Dublin

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Dublin
DublinMontage.jpg
Multopla imaji pri Dublin.
IRL Dublin flag.svg Dublin city coa.png
Flago di Dublin Blazono di Dublin
Lando: Flag of Ireland.svg Irlando
Informo:
Latitudo: 53º20'52" N
Longitudo: 6º15'35" W
Altitudo: 20 m
Surfaco: 114,99 km²
Habitanti: 527 612[1] (2011)
Denseso di habitantaro: 1.045,77 hab./km²
Horala zono: UTC+0
Urbestro: Emer Costello
Mapo:
Mapo di Dublin
Oficala retosituo:
http://www.dublincity.ie

Dublin (en Gaelana: Baile Átha Cliath) esas la chef-urbo e maxim grand urbo di la Republiko di Irlando (Eire).[2]

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Nordala regiono di Dublin.

La regiono di la bayo di Dublin ja habitesis de la prehistorio, ma Dublin propre fondesis dum la 9ma yarcento dal Vikingi. Lua nomo devenis de Kelta dubhlinn, quo signifikas "nigra lageto". Dum la 13ma yarcento l'urbo divenis importanta komercala centro, quankam duris esar mikra. En 1348 la Nigra Pesto aparis e mortigis mili di personi dum la sequanta yardeko.

En 1640 l'urbo ja havis 21 000 habitanti, ma de 1649 til 1651 altra epidemio di pesto mortigis la duimo di lua habitantaro. Tameni, l'habitantaro kreskis rapide pose kun l'augmento di komerco di lano e telo kun Anglia, ed atingis 50 000 habitanti en 1700.

Dum kurta periodo en la 18ma yarcento Dublin esis la duesma maxim grand urbo de Britanian Imperio e la 5ma maxim granda de Europa. Ca epoko, lua totala habitantaro atingis 130 000 personi. La biriferio Guiness fondesis en 1759 e divenis la maxim grand employinto del urbo. Tamen, pos l'Ago di Uniono en 1800 la sideyo di guvernerio transferesis de Dublin vers London, e l'urbo subisis politikal ed ekonomiala dekado. Irlando ne havis importanta mineyi di karbono - fuelo uzita lore -, e Dublin ne esis importanta centro por konstruktado di navi, lore la duesma maxim important ekonomial agado por l'Unionita Rejio. Belfast kreskis plu rapide kam Dublin dum ica epoko.

Dum la revolto di 1916, dum la milito pri la nedependo di Irlando en (1919 til 1921) e pos dum l'interna milito en Irlando (1922 til 1923) l'urbo sufris severa domaji, ma pos rikonstruktesis. En 1922 Dublin divenis chef-urbo dil Libera Stato di Irlando, e pose de la Republiko di Irlando, (Eire) qua enkorpigas la komtii di Irlando, ecepte la nordala sis qui regnesas de London (Nord-Irlando od Ulster).

Pos 1997 lua peizajo modifikesis imense, kun la rapid ekonomiala kresko di lando. La konstrukturo di edifici, lua sistemo di transporto e l'ofro di laboraji expansis multe.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

La regiono Liffey, en Dublin, Republiko di Irlando.

L'urbo kovras 115 km² apud la fluvio Liffey. La fluvio dividas l'urbo en du: an la norda rivo ordinare vivis laboristi, dum ke an la suda rivo vivis richa personi e la mezavalora klaso.

Lua klimato subisas influo del oceano, kun moderema vintri e someri, e la manko di extrema temperaturi. La maxima mezavalora temperaturo en januaro esas 8.8ºC dum ke la maxima mezavalora temperaturo en julio esas 20.2ºC. La maxima pluvoza monato esas oktobro, kun 76 mm, dum ke la maxima sika esas februaro, kun 46 mm; La mezavalora pluvozeso yarala esas 714 mm. Ofte ventas forte dum la monato agosto (somero), e dum la vintro, nivo esas plu rara kam greluno. Dum la 20ma yarcento, l'aerala poluto kreskis multe, e la guverno decidis proskriptar bitumoza kombustivi trans l'urbo. La proskripto adoptesis en 1990, e pos ta epoko la morteso pro pulmonala morbi diminutabas.

Turistala loki[redaktar | redaktar fonto]

Dublin havas multa historiala edifici, exemple la Kastelo di Dublin, kreita dal rejulo John di Anglia.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Population of each Province, County and City, 2011. Central Statistics Office. URL vidita ye la 9ma di aprilo 2014.
  2. Primate City Definition and Examples. URL vidita ye la 21ma di oktobro 2009.
Europana chef-urbi

Amsterdam · Andorra la Vella · Athina · Belgrade  · Berlin · Bern · Bratislava · Bruxel · Budapest · Bucarest · Dublin · Helsinki · Kiev · Chisinau · København · Lisboa · Ljubljana · London · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monako · Moskva · Nikosia · Oslo · Paris · Podgorica · Praha  · Reykjavík · Riga · Roma · San Marino · Sarajevo · Skopje  · Sofiya · Stockholm · Tallinn · Tbilisi · Tirane · Vaduz · Valletta  · Warszawa · Vatikano · Wien · Vilnius · Yerevan · Zagreb