Historio di Salvador

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Salvador e Central Amerika ante la konquesto da Hispani.
Ceramiko Maya trovita en Joya de Cerén.

La maxim anciena restaji trovita pri homala vivo en Salvador datizas de 8,000 til 1,500 yari aK. Le Maya vivis en la regiono konocita kom Joya de Cerén de cirkum la yaro 400 til la 7ma yarcento. L'indijeni Pipil, de etnio Nahuatl, ja vivis en la regiono longatempe ante Hispana arivo.

Ye la 31ma di mayo 1522 Hispani komandita da Andrés Niño desembarkis en l'insulo lore nomizita «Petronila» (nune (Meanguera).[1] En 1524 Pedro de Alvarado komencis submisar l'indijeni en la regiono. Hispani fondis l'unesma urbo en la regiono en 1525.[2]. L'unesma chef-urbo di lando, nune konocata kom Ciudad Vieja, fondesis en 1528. Ica urbo havis 50 o 60 domi[3].

En 1811 ed en 1814 eventis du rebelesi en la regiono kontre Hispana dominacajo. Fine Salvador, kom parto di la Federala Republiko di Central Amerika divenis nedependanta de Hispania en 15 di septembro 1821. En 1825, Salvadorana Manuel José Arce, qua partoprenis en l'unesma rebeleso kontre la Hispani en 1811, divenis prezidanto di la Republiko di Central Amerika. En 1839, la federuro dissolvesis komplete ed Salvador divenis nedependanta republiko.

Frukti de kafeo, la precipua agrokultivala produkturo di Salvador de 1880 til 1920.

Pos la dissolvo di la federuro, eventis disputi inter liberali e konservemi qui duris til 1871. De 1872 til 1898 Salvador probis riestablisar la Central-Amerikana federuro, ma faliis. Kun stato-stroko en Salvador en 1898, l'ideo desaparis. Dum la 19ma yarcento l'exportacajo di kafeo adportis granda profiti a poka familii, sive konservema sive liberala, qui kontrolis la politiko Salvadorana. Por faciligar l'exportacaji kafeala, en 1908 konstruktesis ferovoyi de la zoni di produkto til la portuo Acajutla. Gradope la kolokadi de Usa remplasis la kolokadi del Unionita Rejio.

En 1931 eventis stato-stroko, e generalo Maximiliano Hernández Martínez, lor admirinto di fashismo, kaptis povo. Ilu represis violente l'indijena populo e rurala rezisto. En 1932 eventis forta represo represo, konocita kom La Matanza kontre la rurala revolto komandita dal revolucionero Farabundo Martí kontre la guverno Martínez. La represo produktis 30.000 morti, enkarcerigita o exilita.

De 1931 - kande generalo Maximiliano Hernández Martínez asumis povo pos stato-stroko - til 1979 Salvador guvernesis da la militisti. La militistala rejimo finis kande stato-stroko revokis la generalo Carlos Humberto Romero e instalis la Revolucionala Uniono pri Guvernerio di Salvador en povo. En 1980 fondesis la Fronto Farabundo Martí por la Nacionala Libereso, e komencis interna milito en la lando.

Ye la 26ma di marto 1982 eventis elekti por la Nacionala Kongreso. La deputati elektis civila prezidanto Álvaro Magaña, e guvernerio di Revolucionala Uniono finis. L'interna milito finis en 1992, e Fronto Farabundo Martí divenis legala partiso.

De 1989 til 2004 Salvadorani votis en kandidati por prezidanto de la partiso ARENA (Alianza Republicana Nacionalista). To inkluzis la prezidanti Alfredo Cristiani, Armando Calderón Sol, Francisco Flores Pérez ed Elías Antonio Saca González. L'ekonomiala reformi depos la yari 1990ma plubonigis la sociala standi, e diversigis l'exportacaji. Tamen, la krimino duris esar grava problemo por la decidi pri facar o ne facar kolokadi en la lando.

En 2009, Carlos Mauricio Funes, membro di la Fronto Farabundo Martí por Nacionala Libereso (FMLN) elektesis prezidanto di la lando, e la duranta dominacado di ARENA finis. Funes decidis investigar korupto di antea guverni. ARENA formale ekpulsis Saca de la partiso en 2009, ma ol fondis nova partiso kun altra 12 ex-membri di ARENA e federis kun FMLN. Pos tri yari, Funes ne agis por investigar la korupto dum la guvernado di Saca.

En 2014 Funes sucedesis per Salvador Sánchez Cerén, de la sama partiso FMLN.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. CEPA. El golfo de Fonseca (en Hispana). URL vidita ye la 6ma di marto 2012.
  2. Diccionario Geográfico de El Salvador, p. 1262.
  3. Historia de El Salvador, Tomo I, p. 80.