Sud-estala regiono (Brazilia)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Sud-estala regiono di Brazilia

Sud-estala regiono di Brazilia (en la Portugalana Região Sudeste do Brasil) esas geografiala regiono di Brazilia konsistanta ek 4 stati: Minas Gerais, Espírito Santo, Rio de Janeiro, e Sao Paulo. Ol havas totala surfaco de 924.511,3 km², qua reprezentas 10,85% de la totala surfaco di la lando. Ol esas la maxim populoza regiono di Brazilia, havante 77,656,762 habitanti segun kontado 2010[1].

Ca subdividuro - Sud-estala regiono - esas nek politikala nek administrala, havante signifiko nur geografiala. Lua 9 stati generale havas simila peizaji ed ekonomii.

Historio[redaktar | edit source]

Vejetantaro di humida tropikala foresto, piktita da Johann Moritz Rugendas cirkume 1835.

Unesma habitanti di la regiono esis diversa grupi di indijeni. L'unesma Portugalani komencis establisar su pos 1500. Li fondis l'unesma vilajo, São Vicente en 1532. L'urbo di Sao Paulo, cirkum 70 km de litoro, esis fondita ye la 25 di januaro 1554.

Kande Portugalani arivis dum 16ma yarcento la regiono esis kovrita per vasta e humida tropikala foresto proxim la litoro e per savano en la westo di nuna Minas Gerais e en kelka loki de Sao Paulo. La du tipi di foresti esis graduale devastita, specale pos la 19ma yarcento, por instalar urbi ed agrokultivi.

Til la 18ma yarcento la populo di la kapitanio di Sao Paulo generale ekmigris vers altra regioni, unesme por kaptar indijeni por uzar kom sklavi mar-fora Brazilia e, de la fino di la 17ma yarcento, por explorar oro en Minas Gerais. Dum la 19ma yarcento ta tendenco modifikis su danko a l'expando di produktado di kafeo. Pos la duesma duimo di 19ma yarcento til 1930 Sao Paulo recevis granda nombro di Europana ekmigranti, specale Italiani, por verkar en agrokultivo di kafeo ed anke en l'industrio. Altra importanta grupi di ekmigranti en nombro esis Portugalani, Hispaniani, Rusiani, Turkiani, Arabi e, pos 1908, Japoniani.

Dum la 20ma yarcento - specale pos 1950 - Sao Paulo, ed en min quanteso Rio de Janeiro recevis granda nombro di Braziliani de Nord-estala regiono e de Minas Gerais - en reversiono di la tendenco de 18ma yarcento - por verkar en lua rapida developanta industrii. La expando di la industrio trovis grand ekonomiala richeso a la regiono. Sao Paulo, Rio de Janeiro, Belo Horizonte e Campinas divenis importanta metropoli, ma l'urbala problemi kom sociala neegaleso, poluto, prekara habiteyi, violento e problemi di trafiko di vehili anke kreskis multe rapide.

Geografio[redaktar | edit source]

Reliefo[redaktar | edit source]

Pico da Bandeira, kun 2.891,98 metri di altitudo[2], la maxim alta monto di Sud-estala regiono.

On existas montaro paralela a litoro nomizita Serra do Mar ("marala montaro"), qua krucumas la regiono de la frontiero inter Espírito Santo e Minas Gerais til la sudo di Sao Paulo. Ol recevas lokala nomi en kelka regioni, kom Serra da Mantiqueira proxim la bordero inter Sao Paulo, Rio de Janeiro e Minas Gerais. En kelka loki lua altitudo povas superigar 2.000 o 2.500 metri sur la mar-nivelo.

Proxim litoro la reliefo esas generale formata da larja basa tereni, ecepte en poka loki kom Angra dos Reis, Parati ed en nordala litoro di Sao Paulo. Mar-fora, l'averalala altitudo diminutas, ed atingas min ke 250 metri en l'urbo di Rosana, proxim Paraná fluvio.

Vejetantaro[redaktar | edit source]

Corujas fluvio, en la Statala e Turistala Parko di Alto Ribeira - PETAR.

Nune restas min ke 10% de l'originala pluvialala tropikala foresto, qua ante kovris la regiono de proxim la litoro aden marfore. Importanta fragmenti restas en la montaro Serra do Mar. Ta fragmenti ankore konservas richa biodiverseso, ma sufras menaco di devastado per l'invado di tereni ed altra homala aktivesi.

Ribeirão Preto, importanta urbo 313 km norde de Sao Paulo.

Mar-fore, parto de l'originala savano qua existis en la westo di Sao Paulo e Minas Gerais nune esas uzata por edukado di boviari e por plantacaji di soyo, sukrokano, oranjo e kafeo. Kelka importanta urbi, exemple Uberaba ed Uberlandia en Minas Gerais, e Ribeirão Preto, Bauru, São José do Rio Preto e Presidente Prudente en Sao Paulo, jacas en ta regiono. Ta urbi esas importanta regionala centri por komerco, industrio e servadi.

En la nordo di Minas Gerais (regiono di Montes Claros ed en la Valo di Jequitinhonha) on existas miarida klimato e la vejetantaro konocita kom caatinga, qua esas kompozata da planti qua perdas lua folii dum sika monati. En parti de la litoro di Espírito Santo, Rio de Janeiro e Sao Paulo on existas zoni kovrata da manglieri. En alta monti (plu kam 2.000 metri di altitudo, en la regiono di Serra do Mar) on trovas herboza vejetantaro. Finale, en sudo dil stato di Sao Paulo on trovas mikra boski di araucaria, endemika Braziliana konifero.

Klimato[redaktar | edit source]

La predominanta klimati di la regiono esas humida tropikala klimato proxim litoro, generale kum intensa pluvi dum somero. Mar-fora on havas tropikala klimato kun du sezoni - sika e pluvoza. En alta monti on existas tropikala klimato di altitudo, kun quar sezoni. L'urbo di Campos do Jordão, qua jacas 1.600 metri sur la mar-nivelo, havas un di maxim kolda klimati di Brazilia.

En la sudo di Sao Paulo on existas subtropikala klimato, generale kun quar sezoni e transito inter la richa vejetantaro di tropikala foresto e la vejetantaro di savano. En nordo di Minas Gerais on havas mi-arida tropikala klimato, kun sika sezono qua povas lastar preske 1 yaro.

Hidrografio[redaktar | edit source]

Sao Francisco fluvio, inter l'urbi di Ponto Chique e Várzea de Palma, en Minas Gerais.

La du precipua hidrografiala baseni de la regiono esas la baseno di Paraná fluvio en la westo di Sao Paulo e Minas Gerais, e la baseno di São Francisco fluvio en nordo di Minas Gerais. La baseno di Paraná recevas importanta fluvii, kom Tietê, Grande e Paranaíba. Un di la precipua enfluanti di São Francisco fluvio esas Velhas fluvio (Rio das Velhas) qua naskas en Ouro Preto e krucumas la metropolala regiono di Belo Horizonte.

Altra importanta fluvii esas Paraíba do Sul (lua baseno recevas mikra fluvii en Sao Paulo, Minas Gerais e Rio de Janeiro), Pardo, Doce e Jequitinhonha, qua fluas este vers Atlantiko, e la baseno di Ribeira do Iguape fluvio, en sudo di Sao Paulo.

Demografio[redaktar | edit source]

Centro dil urbo di Sao Paulo.
Urbo Populo segun demografiala kontado 2010
São Paulo 11,244,369
Rio de Janeiro 6,323,037
Belo Horizonte 2,375,444
Guarulhos 1,222,357
Campinas 1,080,999
São Gonçalo 999,901
Duque de Caxias 855,046
Nova Iguaçu 795,212
São Bernardo do Campo 765,203

Totala populo-quanto di Sud-estala regiono esas plu kam Italia, Hispania e Francia. En la regiono jacas la tri maxim populoza stati di Brazilia: Sao Paulo, Minas Gerais e Rio de Janeiro.

L'urbo di Sao Paulo, kun plu kam 11 milion habitanti 2010[1] esas la maxim populoza de suda misfero. Rio de Janeiro, kun plu kam 6.18 milioni lojanti, esas la duesma maxim granda urbo di la lando. Altra importanta urbi en la regiono esas Belo Horizonte (plu kam 2.4 milioni lojanti), Guarulhos (cirkum 1.3 milioni lojanti) e Campinas (1.06 milioni lojanti).

Koloro/raso en Sud-estala regiono (2006)[3]
Blanka 58.8%
Mestica 32.5%
Nigra 7.7%
Orientala od Indijena 1.0%

Inter la 1960a yardeko e la 1980a yardeko la regiono recevis granda nombro di enmigranti de Nord-estala regiono, ma en 2000 ta tendenco modifikis su: 457 mili personi retroiris de la Sud-estala vers la Nord-estala regiono, dum ke 400 mili facis l'inversa voyo.[4]

Ekonomio[redaktar | edit source]

Moderna edifici kun oficeyi en l'avenuo Marginal Pinheiros, en Sao Paulo.

Maxim populoza e maxim richa regiono di Brazilia, ol havas la duesma maxim granda IHD di lando, 0,824, nur min granda ke l'indexo di Suda regiono. Sud-estala regiono esas responsebla por cirkum 60% di Braziliana kuntara landala produkto. La KLP dil stato di Sao Paulo esas cirkum 550 miliardi di dolari, equivalanta ad 33% di Braziliana KLP. Lua ekonomio esas bazata en moderna industrii e agrokultivi, edukado di boviari, extraktado di petrolo (en Rio de Janeiro), turismo e tota tipi di servadi.

L'industrii esas precipue di mashini, automobili, konstrukturo di edifici, texala industrio, kemiala e petrokemiala, elektronikala, aeronautik industrio (en Sao Paulo), navala industrio (en Rio de Janeiro), stofi e transformacajo di alimenti. Sao Paulo koncentras granda nombro di industrii, sequita da Minas Gerais e Rio de Janeiro. Lua granda urbi koncentras moderna e diversigata servadi (banki, financala servadi, informatiko, komerco, edc.,), ed en l'internajo on existas moderna e mashinigata agrokultivi, precipue di sukrokano, oranjo, kafeo e soyo, e kolokado di boviari, porki ed uceli.

Marala platformo di petrolo en Campos, Rio de Janeiro.

La litoro di Campos, la stato di Rio de Janeiro, on produktas nune plu kam 22 milioni m³ di natur gaso e 1,49 milioni di bareli di petrolo omnadie.

En la regiono anke jacas maxim turistala urbo di Brazilia: Rio de Janeiro.

Kuntara landala produkto di la regiono (Fonto:IBGE/2008)
Stato KLP (milioni di R$) Rango en Braziliana ekonomio KLP per persono en R$
Sao Paulo 1,003,016 1 24,457
Rio de Janeiro 343,182 2 21,621
Minas Gerais 282,522 3 14,233
Espírito Santo 69,870 11 20,230

Transporto[redaktar | edit source]

Internaciona aeroportuo di Cumbica, en Guarulhos, Sao Paulo.

Sud-estala regiono havas la maxim granda reto di fervoyi e la maxim importanta reto di voyi di Brazilia. Dutra voyo, qua unionas l'urbi di Sao Paulo e Rio de Janeiro esas la precipua koridoro por vari e personi di lando e permisas unionar la sudo kun la nord-estala regiono di Brazilia. Altra importanta voyo esas: Fernão Dias, qua unionas l'urbi di Sao Paulo e Belo Horizonte; BR-040, qua unionas Rio de Janeiro kun Belo Horizonte e Brasília en Centro-westala regiono; e BR-101, qua unionas Rio de Janeiro kun Vitória e la Nord-estala regiono di Brazilia, proxim litoro.

La regiono havas tri internaciona aeroportui: São Paulo-Guarulhos (aeroportuo di Cumbica), Rio de Janeiro (aeroportuo Tom Jobim) e Belo Horizonte (aeroportuo di Confins); e 6 granda portui: Santos e São Sebastião en Sao Paulo, Itaguaí (anciena Sepetiba) e Rio de Janeiro en Rio de Janeiro, e Vitória e Tubarão en Espírito Santo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. 1.0 1.1 IBGE. Dados do Censo 2010.
  2. Picos da Bandeira e do Cristal já têm novas altitudes (in Portugalana).
  3. (2006) PNAD (in Portugalana). URL vidita ye 14 di agosto 2007.
  4. (12 di novembro 2006) Bolsa Família causa migração de retorno. Instituto de Estudos do Trabalho e Sociedade.