Rio de Janeiro (stato)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Rio de Janeiro
Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg Brasão do estado do Rio de Janeiro.svg
Chef-urbo Rio de Janeiro
Maxim granda urbo Rio de Janeiro
Brazil State RiodeJaneiro.svg
Totala surfaco 43 780.2 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
16,471,173 (2014)
376.22 hab./km²
Guberniestro Luís Fernando de Sousa (PMDB)
Posto-kodal abreviuro RJ
Horala zono UTC-3
KLP (yaro) R$ 426.38 miliardi (2011)
Reto www.rj.gov.br

Rio de Janeiro esas Braziliana stato. Lua vicina stati esas:

En esto ed en sudo jacas Oceano Atlantiko. Lua chefurbo anke havas la nomo Rio de Janeiro, ed esas notora turistala loko en la mondo. Ultre la chef-urbo, la stato anke havas altra 91 urbi.

Bazala fakti pri Rio de Janeiro.

Historio[redaktar | edit source]

Amerikala kontinento ja habitesis ante 10,000 aK. Cirkum la yaro 1000 indijena populi di raso Tupi, qui vivis en Amazonana regiono, invadis tota la litoro di nuna Rio de Janeiro, ecepte l'ekflueyo di Paraíba do Sul.

Pos la deskovro di Brazilia, la regiono di nuna stato di Rio de Janeiro dividesis inter la kapitanii São Vicente e São Tomé. De 1555 til 1567, la regiono atakesis dal Franci, qui intencis instalar kolonio en Brazilia nomizita France Antarctique. Por defensar la regiono kontre Franci, en 1 di marto 1565 Estácio de Sá fondis l'urbo Rio de Janeiro.

Fuorto São Mateus, en Cabo Frio. Konstruktita dal Portugalani en 1618.

Dum la 17ma yarcento, edukado di bovaro e kultivo di sukrokano mantenis l'ekonomio di regiono. Pos Portugalani prenar itere la kontrolo di Angola de la manui di Nederlandani en 1648, sklavi adportesis a la regiono di Rio de Janeiro por augmentar la produktado di sukrokano. Portugalani konstruktis plura fuorti por protektar la regiono, quale la fuorto São Mateus, en nuna Cabo Frio, konstruktita en 1618.

En 1710 e 1711 Franci itere probis invadar Rio de Janeiro. En 1710, 6 navi kun 1,700 homi komandita da Jean-François Duclerc probis invadar la bayo di Guanabara, ma lokala autoritati ja savis pri l'arivo di Franci, e la bombardi de la fortresi Santa Cruz da Barra e São João repulsis l'invaderi, qui unesme fugis vers l'insulo Ilha Grande, e pose probis invado, per desembarko en Guaratiba e marcho til la centro dil urbo, ma repelesis per l'armizita habitanti, qui mortigis 400 Franci. La sequanta yaro, ye la 12ma di decembro 1711, Franca korsaro René Duguay-Trouin[1] komandis 17 o 18 navi qui eniris la bayo di Guanabara sen sufrar bombardo de la fortresi, pro la generala-guberniestro Francisco de Castro Morais recevir falsa informo, dicinta ke l'invado ne eventus. Pos konfrontar nur 3 personi, René Duguay-Trouin facile kaptis l'urbo, e liberigis ol nur pos pago di ransono: 610,000 moneti, 100 buxi di sukro e 200 bovi.

Dum la 17ma yarcento komence la portuo di Parati e pose la portuo di Rio de Janeiro komencis exportar l'oro extraktita de mineyi en nuna stato Minas Gerais. Dum la 18ma yarcento l'exportaco di oro kreskis, ed en 1763 la chef-urbo di kolonio transferesis de Salvador vers l'urbo Rio de Janeiro.

De 1763 til 1808, Rio de Janeiro anke esis sideyo dil Vice-Rejio di Brazilia. Kun l'arivo di Portugalana Royala Familio en 1808, l'urbo recevis multa benefici, exemple hospitali, publikala agenterii, l'unesma Braziliana banko - Banco do Brasil - e l'unesma Braziliana jurnalo, Gazeta do Rio de Janeiro.

Por administrar Brazilia sen konfliktar kun administro di la provinco di Rio de Janeiro, en 1834 kreesis la Neutrala Municipo di Rio de Janeiro, formacita nur dal urbo Rio de Janeiro. La chef-urbo di la provinco di Rio de Janeiro transferesis vers nuna Niterói, lore Vila Real da Praia Grande. Kun la republiko, la provinco di Rio de Janeiro divenis la stato di Rio de Janeiro.

Braziliana chef-urbo transferesis vers Brasília en 21 di aprilo 1960, e l'urbo di Rio de Janeiro divenis la stato di Guanabara. Fine ye la 15ma di marto 1975 Guanabara e Rio de Janeiro kunfuzesis, Guanabara desaparis kom stato, e l'urbo Rio de Janeiro divenis chef-urbo di nuna stato Rio de Janeiro.

Geografio[redaktar | edit source]

Monto Dedo de Deus, en Teresópolis.

La stato havas 3 precipua geografiala regioni: Baixada Fluminense, kompozata per basa tereni (infre 200 m), la montoza regiono qua jacas supre 200 m, ube jacas la montaro Serra dos Órgãos en la centro dil stato, kun monti qui superiras 700 m, e l'izolita monti proxim litoro, quale Corcovado e la Sukra Pano. La maxim alta monto del stato esas Agulhas Negras, kun 2,791 metri sur la marala nivelo.[2]

L'originala vejetantaro dil stato inkluzis foresti, manglieri, la vejetantaro di sabloza tereni proxim la litoro, e la naturala pastureyi en montoza regioni super la 2.000 metri di altitudo. La foresti desaparis en multa regioni e substitucesis per plantacerii e per artificala pastureyi. Nune nur 1/10 del teritorio dil stato kovresas per foresti.

La fluvio Paraíba do Sul esas la precipua del stato. Ol naskas en Sao Paulo ed ekfluas en l'Atlantiko. An la litoro existas multa lagi, laguni e lagegi (quale lagegi Feia, Araruama, Saquarema, edc.) formacita per la klozado di anciena bayi kun sablo transportita per venti o per l'oceano dum mili di yari.

La klimato esas tropikalo en litoro, e tropikalo di altitudo kun moderema temperaturi dum somero e kolda dum vintro en montoza regioni.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Plajo Azedinha, en Búzios.
Nova Friburgo, turistal urbo qua jacas 846 mt sur la marala nivelo.

L'ekonomio dil stato esas la 2ma maxim granda de Brazilia. Komerco e servadi esas lua precipua ekonomial agadi, e reprezentas 62.1% de lua KLP. La sideyi di importanta telekomunika entraprezi, exemple Tim, Oi, Telemar ed Embratel, jacas en la stato. Turismo esas altra importanta ekonomikal agado: en la chef-urbo, en montoza urbi quale Teresópolis, Petrópolis, Nova Friburgo ed Itatiaia, ed en litora urbi (Parati, Angra dos Reis, Rio de Janeiro, Cabo Frio, Búzios, Arraial do Cabo).

Lua precipua industrii esas metalifo, stofi, robi, mashinifado, e konstruktado di navi. Industrio esas importanta ekonomikal agado en l'urbi proxim a la chef-urbo (en la regiono konocita kom Baixada Fluminense: Duque de Caxias, Nova Iguaçu, Queimados, ed altra) ed en Vale do Paraíba-regiono (Volta Redonda, Resende, Porto Real). En Volta Redonda, urbo en Vale do Paraíba regiono, jacas l'unesma ed un di maxim importanta forjerii di stalo de Brazilia: Companhia Siderúrgica Nacional, fondita en 1943. En Resende jacas la fabrikerio di kamioni de Volkswagen, e pos 2014 anke la fabrikerio di automobili de Nissan. En la vicina Porto Real jacas la Braziliana fabrikerio di automobili de Peugeot-Citroën.

Dum recenta yari l'industrio di petrolo e la produktado di petrola platformi anke developesis multe. L'industrio reprezentas 37.5% de la KLP dil stato.

Fine, l'agrokultivo (precipue sukrokano) e l'edukado di bovaro esas importanta en urbi quale Campos dos Goitacases e Natividade. Ta sektoro responsas por 0.4% de KLP.

Demografio[redaktar | edit source]

En 2010 la stato havis plu kam 15,180,636 habitanti, qui reprezentis 8.38% de la totala habitantaro di Brazilia. Inter la demografiala kontadi en 2000 ed en 2010 la totalo di habitanti kreskis 11.13%[3] Rio das Ostras esis l'urbo qua kreskis plu rapide inter la du kontadi: de 36,419 habitanti en 200 til 105,757 habitanti en 2010, un kresko di 190.30% en dek yari.[3]

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Rio de Janeiro. Altra importanta urbi esas São Gonçalo, Duque de Caxias e Nova Iguaçu.


La maxim granda urbi di [[{{{lando}}}]] (2011) La maxim granda urbi di Rio de Janeiro (2011)
Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro
1ma Rio de Janeiro [[{{{provinco1}}}]] [[{{{regiono1}}}]] 6 355 949 11ma [[{{{nomo11}}}]] [[{{{provinco11}}}]] [[{{{regiono1}}}]] {{{hab11}}}
2ma São Gonçalo [[{{{provinco2}}}]] [[{{{regiono2}}}]] 1 008 064 12ma [[{{{nomo12}}}]] [[{{{provinco12}}}]] [[{{{regiono12}}}]] {{{hab12}}}
3ma Duque de Caxias [[{{{provinco3}}}]] [[{{{regiono3}}}]] 861 157 13ma [[{{{nomo13}}}]] [[{{{provinco13}}}]] [[{{{regiono13}}}]] {{{hab13}}}
4ma Nova Iguaçu [[{{{provinco4}}}]] [[{{{regiono4}}}]] 799 047 14ma [[{{{nomo14}}}]] [[{{{provinco14}}}]] [[{{{regiono14}}}]] {{{hab14}}}
5ma Niterói [[{{{provinco5}}}]] [[{{{regiono5}}}]] 489 720 15ma [[{{{nomo15}}}]] [[{{{provinco15}}}]] [[{{{regiono15}}}]] {{{hab15}}}
6ma Belford Roxo [[{{{provinco6}}}]] [[{{{regiono6}}}]] 472 008 16ma [[{{{nomo16}}}]] [[{{{provinco16}}}]] [[{{{regiono16}}}]] {{{hab16}}}
7ma Campos dos Goytacazes [[{{{provinco7}}}]] [[{{{regiono7}}}]] 468 086 17ma [[{{{nomo17}}}]] [[{{{provinco17}}}]] [[{{{regiono17}}}]] {{{hab17}}}
8ma São João de Meriti [[{{{provinco8}}}]] [[{{{regiono8}}}]] 459 379 18ma [[{{{nomo18}}}]] [[{{{provinco18}}}]] [[{{{regiono18}}}]] {{{hab18}}}
9ma Petrópolis [[{{{provinco9}}}]] [[{{{regiono9}}}]] 296 565 19ma [[{{{nomo19}}}]] [[{{{provinco19}}}]] [[{{{regiono19}}}]] {{{hab19}}}
10ma Volta Redonda [[{{{provinco10}}}]] [[{{{regiono10}}}]] 259 011 20ma [[{{{nomo20}}}]] [[{{{provinco20}}}]] [[{{{regiono20}}}]] {{{hab20}}}
Rio night.jpg
Rio de Janeiro
Mutondo - São Gonçalo RJ.JPG
São Gonçalo
[[Arkivo:{{{imajo3}}}|180px]]
Duque de Caxias
[[Arkivo:{{{imajo4}}}|180px]]
Nova Iguaçu
Fonto: IBGE[4]


Referi[redaktar | edit source]

  1. Duguay Trouin, Invasão Pirata do Rio em 1711. riodejaneiroaqui.com. URL vidita ye la 17ma di septembro 2016.
  2. Geografia do Rio de Janeiro (en Portugalana). InfoEscola. URL vidita ye la 17ma di septembro 2016.
  3. 3.0 3.1 Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) (2011). Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas (en Portugalana). URL vidita ye la 25 di decembro 2012.
  4. (30ma di agosto 2011) ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NOS MUNICÍPIOS BRASILEIROS COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2011 (en Portugalana). (PDF) Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 31ma di agosto 2011.