Sud-estala regiono (Brazilia)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Região Sudeste do Brasil
Ne havas libera imajo.svg [[Arkivo:|90px]]
Brazil Region Sudeste.svg
Totala surfaco 924 511,292 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
78 857 758 (2007)
85,3 hab./km²

Sud-estala regiono di Brazilia (en la Portugalana Região Sudeste do Brasil) esas geografiala regiono di Brazilia konsistanta ek 4 stati: Minas Gerais, Espírito Santo, Rio de Janeiro, e Sao Paulo. Ol havas totala surfaco de 924.511,3 km², qua reprezentas 10,85% de la totala surfaco di la lando. Ol esas la maxim populoza regiono di Brazilia, havante 77,656,762 habitanti segun la kontado di 2010.[1]

Ca subdividuro - Sud-estala regiono - esas nek politikala nek administrala, havante signifiko nur geografiala. Lua 9 stati ofte havas simila peizaji ed ekonomii.

Historio[redaktar | edit source]

Vejetantaro di humida tropikala foresto, piktita da Johann Moritz Rugendas cirkume 1835.

Unesma habitanti di la regiono esis diversa grupi di indijeni. L'unesma Portugalani komencis establisar su pos 1500. Li fondis l'unesma vilajo, São Vicente en 1532. L'urbo Sao Paulo, cirkum 70 km de la litoro, fondesis ye la 25ma di januaro 1554.

Kande Portugalani arivis dum 16ma yarcento la regiono kovresis per vasta e humida tropikala foresto proxim la litoro e per savano en la westo di nuna Minas Gerais e en kelka loki de Sao Paulo. La du tipi di foresti gradope devastesis por instalar urbi ed agrokultivi, specale pos la 19ma yarcento.

Til la 18ma yarcento la habitantaro di la kapitanio di Sao Paulo ofte ekmigris vers altra regioni, komence por kaptar indijeni por uzar kom sklavi mar-fore Brazilia e, depos la fino dil 17ma yarcento, por explorar oro en Minas Gerais. Dum la 19ma yarcento ta tendenco modifikis su danko a l'expando di la produktado di kafeo. Pos la duesma duimo di la 19ma yarcento til 1930 Sao Paulo recevis granda nombro di enmigranti de Europa, specale Italiani, por verkar en l'agrokultivo di kafeo ed anke en la industrio. Altra nombroza grupi di enmigranti esis la Portugalani, la Hispani, Rusi, Turki, Arabi e, pos 1908, Japoniani.

Dum la 20ma yarcento - specale pos 1950 - Sao Paulo, ed en min quanteso Rio de Janeiro recevis granda nombro di Braziliani de Nord-estala regiono e de Minas Gerais por verkar en lua rapida developanta industrii, kontree la tendenco di migrado di la 18ma yarcento. La expando di la industrio adportis grand ekonomiala richeso a la regiono. Sao Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte e Campinas divenis importanta metropoli, ma l'urbala problemi quale sociala neegaleso, poluto, prekara habiteyi, violento e problemi pri trafiko di vehili anke kreskis multe rapide.

Geografio[redaktar | edit source]

Reliefo[redaktar | edit source]

Pico da Bandeira, kun 2.891,98 metri di altitudo[2], la maxim alta monto di Sud-estala regiono.
Montaro Serra dos Órgãos.

Existas montaro paralela a litoro nomizita Serra do Mar ("marala montaro"), qua krucumas la regiono de la frontiero inter Espírito Santo e Minas Gerais til la sudo di Sao Paulo. En kelka regioni ol recevas lokala nomi, exemple Serra da Mantiqueira, proxim la bordero inter Sao Paulo, Rio de Janeiro e Minas Gerais, o Serra dos Órgãos, en la centro dil stato Rio de Janeiro. En kelka loki lua altitudo povas superirar 2,000 o 2,500 metri sur la mar-nivelo.

Proxim litoro la reliefo ofte formacesas da larja basa tereni, ecepte en poka loki quale Angra dos Reis, Parati ed en la nordala litoro di Sao Paulo. Mar-fore, la mezvalora altitudo diminutas, ed esas infre 250 metri en l'urbo Rosana, proxim la fluvio Paraná.

Vejetantaro[redaktar | edit source]

Fluvio Corujas, an la Parko Statala e Turistala di Alto Ribeira - PETAR.

Nune restas min kam 10% de l'originala pluvialala tropikala foresto, qua ante kovris extensa regiono, de proxim la litoro aden marfore. Importanta fragmenti restas en la montaro Serra do Mar. Ta fragmenti ankore konservas richa biodiverseso, ma sufras menaco di devastado per l'invado di tereni ed altra homala agadi. La sudo dil stato Sao Paulo esas regiono di transito inter la richa vejetantaro di tropikala foresto e la vejetantaro di gramini e di boski di konifer-arboro araucaria.

Ribeirão Preto, importanta urbo 313 km norde de Sao Paulo.

Mar-fore, parto de l'originala savano qua existis en la westo di Sao Paulo e Minas Gerais nune uzesas por edukado di bovaro e por plantacerii di soyo, sukrokano, oranjo e kafeo. Kelka importanta urbi, exemple Uberaba ed Uberlandia en Minas Gerais, e Ribeirão Preto, Bauru, São José do Rio Preto e Presidente Prudente en Sao Paulo, jacas en ta regiono. Ta urbi esas importanta regionala centri por komerco, industrio e servadi.

En la nordo di Minas Gerais (regiono di Montes Claros ed en la Valo di Jequitinhonha) existas klimato miarida e la vejetantaro konocita kom caatinga, qua kompozesas da planti qui perdas lua folii dum la sika sezono. En parti de la litoro di Espírito Santo, Rio de Janeiro e Sao Paulo existas zoni kovrata da manglieri. En alta monti (plu kam 2,000 metri di altitudo, en la regiono di Serra do Mar) trovesas herboza vejetantaro. Fine, en la sudo dil stato Sao Paulo trovesas mikra boski di araucaria, endemika Braziliana konifero.

Klimato[redaktar | edit source]

Klimatala mapo di Sud-estala regiono.

La predominanta klimati di la regiono esas humida tropikala klimato proxim litoro, ofte kum intensa pluvi dum somero. Mar-fore la klimato esas tropikala kun du sezoni - sika e pluvoza. En alta monti existas tropikala klimato di altitudo, kun quar sezoni. L'urbo Campos do Jordão, qua jacas 1,600 metri sur la mar-nivelo, havas un di la maxim kolda klimati di Brazilia.

En la sudo di Sao Paulo existas subtropikala klimato, kun quar sezoni. En nordo di Minas Gerais la klimato esas mi-arida tropikalo, kun sika sezono qua povas durar preske 1 yaro.

Hidrografio[redaktar | edit source]

Fluvio São Francisco, inter l'urbi Ponto Chique e Várzea de Palma, en Minas Gerais.

La du precipua hidrografiala baseni de la regiono esas la baseno di la fluvio Paraná, en la westo di Sao Paulo e Minas Gerais, e la baseno dil fluvio São Francisco, norde de Minas Gerais. La baseno di Paraná recevas importanta fluvii, quale Tietê, Grande e Paranaíba. Un di la precipua enfluanti dil fluvio São Francisco esas la fluvio Velhas (Rio das Velhas) qua naskas en Ouro Preto e trairas la metropolala regiono di Belo Horizonte.

Altra importanta fluvii esas Paraíba do Sul (lua baseno recevas riveri en Sao Paulo, Minas Gerais e Rio de Janeiro), Pardo, Doce e Jequitinhonha, qui fluas este vers Atlantiko, e la baseno dil fluvio Ribeira do Iguape, sude de Sao Paulo.

Demografio[redaktar | edit source]

Centro dil urbo di Sao Paulo.
Urbo Habitanti segun demografiala kontado 2010
São Paulo 11,244,369
Rio de Janeiro 6,323,037
Belo Horizonte 2,375,444
Guarulhos 1,222,357
Campinas 1,080,999
São Gonçalo 999,901
Duque de Caxias 855,046
Nova Iguaçu 795,212
São Bernardo do Campo 765,203

Totala habitantaro di Sud-estala regiono esas plu granda kam Italia, Hispania e Francia. En la regiono jacas la tri maxim populoza stati di Brazilia: Sao Paulo, Minas Gerais e Rio de Janeiro.

Sao Paulo, kun plu kam 11 milion habitanti en 2010[1] esas la maxim populoza urbo de suda misfero. Rio de Janeiro, kun plu kam 6.18 milion habitanti, esas la duesma maxim granda urbo di Brazilia. Altra importanta urbi en la regiono esas Belo Horizonte (plu kam 2.4 milioni habitanti), Guarulhos (cirkum 1.3 milioni habitanti) e Campinas (1.06 milioni habitanti).

Koloro/raso en Sud-estala regiono (2006)[3]
Blanki 58.8%
Mestici 32.5%
Nigri 7.7%
Orientali od Indijeni 1.0%

Inter la 1960a e la 1980a yardeki la regiono recevis granda nombro di enmigranti de Nord-estala regiono, ma en 2000 ta tendenco modifikis su: 457 mili personi retroiris de la Sud-estala vers la Nord-estala regiono, dum ke 400 mili facis l'inversa voyo.[4]

Ekonomio[redaktar | edit source]

Moderna edifici kun oficeyi en l'avenuo Marginal Pinheiros, en Sao Paulo.

Maxim populoza e maxim richa regiono di Brazilia, ol havas la duesma maxim granda IHD di lando, 0.824, nur min granda kam l'indexo por Suda regiono. Sud-estala regiono reprezentas cirkume 60% de Braziliana kuntara landala produkto. La KLP dil stato di Sao Paulo esas cirkume 550 miliardi dolari, equivalanta a 33% di Braziliana KLP. Lua ekonomio esas fondita sur moderna industrii e agrokultivi, edukado di bovaro, extraktado di petrolo (en Rio de Janeiro), turismo e tota tipi di servadi.

La precipua industrii esas mashinifado, automobili, konstrukturo di edifici, texala industrio, kemiala e petrokemiala, elektronikala, l'industri aeronautika (en Sao Paulo), l'indistrio navala (en Rio de Janeiro), stofi e transformacajo di alimenti. Sao Paulo koncentras granda nombro di industrii, sequita da Minas Gerais e Rio de Janeiro. Lua granda urbi koncentras moderna e diversigata servadi (banki, financala servadi, informatiko, komerco, edc.), ed en l'internajo existas moderna e mashinigata agrokultivi, precipue di sukrokano, oranjo, kafeo e soyo, ed edukado di bovaro, porki ed uceli.

Marala platformo di petrolo en Campos, Rio de Janeiro.

La litoro di Campos, stato di Rio de Janeiro, nune produktas plu kam 22 milioni m³ di naturala gaso e 1,49 milioni di bareli di petrolo omnadie.

En la regiono anke jacas l'urbo qua recevas la maxima nombro di turisti en Brazilia: Rio de Janeiro.

Kuntara landala produkto di la regiono (Fonto:IBGE/2008)
Stato KLP R$ (milioni) Rango en Braziliana ekonomio KLP per persono en R$
Sao Paulo 1,003,016 1 24,457
Rio de Janeiro 343,182 2 21,621
Minas Gerais 282,522 3 14,233
Espírito Santo 69,870 11 20,230

Transporto[redaktar | edit source]

Internaciona aeroportuo di Cumbica, en Guarulhos, Sao Paulo.

Sud-estala regiono havas la maxim granda reto di fervoyi e la maxim importanta reto di voyi di Brazilia. La Choseo Dutra, qua unionas l'urbi di Sao Paulo e Rio de Janeiro esas la precipua koridoro por vari e personi di Brazilia, e permisas unionar la sudo kun la nord-estala regiono di lando. Altra importanta chosei esas: Fernão Dias, qua unionas l'urbi di Sao Paulo e Belo Horizonte; BR-040, qua unionas Rio de Janeiro kun Belo Horizonte e Brasília en Centro-westala regiono; e BR-101, qua unionas Rio de Janeiro kun Vitória e la Nord-estala regiono di Brazilia, proxim la litoro.

La regiono havas tri internaciona aeroportui: São Paulo-Guarulhos (aeroportuo di Cumbica), Rio de Janeiro (aeroportuo Tom Jobim) e Belo Horizonte (aeroportuo di Confins); e 6 granda portui: Santos e São Sebastião en Sao Paulo, Itaguaí (anciena Sepetiba) e Rio de Janeiro en Rio de Janeiro, e Vitória e Tubarão en Espírito Santo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 IBGE. Dados do Censo 2010.
  2. Picos da Bandeira e do Cristal já têm novas altitudes (en (Portugalana)).
  3. (2006) PNAD (en Portugalana). URL vidita ye la la 14ma di agosto 2007.
  4. (12ma di novembro 2006) Bolsa Família causa migração de retorno. Instituto de Estudos do Trabalho e Sociedade.