari evo[1].

En muzikal aferi, lua maxim konocata kantistino esas Rihanna. Muziko de Barbados mixuras folk, religiala muziko de Ocidento, e Afrikana ritmi. Kalypso, sprouge e reggae esas la maxim populala muzikala stili. En januaro okuras festivalo di jazo, Barbados Jazz Festival.

Lua karnavalo konocesas kom Crop Over[7] ("fino dil rekolto") ed esas la maxim granda festo di lando. La tradiciono di Crop Over komencis en 1688, originale por celebrar fino di rekolto di sukro-kano. Nun ol havas kantado, danso e muziki pleata per perkut-instrumenti, gitari e violini. La festo komencas en junio e duras til komenco di agosto.

Danko a Britanian influo, kriketo esas la maxim populara sporto, ed Anglikanismo esas la precipua religio di lando.

Extera ligili[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Enciclopédia Delta Universal - vol. 1 - Editora Delta, Rio de Janeiro, Brazilia. Pag. 1149-1150
  2. Barbados: Just Beyond Your Imagination. Hansib Publishing (Caribbean) Ltd. 1997. p. 46, 48. ISBN 1-870518-54-3
  3. "Barbados – population". Library of Congress Country Studies.
  4. Constitution of Barbados
  5. (2011). About Barbados (in Angla). Ministry of Foreign Affairs and Foreign Trade, Government of Barbados. URL vidita ye 16 di oktobro 2011.
  6. Barbados. International Monetary Fund. URL vidita ye 1 October 2009.
  7. Barbados Festivals: Crop Over! (in Angliana).


Stati e teritorii en Karibeano
Antigua e Barbuda | Bahama | Barbados | Dominika | Dominikana Republiko | Grenada | Haiti | Jamaika | Kuba | Santa Kitts e Nevis | Santa Lucia | Santa Vincent e Grenadini | Trinidad e Tobago
Dependanta teritorii: Anguila | Aruba | Virgin-Insuli Britaniana | Guadelupa | Kaiman-Insuli | Kuracao | Martinik | Montserrat | Navassa | Porto-Riko | Sant Maarten | Turks e Kaikos-Insuli | Virgin-Insuli Usana
Anciena Nederlandan Antili, nune parto di Nederlando: Bonaire | Saba | Sint Eustatius