Alagoas

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Alagoas
Bandeira de Alagoas.svg Brasão do Estado de Alagoas.svg
Chef-urbo Maceió
Brazil State Alagoas.svg
Surfaco 27 767,7 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
3 322 820 (2018)
119,32 hab./km²
Guberniestro Renan Filho (MDB)
(elektita en 2015, rielektita en 2018)
Horala zono UTC-3
TNP (yaro) R$ 52 843 000 000,00 (2017)
Reto www.governo.al.gov.br

Alagoas esas Braziliana stato jacanta an la Nord-estala regiono di la lando. Ol havas kom vicini Pernambuco norde e weste, e Sergipe sude. Este jacas Oceano Atlantiko. Lua surfaco esas poke plu granda kam Haiti.

Bazala fakti pri Alagoas.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Penedo, l'unesma vilajo fondita en Alagoas.

Ante l'arivo dil Europani, la teritorio di Alagoas invadesis da indijeni de etnio Tupi, qui venis de Amazonia. L'antea tribui, qui parolis lingui de la grupo "makro-Jê" ekpulsesis por regioni doplanda. En 1501, l'expediciono komandita da Amerigo Vespucci probable vizitis la regiono nune nomata Barra Grande.[1]

Kande Braziliana teritorio dividesis en heredala kapitanii, Alagoas divenis parto di la kapitanio Pernambuco. Penedo esis l'unesma vilajo fondita en lua teritorio, en 1545. En 1556 Portugalana navo Nossa Senhora da Ajuda naufrajis en lua litoro, e la transvivinti esis viktimi di kanibalismo dal indijeni. To servis kom pretexto por Portugalana guvernerio movar milito kontre l'indijeni de etnio Kaeté.

Kande komencis la 17ma yarcento, ultre sukrokano por exportaco, la regiono produktis manioko, tabako, bovi e sika fisho por lokala konsumo. Dum l'invadi Nederlandana en Brazilia de 1630 til 1654, eventis violentoza kombati en lua litoro, dum ke doplando multiplikesis la quilombos, vilajeti kreita da fuginta sklavi. La maxim granda quilombo esis Palmares, qua havis cirkume 20 mil habitanti en lua maxima extenso.[2]

Tra dekreto de la 16ma di septembro 1817 Alagoas separesis de Pernambuco konseque de la revoluciono Pernambukana, qua eventis ta yaro. Kande Brazilia divenis nedependanta en 1822, ol divenis provinco dil imperio.

Du revolti eventis en lua teritorio dum l'imperio en Brazilia: la Kunfederuro dil Equatoro (en 1824) e la revolto konocita kom Cabanagem (de 1835 til 1840). Tra provincala lego, ye la 9ma di decembro 1839 lua chefurbo transferesis de lora urbo Alagoas (nune urbo Marechal Deodoro) a lora vilajo Maceió, qua transformesis en urbo.[2]

Pos l'aboliso di la sklaveso en 1888, kreskis en Alagoas movado favorebla al aboliso di la monarkio en Brazilia. Ye la sama dio kam la republiko proklamesis, la 15ma di novembro 1889, asumis la lasta provincala guberniestro indikita dum l'imperio, Pedro Ribeiro Moreira. Ye la 19ma di novembro, lora prezidanto Deodoro da Fonseca nominis lua fratulo Pedro Paulino Fonseca kom guberniestro. Pose, en 1891, Pedro Paulino divenis l'unesma guverniestro elektita dil stato.

La politiko dil stato dum l'unesma dek yari de la republiko esis nestabila, e kelka guverniestri revokesis o remplasesis. Erste dum la 20ma yarcento la situaciono kalmigis, kande Euclides Malta, l'unesma membro de la surnomizita "oligarkio Malta", elektesis. Multa publika edifici konstruktesis en Maceió dum l'unesma 12 yari dil yarcento. En 1912 elektesis Clodoaldo da Fonseca, de la partiso Demokrata, filiulo de Pedro Paulino ed opozinto a la familio Malta. La partiso Demokrata guvernis til 1930, e multa skoli e chosei konstruktesis en diversa urbi dum ta epoko.

De oktobro 1930 - pos la revoko di lora prezidanto Washington Luís - til 1947, la centrala guverno di Brazilia intervenis en la stati e nominis guberniestri. Tamen, la situaciono restis pacema e l'ekonomio duris kreskar. La portuo di Maceió inauguresis en 1940, l'agrokultivo e la produktado di lakto modernigesis e diversigesis, ed organizesis laktiferii tra kooperativi, por produktar e distributar lakto, butro e fromajo. En 1931 inauguresis la Fakultato pri Yurocienco dil stato. En 1954 ol unionesis ad altra publika fakultati por formacar la Federala Universitato di Alagoas (UFAL).

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Vejetantaro proxim la laguno Mundaú.
Vejetantaro proxim l'urbo Palmeira dos Índios.

La tota surfaco di Alagoas equivalas ad Albania e Haiti. Granda parto de lua teritorio (to esas, 86% de lua surfaco totala) jacas infre 300 metri di altitudo. La maxim alta punto di stato (kun 844 metri di altitudo) jacas en la montareto Serra Santa Cruz. An la litoro existas laguni, quale la laguno Mundaú, qua recevas aqui de fluveti e de la maro.

Lua klimato esas tropikala, kun intensa sunoza dii dum la somero ed intensa pluvo-quanto dum la vintro. En la regiono sertão (weste del stato) la klimato esas mi-arida. La sikesi en ta regiono povas durar dum plu kam un yaro, e lua vejetantaro konsistas ek arboreti adaptata a la longa sikesi. An la litoro existas kelka regioni kovrata per marshi, note proxim laguni. Ante la kolonial epoko existis luxoza tropikala foresto nomizita Mata Altântica proxim la litoro, qua preske desaparis komplete e nur existas en mikra rezerveyi.

La precipua fluvio dil stato esas fluvio São Francisco. Altra du importanta esas Mundaú e Paraíba do Meio. La sedimenti qui ta du fluvii adportis dum centi di yari formacis 9 insuleti en la laguno Mundaú.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

La precipua ekonomial agadi esas l'industrio (nome l'industrio kemiala, la produktado di sukro ed alkoholo, cemento, e nutrivi), l'agrokultivado (nome sukrokano), l'edukado di bovi, e plu recente, turismo.

Turismo esas importanta en Maceió ed en altra urbi del litoro, exemple Japaratinga, Barra de São Miguel e Maragogi. Dum recenta yari, importanta hoteli inauguresis en ta urbi. L'aeroportuo internaciona Zumbi dos Palmares modernigesis por recevar internaciona flugi.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

Commons
Commons havas kontenajo relatante a:
  1. Biblioteca do IBGE. História da Cidade da Barra de São Miguel. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 3ma di novembro 2011.
  2. 2,0 2,1 (2011) História de Alagoas (Portugalana). Visite o Brasil.