Santa Lucia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Santa Lucia
Saint Lucia
Sainte-Lucie
Flag of Saint Lucia.svg Coat of arms of Saint Lucia.svg
Flago di Santa Lucia Blazono di Santa Lucia
Nacionala himno:
Sons and Daughters of Saint Lucia
LocationSaintLucia.png
Urbi:
Chefurbo: Castries
· Habitanti: 61.341 (2001)
Precipua urbo: Castries
Lingui:
Oficala lingui: Angla, Franca kreola linguo di Santa Lucia
Guvernerio:
Tipi: Monarkio
· Rejino: Elizabeth la 2ma
· Generala-guberniestro: Pearlette Louisy
· Chefministro: Allen Chastanet
Surfaco: (191ma granda)
· Totala: 616 km²
· Aquo: 1,6 %
· Totala: 165 595[1] (2010)
· Denseso di habitantaro: 298 hab./km²
Pluse informi:
Valuto: Dolaro di estal Karibia
Veho-latero: sinistre
ISO: LC
LCA
662
Reto-domeno: .lc*
Precipua religio: kristanismo, 96,1%
Oficala retosituo: http://www.stlucia.org


Santa Lucia esas stato en Karibiana Maro, formacita per l'insulo Santa Lucia. Ol jacas nord-nordweste de Santa Vincent e Grenadini, norde de Barbados e sude de Martinik.

Bazala fakti pri Santa Lucia:

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Santa Lucia

Cristoforo Colombo deskovris l'insulo en 1502 ye la festo-dio di Santa Lucia (la 13ma di decembro), e nomesis tale pro lo, ma ne koloniigis ol. Dum la yari 1550ma, Franca pirato François le Clerc freque vizitis l'insulo.

L'Angli arivis unesmafoye dum la komenco di la 17ma yarcento, ma faliis en lia unesma esforci por koloniigar l'insulo: en 1605 Angla navo Olive Branch adportis 67 kolonigiisti al insulo, e 5 semani pose nur 19 transvivabis, pro la morbi e pro l'atako dal indijeni Karib. En 1643 Franci establisis l'unesma kolonieto en l'insulo. Li signatis pakto kun le Karib en 1660, e komencis kultivar sukrokano en vasta plantacerii.

Ye la 15ma di decembro 1778 eventis la batalio di Santa-Lucia, kande 12 Franca navi komandita dal admiralo d'Estaing atakis sep Britaniana navi.

Dum la 18ma yarcento Francia e Britania luktis diversa foyi pri la kontrolo di Santa Lucia. Dum sep-yara milito Britania okupis l'insulo, ma retrodonis ol a Francia en 1763. Kande Franci okupis l'insuli, li probis uzar indijeni kom sklavi en la plantacerii. Multa indijeni mortis pro morbi adportita dal Europani, note variolo. Multa Afrikana sklavi anke mortis, pro la severa laborala standi en la plantacerii.

Kande eventis la Franca revoluciono, revolucionala tribunalo instalesis en l'insulo. En 1794 la guberniestro dil insulo deklaris sklaveso abolisita. Pokatempe pose, Britaniani itere invadis l'insulo, ma ye la 21ma di februaro 1795 eventis revolto di lokala habitanti kontre Britaniani. La sequanta yaro Britaniani brulis Castries, ma nur en 1803 li ganis kompleta kontrolo dil insulo.

Unionita Rejio e Francia duris disputar la dominacajo pri Santa Lucia til 1814 kande Britaniani definite aquiris ol. De 1958 til 1962 Santa Lucia divenis parto di la Federuro di Westal Indii. En 1953 universala votado adoptesis. En 1967 l'insulo recevis autonomio ed, ye la 22ma di februaro 1979 ol divenis nedependanta de Unionita Rejio. John Compton esis l'unesma chefministro di la nedependanta lando.

Kenny Davis Anthony esis chefministro di la lando de 1997 til 2006. En novembro 2011 il itere rielektesis chefministro.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Allen Chastanet, chefministro di St. Lucia.
Parlamentani de Santa Lucia.

Santa Lucia esas konstitucala monarkio. Rejino Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio reprezentesas da Pearlette Louisy, generala-guberniestro. La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua ordinare esas la chefo di la partiso kun maxima nombro di reprezentanti en la parlamento. Pos junio 2016, esas Allen Chastanet.

La parlamento havas 2 chambri. La basa chambro esas la Chambro di Deputati, kun 17 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La Senato havas 11 membri, qui elektesas da la deputati.

Judiciala povo kompozesas per distriktala korti ed un alta korto. La konstituco di Santa Lucia adoptesis ye la 22ma di februaro 1979,[2] kande ol divenis nedependanta.

Santa Lucia ne havas armeo. Ol esas membro de CARICOM, del Organizuro di Estal Karibiana Stati, e de La Francophonie.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Gros Islet e la bayo Rodney, an la nordo di Santa Lucia, vidita de Pigeon Island.
L'urbo Soufrière e la monti Gros Piton e Petit Piton, en Santa Lucia.

Santa Lucia esas insulo longa de 43.5 km e larja de 22.5 km, kun entote 616 km² di surfaco totala e 158 km di litoro. Lua maxim alta monto esas Mount Gimie, kun 950 metri di altitudo, formacita per volkanala roki. Du altra monti, la Pitons, formacas notora agnosk-marko de lando. Multa riveri naskas en alta regioni e fluas tra fertila tereni. Cirkume 8% de la teritorio di Santa Lucia kultivesas.

La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, Castries. Altra importanta urbi esas Gros Islet, Vieux Fort e Soufrière.

La klimato dil insulo esas tropikala, ma kun influo de nordala alizei. La sika sezono eventas de decembro til la 31ma di mayo e la pluvoza de junio til novembro. La mezavalora diala temperaturo esas 29ºC e la noktala esas 18 °C. Yarala mezavalora pluvozeso esas 2,000 mm.

Recente, en 2010 uragano Tomas frapis l'insulo, efektigis domaji en la plantacerii di kokosieri e produktis 7 morti. Tamen, poka uragani frapas Santa Lucia, se komparita ad altra insuli en Karibia.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

Petrolo e lua produkturi reprezentas 1/3 de la exportacaji di Santa Lucia.
Navi por pasajeri an la portuo di Castries.
 Precipua artiklo: Ekonomio di Santa Lucia

Edukita labor-povo e bona transporto-sistemo, portuo, komuniko e furniso di aquo atraktabas extera kolokado por la sektori di turismo, banki, ed enmagazinigado e transporto di petrolo. Tamen, kun ekonomiala retrakto en Usa e Kanada, turismo deklinis forte en 2009.

L'industriala produkturo esas variata, e la guverno probas rivivigar l'industrio di banano.

Santa Lucia uzas la dolaro di Estal Karibia kom monetaro, quale altra 5 landi e du teritorii (Anguilla e Montserrat) de la regiono.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Habitantaro di Santa Lucia, de 1965 til 2003.
Katolika kirko en Anse-La-Raye.

Quankam eventas multa ekmigro, la habitantaro di Santa Lucia kreskas cirkume 1.2% omnayare. Lua habitanti ekmigras precipue vers Angla-parolanta landi: en l'Unionita Rejio vivas cirkum 10.000 Santaluciani e 30.000 decendanti. En Usa, vivas 14.000.

La chef-urbo, Castries, kun 60 263 habitanti en 2010, koncentras plu kam 1/3 de la habitantaro. Preske 90% de Santa-Luciani decendas de Afrikani. Cirkum 3% decendas de Indiani.

L'Angla linguo esas oficala. La Franca-kreolo de Santa Lucia (Kwéyòl, anke konocita kom "Patwa") parolesas da 95% de la habitanti.

Cirkum 70% de la habitanti esas katoliki, rezulto de Franca influo. Altra Kristana grupi esas Sep-dia Adventisti (7%), Pentekostalisti (6%), Anglikani (2%) ed altri.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Kriketo-stadio Beauséjour, proxim Gros Islet.
Festivalo di jazo en Castries, Santa Lucia.

En populara kulturo, lando havas karnavalo ante la karesmo, simile a karnavalo de Trinidad e Tobago. Santa Lucia anke gastigas jazo-festivalo omnayare. Simile ad altra Karibiana landi, soca, zouk e reggae esas la maxim populara ritmi.

Santa Lucianana skriptisto Derek Walcott recevis la Nobel-premio pri Literaturo en 1992. Lando anke havas un Nobel-laureato en ekonomiko, William Arthur Lewis en 1979.

Lua koquoarto mixas West-Afrikana, Europana (precipue Franca ed Angla) ed Est-Indiana influi, simile a la koquoarto de Dominika, Santa Vincent e Grenadini, e Trinidad e Tobago.

Futbalo e kriketo esas la du maxim populara sporti en Santa Lucia.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Population & Vital Statistics. Central Statistics Office of St. Lucia. URL vidita ye la 18ma di novembro 2016.
  2. http://www.stluciaparliament.com/the-constitution-of-saint-lucia


Stati e teritorii en Karibiana Maro
Antigua e Barbuda | Bahama | Barbados | Dominika | Dominikana Republiko | Grenada | Haiti | Jamaika | Kuba | Santa Kitts e Nevis | Santa Lucia | Santa Vincent e Grenadini | Trinidad e Tobago
Dependanta teritorii: Anguila | Aruba | Virgin Insuli Britaniana | Guadelupa | Insuli Kaiman | Kuracao | Martinik | Montserrat | Navassa | Porto-Riko | Sant Maarten | Insuli Turks e Kaikos | Virgin Insuli Usana
Anciena Nederlandan Antili, nune parto di Nederlando: Bonaire | Saba | Sint Eustatius