Maranhão

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Maranhão
Bandeira do Maranhão.svg Brasão do Maranhão.svg
Chef-urbo São Luís
Brazil State Maranhao.svg
Totala surfaco 331,983.3 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
6,904,241 (2015)
20.8 hab./km²
Guberniestro Flávio Dino (PCdoB)
Posto-kodal abreviuro MA
Horala zono UTC-3
KLP (yaro) R$ 67.6 miliardi (2013)
Reto www.ma.gov.br

Maranhão esas stato de la Nord-estala regiono di Brazilia. Lua vicina stati esas:

En nordo jacas Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Maranhão.

Historio[redaktar | edit source]

Ante l'arivo di la Portugalani, nuna teritorio di Maranhão habitesis da diversa indijena tribui, de du precipua rasala grupi: Tupi, qui habitis proxim la litoro, e Jê, qui habitis marfore. La du tribui de raso Tupi, le guajajara e le urubu pacifikesis komplete nur dum la 20ma yarcento.

On kredas ke Vicente Yáñez Pinzón vidis la litoro di nuna Maranhão dum lua voyajo en 1500. Pinzón exploris la nordo di Brazilia de Pernambuco til la boko di Amazon, ma ne existas relato pri lua desembarko. En 1519 Portugalana mapisto Lopo Homem prizentis unesmafoye mapo ube aparas geografiala elementi de la litoro di Maranhão. En 1531 Portugalana nobelo Martim Afonso de Sousa arivis en Brazilia e demandis Diogo Leite explorar la regiono. Diogo Leite navigis til la boko dil fluvio Gurupi, qua nune esas la frontiero inter Maranhão e Pará.

Franci komencis explorar la regiono dum la komenco dil 16ma yarcento. Li lernis la idiomo di lokala indijeni e fondis São Luís, nuna chef-urbo dil stato, fondesis en 1612. Lua nomo homajis Santa Louis la 9ma, rejulo di Francia dum la 13ma yarcento. En 1615 Portugalana Francisco Caldeira de Castelo Branco demandis Franci abandonar la regiono. Ye la 3ma di novembro sam yaro, pos asiejar l'urbo, Francisco Caldeira de Castelo Branco kaptis ol.

Desegnuro da Frans Post pri la vilajo Maragnon.

En novembro 1641 Nederlandani atakis São Luís e destruktis ol. Li okupis teritorio, ma la Portugalani organizis su por luktar kontre l'invado. Fine en februaro 1644, Nederlandani abandonis la regiono.

En 1684 Manuel Beckman revoltis kontre Portugalan administracajo, ma esis enkarcerigita e kondamnita a morto per jibeto. Ilu mortigesis ye la 2ma di novembro 1685.

En 1822 Maranhão ne unionis a Brazilia kande la nedependo proklamesis, ma la sequanta yaro Skota admiralo Thomas Cochrane, 10th duko de Dundonald ekpulsis la Portugalani, e la teritorio di Maranhão unionesis a nedependanta Brazilia, kom provinco. Pro ta helpo, Cochrane recevis del imperiestro Pedro la 1ma di Brazilia la titulo "markezo de Maranhão".

Treno por transportar erco di fero, en la Fervoyo Carajás.

Kun la republiko en Brazilia, Maranhão divenis stato. Dum la komenco dil 20ma yarcento São Luís havis cirkume 30,000 habitanti. En 1920 esis 52.929 habitanti, ed en 1940 esis 85.583 habitanti.[1] Nur pos la 1960a yari - kande inauguresis l'unesma substrukturi dil portuo Itaqui, proxim São Luís - la stato recevis granda koloki, qui permisis modernigar lua ekonomio. La fervoyo Carajás, inaugurita en 1985, permisas transportar erco di fero de la monti di Serra dos Carajás, en la stato Pará, til la portuo Itaqui. En l'urbo Açailândia la Fervoyo Carajás unionas su kun la Fervoyo Nordo-Sudo (Ferrovia Norte-Sul), qua nune unionas Anápolis, en Goiás, e Palmas, chef-urbo di Tocantins kun Maranhão, e permisas transportar la soyo produktita en la sudo di Maranhão e la nordo di Tocantins til la portuo Itaqui. En 2015 Itaqui ja konsideresis la 4ma maxim granda portuo di Brazilia por embarko di soyo e maizo.[2]

Geografio[redaktar | edit source]

Monto Morro do Chapéu, an la Nacionala Parko Chapada das Mesas.
Palmi di babasu.

Cirkume 75% del teritorio di Maranhão jacas infre 200 metri di altitudo, e nur 10% superiras la 300 metri. La du geomorfogiala regioni del stato esas la basa tereni proxim la litoro, e la platajo. La maxim alta punto dil stato esas Chapada das Mangabeiras, kun 804 metri super la marala nivelo.

Existas tri tipi di vejetantaro en Maranhão: foresti e boski, savano e naturala pastureyi. Foresti okupas la nordwesto del stato, an la westala rivo del fluvio Itapecuru. En ta regiono esas komuna la boski di la palmo babasu, de qua extraktesas vaxo e manjebla oleo, ed utilizesas la palio por mestiero ed anke por kovrar domi. L'esto e la sudo del stato kovresas per savano, dum ke la naturala pastureyi existas proxim la centro e la litoro del stato. An la litoro ank existas regini kovrata per manglieri.

Poka fluvii del stato ekfluas en la fluvio Tocantins. La maxim multa ekfluas en l'Atlantiko, e la precipua fluvii esas Gurupi, Turiaçu, Pindaré, Mearim, Itapecuru e Parnaíba.

Existas tri tipi di klimato en Maranhão: l'Equatorala (kun pluvozeso qua superiras 2,000 mm omnayare), la tropikala klimato kun pluvozeso plu intensa dum l'autuno, e la tropikala klimato kun pluvozeso dum la somero. En la lasta du la pluvozeso varias de 1,250 mm til 1,500 mm omnayare ed existas sezono klare sika. Someri esas tre varma, e la temperaturi povas superirar 40°C.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Lago meze la duni di la Nacionala Parko Lençóis Maranhenses.

L'ekonomio di Maranhão esis un ek la maxim prospera de Brazilia til la duimo dil 19ma yarcento, ma pos finar l'Usana interna milito, l'exportacajo di kotono subisis la konkurenco de Usa, e l'ekonomio dil stato perdis sua forteso. Nur pos la 1960a yari la stato recevis stimuli e lua substrukturo plubonigesis. L'inaugureso dil portuo Itaqui permisis komence exportacar erco di fero e, nune, anke la soyo produktita en la sudo del stato ed en Pará e Tocantins. Ye la 4ma di decembro 2016 unesmafoye transportesis soyo de Anápolis (Goiás) vers Itaqui tra la fervoyo Norte-Sul. La voyajo duris dum 4 dii.[3] Future, anke la soyo produktita en Mato Grosso ed en la sudo di Pará povos exportacesar tra Itaqui.

La precipua exportacaji di Maranhão en 2012.

Nune, la precipua ekonomial agadi del stato esas la transformo dil erco di aluminio, produktado di nutrivi, transformo di ligno, extraktado di (babasu) ed agrokultivo (soyo, manioko, rizo, maizo), l'edukado di bovi, e la servadi. Granda parto del KLP del stato produktesas en São Luís. L'urbo havas tri universitati, di qui 2 esas publika ed 1 esas privata.

La marala pesko en Maranhão esas la maxim granda inter la Braziliana stati qui havas litoro. Kun 640 km di extenso, lua litoro esas la duesma maxim granda de Brazilia, e produktas granda quanti di kreveto e krabi, produkturi larje uzata en lokala koquarto.

La stato anke havas bela peizaji en lua litoro e marfore, por atraktar turisti. La Nacionala Parko Lençóis Maranhenses havas cirkume 155 mil hektari di duni, riveri, bela lagi e manglieri.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim granda urbi di [[{{{lando}}}]] (2011) La maxim granda urbi di Maranhão (2011)
Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro
1ma São Luís [[{{{provinco1}}}]] [[{{{regiono1}}}]] 1,027,429 11ma [[{{{nomo11}}}]] [[{{{provinco11}}}]] [[{{{regiono1}}}]] {{{hab11}}}
2ma Imperatriz [[{{{provinco2}}}]] [[{{{regiono2}}}]] 250,063 12ma [[{{{nomo12}}}]] [[{{{provinco12}}}]] [[{{{regiono12}}}]] {{{hab12}}}
3ma São José de Ribamar [[{{{provinco3}}}]] [[{{{regiono3}}}]] 165,418 13ma [[{{{nomo13}}}]] [[{{{provinco13}}}]] [[{{{regiono13}}}]] {{{hab13}}}
4ma Caxias [[{{{provinco4}}}]] [[{{{regiono4}}}]] 155,202 14ma [[{{{nomo14}}}]] [[{{{provinco14}}}]] [[{{{regiono14}}}]] {{{hab14}}}
5ma Timon [[{{{provinco5}}}]] [[{{{regiono5}}}]] 155,635 15ma [[{{{nomo15}}}]] [[{{{provinco15}}}]] [[{{{regiono15}}}]] {{{hab15}}}
6ma Codó [[{{{provinco6}}}]] [[{{{regiono6}}}]] 118,567 16ma [[{{{nomo16}}}]] [[{{{provinco16}}}]] [[{{{regiono16}}}]] {{{hab16}}}
7ma Paço do Lumiar [[{{{provinco7}}}]] [[{{{regiono7}}}]] 107,764 17ma [[{{{nomo17}}}]] [[{{{provinco17}}}]] [[{{{regiono17}}}]] {{{hab17}}}
8ma Açailândia [[{{{provinco8}}}]] [[{{{regiono8}}}]] 105,254 18ma [[{{{nomo18}}}]] [[{{{provinco18}}}]] [[{{{regiono18}}}]] {{{hab18}}}
9ma Bacabal [[{{{provinco9}}}]] [[{{{regiono9}}}]] 101,159 19ma [[{{{nomo19}}}]] [[{{{provinco19}}}]] [[{{{regiono19}}}]] {{{hab19}}}
10ma Balsas [[{{{provinco10}}}]] [[{{{regiono10}}}]] 85,321 20ma [[{{{nomo20}}}]] [[{{{provinco20}}}]] [[{{{regiono20}}}]] {{{hab20}}}
Avenida Colares Moreira - São Luís.jpg
São Luís
Imperatriz Maranhão.jpg
Imperatriz
[[Arkivo:{{{imajo3}}}|180px]]
São José de Ribamar
[[Arkivo:{{{imajo4}}}|180px]]
Caxias
Fonto: IBGE, statistiki por 2011[4]


Referi[redaktar | edit source]

  1. População das capitais desde 1920 (en Portugalana). skyscrapercity. URL vidita ye la 26ma di septembro 2016.
  2. Governo do Maranhão. Itaqui é considerado o 4º principal porto brasileiro em embarque de soja e milho no país (en Portugalana). URL vidita ye la 26ma di septembro 2016.
  3. (4ma di februaro 2016) Operação ferroviária leva soja de Anápolis ao Porto Itaqui (MA) (Gazeta do Noroeste). Ferrofrente. URL vidita ye la 26ma di septembro 2016.
  4. (31ma di julio 2011) Censo Populacional 2011. Censo Populacional 2011. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). URL vidita ye la 15ma di septembro 2011.