Santa Lucia

De Wikipedio
(Ridirektita de St Lucia)
Salti al navigilo Irez a serchilo
Santa Lucia
Saint Lucia
Sainte-Lucie
Flag of Saint Lucia.svg Coat of arms of Saint Lucia.svg
Standardo di Santa Lucia Blazono di Santa Lucia
Nacionala himno:
Sons and Daughters of Saint Lucia
LocationSaintLucia.png
Urbi:
Chefurbo: Castries
· Habitanti: 70 000 (2013)
Precipua urbo: Castries
Lingui:
Oficala lingui: Angla, Franca kreola linguo di Santa Lucia
Guvernerio:
Tipo: Monarkio
· Rejino: Elizabeth la 2ma
· Chefministro: Allen Chastanet
Surfaco: (191ma granda)
· Totala: 616 km²
· Aquo: 1,6 %
· Totala: 178 015[1] (2016)
· Denseso di habitantaro: 300 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Dolaro di estal Karibia
Veho-latero: sinistre
ISO: LC
LCA
662
Reto-domeno: .lc*
Precipua religio: kristanismo, 96,1%
Oficala retosituo: http://www.stlucia.org


Santa Lucia esas stato che Karibiana Maro, konsistanta ek l'insulo Santa Lucia. Ol jacas nord-nordweste de Santa Vincent e Grenadini, norde de Barbados e sude de Martinik.

Bazala fakti pri Santa Lucia:

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Santa Lucia

L'unesma habitanti konocita de Santa Lucia esis l'indijeni Arawak, qui esis pacema. Li probable arivis de la nordo di Sud-Amerika, ulatempe inter la yaro 200 o 400. Posible altra populi habitis l'insulo ante li. Multa ek la bona ceramikaji del Arawak trovesis en arkeologiala siti dil insulo.

L'indijeni Karib, plu atakema, arivis cirkume la yaro 800, mortigis la viri Arawak ed asimilis la mulieri Arawak en lia tribui. Li nomisis l'insulo Hewanarau o Hewanorra (loko ube existas iguani).[2]

Cristoforo Colombo deskovris l'insulo en 1502 ye la festo-dio di Santa Lucia (la 13ma di decembro), e nomesis tale pro lo, ma ne koloniigis ol. Dum la yari 1550ma, Franca pirato François le Clerc freque vizitis l'insulo.

L'Angli arivis unesmafoye dum la komenco di la 17ma yarcento, ma faliis en lia unesma esforci por koloniigar l'insulo: en 1605 Angla navo Olive Branch adportis 67 kolonigiisti al insulo, e 5 semani pose nur 19 transvivabis, pro morbi e pro l'atako dal indijeni Karib. En 1643 Franci establisis l'unesma kolonieto en l'insulo. Li signatis pakto kun le Karib en 1660, e komencis kultivar sukrokano en vasta plantacerii.

Ye la 15ma di decembro 1778 eventis la batalio di Santa-Lucia, kande 12 Franca navi komandita dal admiralo d'Estaing atakis sep Britaniana navi.

Dum la 18ma yarcento Francia e Britania luktis diversa foyi pri la kontrolo di Santa Lucia. Dum sep-yara milito Britania okupis l'insulo, ma retrodonis ol a Francia en 1763. Kande Franci okupis l'insuli, li probis uzar indijeni kom sklavi en la plantacerii. Multa indijeni mortis pro morbi adportita dal Europani, note variolo. Multa Afrikana sklavi anke mortis, pro la severa laborala standi en la plantacerii.

Kande eventis la Franca revoluciono, revolucionala tribunalo instalesis en l'insulo. En 1794 la guberniestro dil insulo deklaris sklaveso abolisita. Pokatempe pose, Britaniani itere invadis l'insulo, ma ye la 21ma di februaro 1795 eventis revolto di lokala habitanti kontre Britaniani. La sequanta yaro Britaniani brulis Castries, ma nur en 1803 li ganis kompleta kontrolo dil insulo.

Unionita Rejio e Francia duris disputar la dominaco super Santa Lucia til 1814 kande Britaniani definite aquiris ol. De 1958 til 1962 Santa Lucia divenis parto di la Federuro di Westal Indii. En 1953 universala votado adoptesis. En 1967 l'insulo recevis autonomio ed, ye la 22ma di februaro 1979 ol nedependanteskis de Unionita Rejio. John Compton esis l'unesma chefministro di la nedependanta lando.

Kenny Davis Anthony esis chefministro di la lando de 1997 til 2006. En novembro 2011 il itere rielektesis chefministro.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Parlamentani de Santa Lucia.
Allen Chastanet, chefministro di St. Lucia.

Santa Lucia esas konstitucala monarkio. Rejino Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio reprezentesas da Neville Cenac, generala-guberniestro. La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua ordinare esas la chefo di la partiso kun maxima nombro di reprezentanti en la parlamento. Pos junio 2016, esas Allen Chastanet.

La parlamento havas 2 chambri. La basa chambro esas la Chambro di Deputati, kun 17 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La Senato havas 11 membri, qui elektesas da la deputati.

La strukturo di judiciala povo konsistas distriktala korti ed un alta korto. La konstituco di Santa Lucia adoptesis ye la 22ma di februaro 1979,[3] kande ol nedependanteskis.

Santa Lucia ne havas armeo. Ol esas membro de CARICOM, del Organizuro di Estal Karibiana Stati, e de La Francophonie.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Gros Islet e la bayo Rodney, vidita de Pigeon Island.
L'urbo Soufrière e la monti Gros Piton e Petit Piton.

Santa Lucia esas insulo longa de 43,5 km e larja de 22,5 km, havanta entote 616 km² di surfaco totala e 158 km di litoro. Lua maxim alta monto esas Mount Gimie, kun 950 metri di altitudo, formacita per volkanala roki. Du altra monti, la Pitons, formacas notora agnosk-marko de lando. Multa riveri naskas en alta regioni e fluas tra fertila tereni. Cirkume 8% de la teritorio di Santa Lucia kultivesas.

La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, Castries. Altra importanta urbi esas Gros Islet, Vieux Fort e Soufrière.

La klimato dil insulo esas tropikala, ma kun influo de nordala alizei. La sika sezono eventas de decembro til la 31ma di mayo e la pluvoza de junio til novembro. La mezavalora diala temperaturo esas 29ºC e la noktala esas 18 °C. Yarala mezavalora pluvo-quanto esas 2.000 mm.

Recente, en 2010 uragano Tomas frapis l'insulo, efektigis domaji en la plantacerii di kokosieri e produktis 7 morti. Tamen, poka uragani frapas Santa Lucia, se komparita ad altra insuli en Karibia.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

Petrolo e lua produkturi reprezentas 1/3 del exportaci.
Navi por pasajeri an la portuo di Castries.
 Precipua artiklo: Ekonomio di Santa Lucia

L'Unionita Nacioni klasifikas Santa Lucia kom "developanta lando". La sektoro di servadi reprezentas 82,8% de la TNP. L'industrio reprezentas 14,2%, e l'agokultivo reprezentas 2,9%.

Edukita labor-povo e bona transporto-sistemo, portuo, komuniko e furniso di aquo atraktabas extera kolokado por la sektori di turismo, banki, ed enmagazinigado e transporto di petrolo. Tamen, kun ekonomiala retrakto en Usa e Kanada, turismo dekadis forte en 2009.

L'industriala produkturo esas variata, e la guvernerio probas rivivigar l'industrio di banano.

Santa Lucia uzas la dolaro di Estal Karibia kom monetaro, quale altra 5 landi e du teritorii de la regiono, Anguila e Montserrat.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Habitantaro di Santa Lucia, de 1965 til 2003.
Katolika kirko en Anse-La-Raye.

Quankam eventas multa ekmigro, la habitantaro di Santa Lucia kreskas cirkume 1.2% omnayare. Lua habitanti ekmigras precipue vers Angla-parolanta landi: en l'Unionita Rejio rezidas cirkume 10.000 Santaluciani e 30.000 decendanti. En Usa, rezidas 14.000.

La chef-urbo, Castries, kun 70 000 habitanti en 2013, koncentras plu kam 1/3 de la habitantaro. Preske 90% de Santa-Luciani decendas de Afrikani. Cirkume 3% decendas de Indiani.

L'Angla linguo esas oficala. La Franca-kreolo de Santa Lucia (Kwéyòl, anke konocita kom "Patwa") parolesas da 95% de la habitanti.

Cirkume 70% de la habitanti esas katoliki, rezulto de Franca influo. Altra Kristana grupi esas Sep-dia Adventisti (7%), Pentekostalisti (6%), Anglikani (2%) ed altri.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Kriketo-stadio Beauséjour, proxim Gros Islet.
Festivalo di jazo en Castries, Santa Lucia.

En populara kulturo, la lando havas karnavalo ante la karesmo, simile al karnavalo de Trinidad e Tobago. Santa Lucia anke gastigas jazo-festivalo omnayare. Simile ad altra Karibiana landi, soca, zouk e reggae esas la maxim populara ritmi.

Santa Lucianana skriptisto Derek Walcott recevis la Nobel-premio pri Literaturo en 1992. Un ek lua civitani anke recevis la Nobel-premio pri ekonomiko: William Arthur Lewis, en 1979.

Lua koquoarto mixas West-Afrikana, Europana (nome Franca ed Angla) ed Est-Indiana influi, simile a la koquoarto de Dominika, Santa Vincent e Grenadini, e Trinidad e Tobago.

Futbalo e kriketo esas la du maxim populara sporti en Santa Lucia. En 2004, kriketo-ludisti Darren Sammy e Nadine George divenis, rispektive, Sportistulo dil Yaro e Sportistino dil Yaro.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. World Population Prospects: The 2017 Revision. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. URL vidita ye la 10ma di septembro 2017.
  2. Jolien Harmsen, Guy Ellis e Robert Devaux (2014). - A History of St Lucia - (Vieux Fort) Lighthouse Road.
  3. http://www.stluciaparliament.com/the-constitution-of-saint-lucia


Stati e teritorii en Karibiana Maro
Antigua e Barbuda | Bahama | Barbados | Dominika | Dominikana Republiko | Grenada | Haiti | Jamaika | Kuba | Santa Kitts e Nevis | Santa Lucia | Santa Vincent e Grenadini | Trinidad e Tobago
Dependanta teritorii: Anguila | Aruba | Virgin Insuli Britaniana | Guadelupa | Insuli Kaiman | Kuracao | Martinik | Montserrat | Navassa | Porto-Riko | Sant Maarten | Insuli Turks e Kaikos | Virgin Insuli Usana
Anciena Nederlandan Antili, nune parto di Nederlando: Bonaire | Saba | Sint Eustatius