Sofiya

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Sofiya
София
{{{Lokala_nomo}}}
Sofia Collage TB.png
Kelk imaji pri Sofiya.
BG Sofia flag.svg BG Sofia coa.svg
Flago di Sofiya Blazono di Sofiya
Lando: Flag of Bulgaria.svg Bulgaria
Regiono:
 :
Informo:
Fondita en:
Fondita da:
Latitudo: 42°42'00” N
Longitudo: 23°20'00” E
Altitudo: 550 m
Surfaco: 492 km²
Habitanti: 1,228,282 (2014)
Denseso di habitantaro: 2496 hab./km²
Disto de [[{{{Chefurbo}}}]]: {{{Distanco}}} km
Horala zono: UTC+2
UTC+3 dum somero
Urbestro: Yordanka Fandakova
Mapo:
Mapo di SofiyaСофия
[[Arkivo:{{{DetalozaMapo}}}|250px||alt=]]
<div style="position: absolute; left:Expression error: Unrecognized punctuation character "{".px; top: Expression error: Unrecognized punctuation character "{".px;">o ←
Retosituo:
http://www.sofia.bg

Sofiya esas chef-urbo di Bulgaria. Ol havis 1,270,450 habitanti en 2007. Lua totala surfaco esas 1 349 km². Ol jacas weste de lando, proxim la monto Vitosha. Ol esas la 15ma maxim grand urbo de Europana Uniono.

Un ek la tri maxim olda urbi de Europa, Sofiya ja habitabis adminime de la yaro 7,000 aK. Ol esas la centro administrala, ekonomiala, kulturala, por transporto e por eduko di Bulgaria.[1]

Historio[redaktar | edit source]

La baziliko di Santa Sofia.

Fondita dal Romani dum la 2ma yarcento sur la situo di Traciana habiteyo. Ol nomesis Sofia - la Grekiana vorto signifikante 'sajeso' - dum la 14ma yarcento, forsan pro la 6ma-yarcentala kirko Santa Sofia en l'urbo.

Sofiya divenis parto dil Unesma imperio Bulgara pos longa siejo en 809, dum la regno di Khan Krum.[2] Pose ol kreskis por divenar importanta fortreso e komercala centro dum la regno di Khan Omurtag. Pos la konquesto di Preslav - lore chef-urbo dil imperio Bulgara - da trupi komandita dal princo Sviatoslav la 1ma di Kyiv e dal imperiestro Iohannes 1ma Tzimiskes di Bizanco, l'ortodoxa patriarko Damyan selektis Sofiya por episkopeyo di Bulgaria.

La moskeo Banya Bashi.

En 1382 Otomani siejis l'urbo. En 1443 Hungari okupis l'urbo por kurta periodo. Pos falio di la krucomilito komandita da Władysław la 3ma di Polonia, l'elito kristana dil urbo ocidesis e Sofiya divenis chef-urbo dil Otomana provinco Rumelia dum plu kam 4 yarcenti. Dum la 16ma yarcento Sofiya semblis klare Otomana urbo. Ol esis prosperinta komercala centro, ube vivis Bulgari, judi Ashkenazi, Romanioti e Sefardi, Armeniani, Greki ed Italiana komercisti de Ragusa. Poka edifici de Otoman epoko, quale la moskeo Banya Bashi de 1576, shirmesis til nun.

Ye la 4ma di januaro 1878 dum Rusa-Turka milito Sofiya kaptesis da Rusa trupi. Ol divenis chef-urbo di la nedependanta princio di Bulgaria (de jure vasalo de Otoman imperio) la 3ma di aprilo 1879. La 5ma di oktobro 1908 la princio deklaris nedependo e divenis la rejio di Bulgaria.

Dum l'unesma Balkana milito la rejio di Bulgaria, Serbia, Montenegro e Grekia militis kontre Otoman imperio e vinkis. Li ekpulsis Otomani preske tote de Europa. Tamen, la relati di Bulgaria kun l'altra stati di Balkani ne esis bone, e de la 29ma di junio til la 10ma di agosto 1913 eventis la duesma Balkana milito, ube trupi de Otoman imperio, Serbia, Rumania, Grekia e Montenegro vinkis Bulgari. Rumana trupi avancis til Vrazhdebna, lore urbeto 7 mili de Sofiya e nune lua suburbo. L'avanco forcis Bulgari kapitulacar.

Bulgaria eniris l'unesma mondomilito por luktar kune la Centrala federiti efikive en oktobro 1915, dum ke lua vicini Serbia, Rumania, Grekia e Montenegro militis kune Francia ed Unionita Rejio. Pos la milito, Bulgaria perdis teritorii por Grekia e Serbia.

Pos stato-stroko en Bulgaria ye la 9ma di junio 1923 eventis revolto komandita dal Komunista partiso di Bulgaria en septembro sam yaro, rapide represita. Ye la 14ma di aprilo 1925, pos la proskripto di Komunista partiso l'antea yaro, eventis revolto di komunisti en Sofiya, qui explozis la tekto di Santa-Nedelya-kirko e produktis la morto di 150 personi, precipue militisti e politikisti, qui asistis funeralo en la kirko.

Edifico pos bombardi en 1944.

Dum la duesma mondomilito Bulgara trupi militis kune l'Axo Roma-Berlin-Tokio e subisis bombardi dal avioni de la Westala Federiti en 1943 e pose Sovietian invado en 1944. Pos finar la milito, la caro Simeon Saxe-Koburg-Gotha revokesis la 15ma di septembro 1946 e la Populala Republiko di Bulgaria proklamesis la sam yaro.

Sofiya subisis granda transformi de 1946 til 1990 dum la komunista rejimo, e pos 1990 til nun. Lua habitantaro rapide expansis pro l'enmigro de rurala zoni. Lua unesma lineo di metropoliteno* inauguresis ye la 28ma di januaro 1998.

Turistala loki[redaktar | edit source]

La katedralo di Santa Alexander Nevski, en Sofiya.
La rotonda kirko Santa Georgius.

Sofiya esas l'urbo di Bulgaria qua recevas la maxima nombro di turisti omna yari. L'urbo jacas proxim la monti Vitosha, qui kreas bela peizajo en lua horizonto.

Inter lua precipua historiala edifici esas la katedralo di Santa Alexander Nevski, konstruktita dum fino di la 19ma yarcento. Ol okupas 3,170 m² e permisas kunsidar 10,000 personi.

La rotonta kirko di Santa Georgius (rotondo Sveti Georgi) jacas dope la hotelo Sheraton, e konsideresas la maxim anciena edifico di Sofiya. Ol konstruktesis dum la 4ma yarcento, posible en la sama loko kam pagana templo. Existas en Sofiya altra 5 kirki e kapeli konsakrita a Santa Georgius.

La kirko di Boyana konstruktesis inter la 10ma e la 11ma yarcenti. En 1979 ol deklaresis Kulturala patrimonio dil homaro dal UNESCO.

Naciona Palaco pri Kulturo, konocita dal akronimo NDK.

La Nacionala Palaco pri Kulturo - konocita dal akronimo NDK - inauguresis en 1981, por celebrar la 1300a aniversario dil urbo. Ol okupas 15,000 m² di konstrukturo e lua precipua halo permisas kunsidar 3,000 personi. La Festivalo pri Cinemo di Sofia eventas ibe.

Inter lua muzei esas:

  • la Nacionala Historiala Muzeo, en la quartero Boyana, qua havas kolektajo di plu kam 650,000 historiala objekti, de la prehistorio til la moderna epoko, di qui nur 10,000 esas en permananta expozo pro la manko di spaco.
  • la Nacionala Arkeologiala Muzeo, en anciena moskeo.
  • la Muzeo pri Naturala Historio e la Muzeo pri la Tero e la Homo montras minerali, animala specimeni (taxidermigita ed anke viva) e rara materiali.
  • la Muzeo pri Militara Historio.
  • la Muzeo pri Etnografio.
Bulvardo Vitosha.

La Bulvardo Vitosha o Vitoshka esas la precipua komercala strado en la centro di Sofiya. Ol koncentras multa chika butiki, kafeerii e restorerii.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Internet Hostel Sofia, Tourism in Sofia. Informo vidita en januaro 2012
  2. Theophanes Confessor. Chronographia, p.485
Commons
Wikimedia Commons havas kontenajo relatante a: Sofiya
Europana chef-urbi

Amsterdam · Andorra la Vella · Athina · Belgrade  · Berlin · Bern · Bratislava · Bruxel · Budapest · Bucarest · Dublin · Helsinki · Kiev · Chisinau · København · Lisboa · Ljubljana · London · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monako · Moskva · Nikosia · Oslo · Paris · Podgorica · Praha  · Reykjavík · Riga · Roma · San Marino · Sarajevo · Skopje  · Sofiya · Stockholm · Tallinn · Tbilisi · Tirane · Vaduz · Valletta  · Warszawa · Vatikano · Wien · Vilnius · Yerevan · Zagreb