Bahia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Bahia
Bandeira da Bahia.svg Brasão do estado da Bahia.svg
Chef-urbo Salvador
Maxim granda urbo Salvador
Brazil State Bahia.svg
Totala surfaco 567,295 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
15,203,934 (2015)
26.92 hab./km²
Guberniestro Rui Costa (PT)
Horala zono UTC-3
(ne chanjesas dum somero)
KLP (yaro) R$ 159 869 milioni (2012)
Reto www.ba.gov.br

Bahia esas la maxim vasta stato de Nord-Estala regiono di Brazilia. Lua vicina stati esas:

Bazala fakti pri Bahia.

Historio[redaktar | edit source]

Pedro Álvares Cabral desembarkas en Bahia.

Quankam la polemiki, Brazilia oficale deskovresis dal Portugalano Pedro Álvares Cabral ye la 22ma di aprilo 1500. Cabral arivis en la regiono di Porto Seguro, sude de nuna Bahia, precize en la regiono di Coroa Vermelha, ube l'unesma meso katolika en Braziliana landi eventis. Kande Portugalani komencis explorar la nova teritorio li deskovris l'arboro pau brasil, di qua extraktesis reda tinto multe evaluita en Europa. Ta richeso anke atraktis kontrabandisti, specale Franci.

Brazilia en 1534, dividita en kapitenii.

Braziliana koloniigo oficale komencis en 1530 kande la sistemo di heredala kapitenii kreesis, ma fakte developis pos 1549 kun la fondo di Salvador, qua divenis l'unesma chef-urbo di Brazilia e nune esas la chef-urbo dil stato. Salvador fondesis da Tomé de Sousa, e divenis chef-urbo di Brazilia til 1763, kande la Markezo de Pombal transferis la chef-urbo vers Rio de Janeiro.

Dum la 17ma yarcento Nederlandani atakis Bahia dum l'administrado di Diogo de Mendonça Furtado, e dominacis Salvador de 1624 til la 1ma di mayo 1625, kande li ekpulsesis kun la helpo di Hispana trupi. En 1631 lore guberniestro, Diogo Luís de Oliveira, decidis konstruktar fortuo en la kolino Morro de São Paulo por protektar l'urbo. Nederlandani nove probis invadar la bayo di Todos os Santos, ma pos la konstrukturo dil fortuo São Marcelo, nula stranjera atako eventis. Li anke probis atakar Caravelas en 1635, e Camamu ed Ilhéus en 1637, ma sen suceso.

Kirko en Prado, qua divenis vilajo en 1755.

Pos la markezo de Pombal divenar chefministro di Portugal, li decidis transformar l'anciena misioneyi kreita dal jezuiti en vilaji. Prado esis l'unesma, en 1755, pose Alcobaça la sam yaro, Nova Santarém, nune Ituberá (1758), ed altra. Segun royala decido, ye la 4ma di marto 1761 Portugalan administrado expropriis la kapitenii di Ilhéus e Porto Seguro, por kontrolar la kontrabando di ligno e protektar la habitanti dil sudo di la regiono kontre l'atako di indijeni.

Flago uzita dum la Revolto di Taliori.

En 1798 eventis revolto en la regiono kontre Portugalan administrado, qua divenis konocita en la historio kom "revolto dil taliori" (Revolta dos Alfaiates). La chefi dil movado esis negri kun kelka studio (la taliori João de Deus Nascimento, Manuel Faustino dos Santos Lira e la soldati Lucas Dantas do Amorim Torres e Luís Gonzaga das Virgens) kun la partopreno di membri di la elito, quale Cipriano Barata, Moniz Barreto e Aguilar Pantoja. Tamen, nur la povri kondamnesis a mortopuniso ed exekutesis ye la 8ma di novembro 1799.

Ante la nedependo di Brazilia, eventis mikra revolti kontre Portugalani ja en 1821, en nuna urbo Cachoeira. Pos Princulo Pedro oficale deklarar la nedependo di Brazilia ye la 7ma di septembro 1822, komence li ne sendis trupi a la regiono, do la kombati kontre Portugalana trupi komandesis da volontarii, quale la soldatino Maria Quitéria e la mayoro Silva Castro. Bahia restis okupita dal Portugalana soldati, qui nur kapitulacis ye la 2ma di julio 1823.

Geografio[redaktar | edit source]

La totala surfaco di Bahia equivalas aproxime a de Francia. Ol havas la maxim granda litoro di Braziliana stati: 1183 km. En centro e nordo di stato on havas mi-arida klimato, kun poka pluvi. En litoro, esto di stato, on havas tropikala klimato, e pluvi povas atingar 2,000 mm en Ilhéus. En extrem-westo di stato on havas savano, parto di Braziliana cerrado.

Ekonomio[redaktar | edit source]

La precipua ekonomikala aktivesi di stato esas l'agrokultivo (sukrokano, manioko, fazeolo, maizo e kokoso. La soyo anke divenis importanta en westo di stato), l'industrio (kemiala, petrokemiala, mashinifo, automobilo) e la minado (precipue: oro, kupro, magnezo, ed anke petrolo).

Turismo[redaktar | edit source]
Plajo en Porto Seguro.

Turismo esas importanta ekonomial agado en Salvador ed en altra litorala urbi, quale Porto Seguro, Ilhéus ed Una, e suda litoro. En nordo, la regiono Costa do Sauípe divenis importanta turistala centro.

Demografio[redaktar | edit source]

Granda parto di lua habitantaro - 63,4% - esas mestici di blanki kun nigri, 20,3% esas blanki, 15,7% nigri e 0,6% indijeni o decendanti de est-Aziani[1]. Precipua indijena grupi esas Pataxó, Tupinambá, Pataxó-hã-hã-hãe e Kiriri.

Kulturo[redaktar | edit source]

Trio elétrico, ex-libris di karnavalo en Bahia.

Bahia havas partikulara kulturo, diferanta de altra regioni di Brazilia. Lua karnavalo en l'urbo di Salvador esas plu konocata por prezenteso di bandi o kantisti en granda kamioni kun enorma fono-boxi, nomizita trios elétricos, qua anke funcionas kom mobila platformi por muzikala spektakli. Personi dansas dum hori proxim singla trio elétrico, qua pleas lauta muziki di diversa ritmi, kom axé music, lambada, samba, populala Braziliana muziko (MPB), ed altra. Importanta nomi di Braziliana muziko naskis o vivis en Bahia, exemple Dorival Caymmi, Gilberto Gil, Caetano Veloso, Gal Costa, Maria Bethânia, Daniela Mercury, Tom Zé, Novos Baianos, Raul Seixas, Marcelo Nova, João Gilberto, Carlinhos Brown, Ivete Sangalo, Luiz Caldas, Margareth Menezes, ed altra.

Importanta nomi di Braziliana literaturo naskis o vivis en Bahia, exemple Castro Alves, Ruy Barbosa, Adonias Filho, Jorge Amado e João Ubaldo Ribeiro.

Referi[redaktar | edit source]

  1. http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/condicaodevida/indicadoresminimos/sinteseindicsociais2007/indic_sociais2007.pdf