Oslo

De Wikipedio
Jump to navigation Jump to search
Oslo
Oslo city in 10 images.jpg
Kelk imaji pri Oslo.
Flag of Oslo.svg Oslo komm.svg
Flago di Oslo Blazono di Oslo
Lando: Flag of Norway.svg Norvegia
Informo:
Latitudo: 59°55' N
Longitudo: 10°44' E
Altitudo: 23 m
Surfaco: 480,76 km²
Habitanti: 673 469 (2018)
Denseso di habitantaro: 1.400 hab./km²
Horala zono: UTC+1
(UTC+2 dum la somero)
Urbestro: Marianne Borgen (SV)
Mapo:
Mapo di Oslo
Oficala retosituo:
www.oslo.kommune.no
Oslo, vidita del distrikto Ekberg.

Oslo esas la chef-urbo e maxim populizita urbo di Norvegia. Segun statistiki de 2018, ol havis 673 469 habitanti. Entote ol havas 480,76 km².

Fondita en 1040, ol transformesis en kaupstad (komercal urbo) en 1048 dal rejulo Harald Hardrada. En 1070 ol divenis episkopio, e fine en 1300 ol transformesis en chef-urbo dil rejio da Haakon la 5ma. Pos ke fairo destruktis ol en 1624 dum la regno di Christian la 4ma, l'urbo rikonstruktesis e recevis la nomo Christiania honore la rejulo. Pos reformo ortografiala, lua nomo riskribesis Kristiania, nomo uzita til 1925 kande ol chanjesis a la nuna Oslo. Lua nomo forsan devenas del Norvegiana vorto os signifikante 'boko', kombinita kun la nomo di la rivero Lo.

Nune, Oslo esas l'ekonomiala e guvernala centro di Norvegia. Ol anke esas centro komercala, bankala, industriala e navala. Ol konsideresas blokala urbo. Segun inquesto publikigita en 2012, ol konsideresis la maxim bona inter la granda urbi Europana, segun vivo-qualeso.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Segun legendo, Oslo fondesis cirkume la yaro 1048 dal rejulo Harold Hardråde; tamen, arkeologiala restaji recente trovita renkontris kristana sepulti de ante la yaro 1000. Dum la fino dil 12ma yarcento, komercisti de Hanso-uniono establisis su en Oslo, e l'urbo gradope divenis importanta. La rejulo Haakon la 5ma, l'unesma rejulo qua rezidis permanante en la urbo, transformis ol en chef-urbo en 1314 - l'antea chef-urbo di Norvegia esis Bergen. Haakon la 5ma ank imperis la konstrukto dil kastelo Akershus.

La nigra pesto arivis en Oslo en 1349 e produktis multa viktimi ibe. Pos l'uniono Dania-Norvegia en 1536, Oslo perdis la stando di chef-urbo por Kobehavn. De la Mezepoko til la Moderna epoko multa incendii destruktis l'urbo preske komplete, tamen ol rikonstruktesis en omna okazioni. Pos 3-dia incendio en 1624, rejulo Christian la 4ma di Dania decidis translojar l'urbo til proxim la fortreso Akershus, e rinomizis l'urbo Christiania. La rikonstrukturo kopiis modeli di urbi de la Renesanco, kun ampla stradi qui krucumis en rekta anguli por preventar l'expanso di incendii. En 1654 la nigra pesto lastafoye produktis granda mortado che l'urbo.

Christiania en 1814.

La komenco dil 18ma yarcento portis prospereso al urbo, pro la kresko di exportacaji di ligno e la konstrukto di navi, e lua habitantaro augmentis. Pos la Granda Nordala Milito l'urbo divenis imprtanta komercala portuo. En 1811 Oslo ganis lua universitato, lor nomizita Det Kongelige Frederiks Universitet, "rejala universitato di Fredrik", homaje a lor rejulo Frederik la 6ma di Dania.

En 1814 l'uniono Dania-Norvegia finis, e Oslo itere divenis chef-urbo. Dum la 19ma yarcento la prospereso dil urbo augmentis, e multa publika edifici konstruktesis, exemple la Rejala Palaco, l'edifico dil Storting (parlamento), la Nacionala Teatro, ed altri.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Oslo, vidita de Holmenkollen.

Oslo jacas an la norta rivo di la fyordo nomizita Oslofjord. Ecepte adsude, en l'altra regioni Oslo cirkondesas da verda kolini e monti. Existas 40 insuleti interne la limiti del urbo. La maxim vasta esas Malmøya (0.56 km2) . L'urbo havas 343 lagi e lageti, esante la maxim vasta la lago Maridalsvannet (3.91 km²).

La klimato dil urbo esss humida kontinentala (Dfb, segun la klimatala klasifikuro di Köppen). Pro lua latitudo, la diala lumozeso varias multe, de plua kam 18 hori meze somero til 6 hori meze vintro. La mezavalora temperaturo esas -2,9°C en januaro (vintro) e 17,7°C en julio (vintro).

La mezavalora yarala pluvozeso esas 802,8 mm, esante agosto la maxim pluvoza monato, kun mezavalore 97,8 mm.

Transporto[redaktar | redaktar fonto]

La treno Class 71 Flytoget.

L'urbala sistemo di transporto di Oslo konsistas ek 6 linei di metroo, kun entote 85 km e 101 stacioni, di qui 17 esas subtera. La sistemo di tramveturi dil urbo konsistas ek 6 linei kun 99 stacioni, qui servas la centrala quarteri del urbo. Ank existas 8 linei di suburbala teni, kun entote 553 km e 128 stacioni.

Existas 32 linei di autobusi en Oslo qui ligas lua quarteri, ed anke autobusi qui ligas ol a la vicina komtio Akershus. L'aeroportuo internaciona Gardermoen, qua distas 35 km del centro per rekta lineo, ligesas ad Oslo per la treno Flytoget.

Chef-urbi di Europana landi

Amsterdam · Andorra la Vella · Athina · Belgrade  · Berlin · Bern · Bratislava · Bruxel · Budapest · Bucarest · Dublin · Helsinki · Kiev · Chisinau · København · Lisboa · Ljubljana · London · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monako · Moskva · Nikosia · Oslo · Paris · Podgorica · Praha  · Reykjavík · Riga · Roma · San-Marino · Sarajevo · Skopje  · Sofiya · Stockholm · Tallinn · Tbilisi · Tirane · Vaduz · Valletta  · Warszawa · Vatikano · Wien · Vilnius · Yerevan · Zagreb