Beirut

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Beirut
Beirut Central District Collage.jpg
Kelk imaji pri la centro di Beirut.
Flag of beirut.gif BlasonBeyrouth4.jpg
Flago di Beirut Blazono di Beirut
Lando: Flag of Lebanon.svg Libano
Informo:
Latitudo: 33º53'13" N
Longitudo: 35º30'47" E
Altitudo: 30 m
Surfaco: 85 km²
Habitanti: 1 250 000 (2007)
Denseso di habitantaro: 14,705.88 hab./km²
Horala zono: UTC+2
(UTC+3 dum somero)
Urbestro: Bilal Hamad
Mapo:
Mapo di Beirut
Oficala retosituo:
www.beirut.gov.lb
Promeneyo Avenuo di Paris, en Beirut.

Beirut (Araba بيروت (transliterizita Bayrūt); anciena Hebrea: בְּאֵרוֹת (Be'erot); Hebrea: ביירות (Beirut); Latina: Berytus; Franca Beyrouth) esas chef-urbo ed la precipua portuo di Libano. Ne existas demografiala kontado recenta, ma on kalkulas ke ol havis 1 250 000 habitanti en 2007. Lua metropolal areo povas havar cirkume 2 milion habitanti.

L'urbo ja mencionesis dal Egipti dum la 15ma yarcento aK. L'urbo habitesas kontinue de ta epoko til nun. Fluveto Beirut, longa de 29 km, fluas este til weste e pose ekfluas en Mediteraneo adnorde del urbo.

Beirut esas la sideyo di Libanana guvernerio, e koncentras multa banki. Ante l'interna milito Libano konocesis kom "la Suisia de Mez-Oriento".

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Mapo di Fenicia.

Lia anciena nomo esis Be'erot, pluralo di beer, Hebrea vorto signifikante 'puteo' o 'fonto'[1][2]. Lua loko habitesis de la prehistorio.

Situo di anciena Feniciana habiteyo, depos la regiono apartenis ad Egiptia, Asiria, Babilonia e persian imperio. Alexandros la Magna konquestis ol, e pos lia morto la regiono apartenis ad Egiptia til la yaro 200 aK, kande Antiochus la 3ma la Magna konquestis ol por l'imperio Seleucida.

Romani konquestis la regiono en la yaro 64 aK, ed en 14 aK ol divenis Romana kolonio (Colonia Iulia Augusta Felix Berytus). Un ter-tremo e pos un ondego destruktis ol en la yaro 551 pos Kristo. En 635 Arabi okupis ol. En 975 Bizancani konquestis ol. De 1110 til 1291 l'urbo apartenis a la Rejio di Jerusalem, kreita dum Krucomiliti. En 1291 emiro Sandjar al-Shudja rikonquestis ol. En 1516 l'urbo dominacesis da Otoman imperio. En 1888 ol divenis chef-urbo di un Wilayah (gubernio) establisita en Siria.

Beirut en 1910.

En 1894 Franciani establisis nova portuo en la regiono e komencis konstruktar fer-voyo. En 1907 la precipua extera komerco dil urbo facesis kun Marseille. En 1911 Encyclopaedia Britannica kalkulis ke 36,000 mohamedani, 77,000 kristani, 2,500 Judi, 400 Druzi e 4,100 stranjeri vivis en Beirut.

En 1919 pos la vinkeso di Otoman imperio en l'unesma mondomilito l'urbo divenis parto di Franca administro por Siria e Libano, qua recevis nedependo nur en 1943. Til 1975 l'urbo restis importanta kulturala, turistala e financala centro di Mez-Oriento.

En 1975 komencis Libanana interna milito qua duris til 1990. Dum granda parto di la milito, l'urbo dividesis en l'esto kristana e la westo Mohamedana. Lua centro, ante dinamikala komercala regiono, divenis "tero di nulu", konocita kom "verda zono". En 1982 komencis la Libanana milito di 1982 kun la partopreno di Israelana e Siriana armei, qua duris til 1985. L'urbo subisis granda destruktadi dum ta periodo.

Pos 1990 eventis granda rikonstruktado, e l'urbo riganis lia stando kom turistala, kulturala ed intelektala centro de Mez-Oriento. De la 12ma di julio til la 14ma di agosto 2006 l'urbo subisis bombardi dum la Libanana milito di 2006, anke konocita kom Israel-Hezbollah-milito.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

La 12 distrikti di Beirut.
Sideyo di Libanana guvernerio, en Beirut.

Beirut jacas en un peninsulo qua extensas su weste en Mediteraneo, cirkume 94 km norde de la frontiero Israel-Libano. Lua teritorio havas triangulala formo.

L'urbo dividesas en 12 distrikti. Du kampeyi por Palestinana refujanti jacas en la suburbi sude de Beirut: Bourj el-Barajneh e Shatila.

Lua klimato esas Mediteranea, segun la klimatala klasifikuro di Köppen, kun varma e sika dii dum somero. Autuni e printempi esas varma, ma pluvoza. Dum vintro la mezvalora temperaturo esas 11ºC e la pluvi esas plu intensa. Nivo esas rara, ecepte en la montoza suburbi, pro lua granda altitudi.


Panoramo di Beirut, vidita de la Monti Libano.
Panoramo di Beirut, vidita de la Monti Libano.

Fratala urbi[redaktar | redaktar fonto]

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. History - Beirut, 999Beirut