Espírito Santo

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Espírito Santo
Bandeira do Espírito Santo.svg Brasão do Espírito Santo.svg
Chef-urbo Vitória
Maxim granda urbo Serra
Brazil State EspiritoSanto.svg
Surfaco 46 095,6 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
3 973 697[1] (2016)
86,21 hab./km²
Guberniestro Renato Casagrande (PSB)[2] (2019-2022)
Horala zono UTC-3
(UTC-2 dum la somero)
TNP (yaro) R$ 107 329 milioni (2008)
Reto www.es.gov.br

Espírito Santo esas Braziliana stato de Sud-Estala Regiono. Lu havas kom vicini Bahia norde, Minas Gerais weste e Rio de Janeiro. Este jacas l'Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Espírito Santo.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Indijeni Botocudos.

L'unesma habitanti di nuna Espírito Santo esis mi-nomada indijeni nomizita Botocudos, de raso Tupi. Kande Portugal dividis Brazilia en 14 "kapitanii" (heredebla teritorii por privata exploro), Vasco Coutinho sendesis por explorar la regiono. Ilu arivis en Espírito Santo ye la 23ma di mayo 1535 kun 60 soldati. L'unesma urbo dil stato, Vila Velha, fondesis la sama dio.

Pos vinkir lokala indijeni, ilu fondis la nuna chef-urbo, Vitória, ye la 8ma di septembro 1551. La nomo Vitória ("vinko") homajis la vinkeso dil indijeni en la regiono.

Espírito Santo restis sub influo di la familio Coutinho dum 140 yari. En 1821 ol divenis separita provinco.

Dum la 19ma yarcento, kafeo divenis lua precipua ekonomikala produkturo. Espírito Santo divenis stato depos 1889, kun la republiko en Brazilia. Afonso Cláudio de Freitas Rosa esis lua unesma guberniestro.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Montoza regiono dil Vale do Canaã, an la centro dil stato.
Pico da Bandeira, la maxim alta monto dil stato, an la Nacionala Parko Caparaó.
Relevo

Espírito Santo havas 2 precipua regioni: proxim la litoro jacas basa tereni kun altitudi infre 200 metri. Doplande, proxim la bordero kun Minas Gerais jacas monti qui formacas la regiono konocita kom serra. La maxim alta monto dil stato esas Pico da Bandeira, kun 2.890 metri super la marala nivelo.

La 4 precipua fluvii del stato esas, norde til sude, Itaúnas, São Mateus, Doce (longa de 853 km, ol naskas en Minas Gerais) ed Itapemirim (longa de 134,4 km). La fluvio Doce subisis serioza dizastro ambientala* kande granda barilo por kontenar fango kun minerala rezidui ruptis proxim l'urbo Mariana, an la stato Minas Gerais, e la rezidui atingis fluvio dum la sama dio. Multa tuni di fishi mortis, la sistemi por kaptar aquo por publika konsumo afektesis, e centi di peskisti ne povis laborar.

Klimato

La klimato an la litoro esas tropikala, kun intensa pluvi dum la somero, qui povas superirar 1.250 mm omnayare. La mezvalora temperaturi yarala superiras 22ºC. An la montoza regioni, la klimato subisas l'influo del altitudo, e lua mezavalora temperaturi esas plu basa - dum la maxim kolda monato la mezavalora temperaturi esas infre 18ºC.

La dominacanta vejetantaro dum la kolonial epoko esis la tropikala foresto, tamen la plantacerii remplasis ol komplete en multa regioni. Existas 17 rezerveyi, inkluzite 2 nacionala parki e tri nacionala foresti en la stato. An lua litoro, l'ekologiala projeto TAMAR prezervas 7 plaji ube marala tortugi ovifas.

L'insuli Trindade e Martin Vaz (jacanta en Oceano Atlantiko, 715 km de Vitória) apartenas a la teritorio di la stato.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

La portuo di Tubarão, la precipua dil stato, en Vitória.

Dum l'unesma 300 yari di lua historio, la precipua ekonomial agado esas kultivo di sukrokano til 1850, kande kafeo, en alta demando en Europa, divenis la precipua agrokultivala produkturo.

Nune, la servadi esas la precipua ekonomial agadi - li reprezentas 50% de la KLP. L'industrio reprezentas cirkum e44% e l'agrokultivo reprezentas cirkume 5%. La precipua produkturi por exportacajo dil stato en 2002 esis fero e stalo (35.8%), mineralo di fero (25.2%), papero (17.6%), kafeo (7.7%) e granito (6.5%).

La portuo di Tubarão esas la precipua dil stato ed un ek la precipua portui di Brazilia.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Dum la 19ma yarcento Espírito Santo recevis enmigranti de Germania, Italia, Tirol, Hispania e cigani. Pose arivis l'Arabi de Otoman imperio, fuginta de l'unesma mondomilito. Li mixis kun lokala habitantaro, qui rezultis de la mixo di indijeni (Botocudos, Tupiniquim, Aymoré, Puri) kun Afrikani e Portugalani. Segun demografiala statistiko de 2012, esis 3 637 000 habitanti, di qui 1 835 000 esis mestici (50.45%), 1 448 000 esis blanki (39.81%), 336 000 (o 9.25% de la habitantaro totala) esis negri, 7 000 esis Aziani (0.19%), e 11 000 esis indijeni (0.30%).[3]

La maxim populizita urbi esas Serra, Vila Velha, Cariacica, Vitória, Cachoeiro de Itapemirim e Linhares.

Segun la demografiala kontado di 2010 53.4% de lua habitantaro esas katoliki, 33.1% esis evangeliani, 9.61% sen religio, e 0.72% esis spiritisti.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NO BRASIL E UNIDADES DA FEDERAÇÃO COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2016 (en Portugalana). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 1ma di januaro 2019.
  2. Renato Casagrande toma posse como governador do ES. G1. URL vidita ye la 1ma di januaro 2019.
  3. (2012). Tabela 262 - População residente, por cor ou raça, situação e sexo (vide Nota de Rodapé) (en Portugalana). - Tabela 262 - População residente, por cor ou raça, situação e sexo (vide Nota de Rodapé) - (Espírito Santo, Brazil) IBGE.