Paraná (stato)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Estado do Paraná
Bandeira do Paraná.svg Brasão do Paraná.svg
Chef-urbo Curitiba
Maxim granda urbo Curitiba
Brazil State Parana.svg
Totala surfaco 199 880 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
11 081 692[1] (2014)
55.6 hab./km²
Guberniestro Beto Richa (PSDB)
Horala zono UTC-3
(UTC-2 dum somero)
KLP (yaro) R$ 255 927 milioni (2010)
Reto www.pr.gov.br

Paraná esas Braziliana stato de Suda Regiono. Lua vicina stati esas:

La stato anke havas frontieri kun Paraguay en westo, ed Arjentinia en sud-westo. En l'esto jacas Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Paraná.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

L'unesma habitanti di Paraná esis l'indijeni Karijó, de raso Tupi, e Kaingang, de raso Jê. L'unesma Europani qui arivis dum la 16ma yarcento esis Hispana jezuiti. En 1541 Hispana Álvar Núñez Cabeza de Vaca trairis la regiono de nuna insulo di Santa Catarina, en la litoro, til nuna Asunción, en Paraguay. Ilu deskovris l'aquofalo di Iguasu.

En 1554, la conquistador Hispana Domingo Martínez de Irala fondis l'urbo Ontiveros en nuna Paraguay, distanta 6 km de l'aquofalo Sete Quedas. Dum la 17ma yarcento bandeirantes de São Paulo komencis exkursar a la regiono por prenar indijeni qui uzesis kom sklavi. En la litoro, l'intereso dil Portugalani esis explorar ligno por obtenar tinto e fabrikar moblaro.

Paranaguá, l'unesma urbo di Paraná fondita dal Portugalani, fondesis en 1648. Curitiba, nuna chef-urbo, fondesis en 1693. Dum la koloniala periodo, lua teritorio ne interesis multe a koloniigisti, qui preferis Minas Gerais pro exploro di oro.

Pos la nedependo di Brazilia, Paraná divenis provinco separita de Sao Paulo nur ye la 28ma di agosto 1853. Kun la republiko, ol divenis stato. Lua ekonomio developis pro la expanso di kultivo di kafeo, en la komenco dil 20ma yarcento.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Tre quarimi dil teritorio di Paraná jacas sub la Tropiko di Kaprikorno, e 52% di ol jacas super 600 m di altitudo. La klimato esas subtropikala, kun quar bone definita sezoni.

Weste dil stato, en la frontiero kun Arjentinia, jacas l'aquofalo di Iguasu, un di la maxim konocita posto-karti dil mondo.

Existas du tipi di foresto en Paraná: - la sub-tropikala foresto ankore existas che la litoro e la montoza Serra do Mar (este del stato) ed en la Nacionala Parko di Iguasu (weste). Ol esas parto del originala Mata Atlântica, tropikala foresto qua extensis apud la Braziliana litoro e parto di la teritorio doplande ante l'arivo dal Portugalani. - la Mata de Araucária, konsistanta ek boski di la konifero "Pino di Paraná" (Araucaria angustifolia), qua existas en montoza regioni del stato.

En kelka arei la vejetantaro konsistas ek naturala pasturaji. Che la litoro existas zoni kovrata per manglieri. Fore la litoro, la peizajo modifikesis dal homo, per granda plantacerii di kafeo,soyo e kotono.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

Aerala fotografuro dil aquobarilo Itaipu, inter Paraná e Paraguay.

Kun la 5ma KLP di Brazilia, Paraná havas moderna agrokultivo (note soyo, maizo, frumento, kotono e kafeo), edukado di bovaro, porki e pultri, ed industrio. An la fluvio Paraná, che la bordero kun Paraguay, jacas l'aquobarilo Itaipu, la maxim granda aquobarilo del mondo, qua furnisas elektro a Brazilia e Paraguay.

Proxim Curitiba jacas fabrikerii di automobili de Volkswagen e Renault, e di kamioni de Volvo. Altra importanta industrii esas: nutrivi, metalifo, kemiala, drinkaji e minerali. L'industrio di ligno, nutrivi e drinkaji anke esas importanta doplande la stato.

Erodita peizajo di Vila Velha, 150 km weste de Curitiba.

Fine, turismo ank esas importanta fonto di profito: la stato havas bela plaji e peizaji en lua litoro (precipue en Paranaguá ed en l'insulo Mel), en la chefurbo (parki kun granda verda surfaci quale Parque Barigui, historiala edifici, la Ópera de Arame ("Opero di Metal-filo", un edifico tote konstruktita per fero e vitro), doplando - exemple la naturala eroda peizajo di Vila Velha, e weste del stato (exemple la Nacionala Parko di Iguasu che la frontiero kun Arjentinia, e la artificala lago dil aquobarilo Itaipu, qua kreis fluviala plaji e spaci por aquala sporti).

Inter Curitiba e Paranaguá ne povas obliviesar la turistala treno-veho inter Curitiba e Paranaguá, qua trairas bela peizaji inter la montaro Serra do Mar.

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

La maxim grand urbo esas Curitiba, chef-urbo dil stato. Altra importanta urbi esas Londrina, Maringá, Foz do Iguaçu e Ponta Grossa.


La maxim granda urbi di [[{{{lando}}}]] (2013) La maxim granda urbi di Paraná (2013)
Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro
1ma Curitiba [[{{{provinco1}}}]] [[{{{regiono1}}}]] 1 848 946 11ma [[{{{nomo11}}}]] [[{{{provinco11}}}]] [[{{{regiono1}}}]] {{{hab11}}}
2ma Londrina [[{{{provinco2}}}]] [[{{{regiono2}}}]] 543 003 12ma [[{{{nomo12}}}]] [[{{{provinco12}}}]] [[{{{regiono12}}}]] {{{hab12}}}
3ma Maringá [[{{{provinco3}}}]] [[{{{regiono3}}}]] 391 698 13ma [[{{{nomo13}}}]] [[{{{provinco13}}}]] [[{{{regiono13}}}]] {{{hab13}}}
4ma Ponta Grossa [[{{{provinco4}}}]] [[{{{regiono4}}}]] 331 084 14ma [[{{{nomo14}}}]] [[{{{provinco14}}}]] [[{{{regiono14}}}]] {{{hab14}}}
5ma Cascavel [[{{{provinco5}}}]] [[{{{regiono5}}}]] 305 615 15ma [[{{{nomo15}}}]] [[{{{provinco15}}}]] [[{{{regiono15}}}]] {{{hab15}}}
6ma São José dos Pinhais [[{{{provinco6}}}]] [[{{{regiono6}}}]] 287 792 16ma [[{{{nomo16}}}]] [[{{{provinco16}}}]] [[{{{regiono16}}}]] {{{hab16}}}
7ma Foz do Iguaçu [[{{{provinco7}}}]] [[{{{regiono7}}}]] 263 518 17ma [[{{{nomo17}}}]] [[{{{provinco17}}}]] [[{{{regiono17}}}]] {{{hab17}}}
8ma Colombo [[{{{provinco8}}}]] [[{{{regiono8}}}]] 227 220 18ma [[{{{nomo18}}}]] [[{{{provinco18}}}]] [[{{{regiono18}}}]] {{{hab18}}}
9ma Guarapuava [[{{{provinco9}}}]] [[{{{regiono9}}}]] 175 779 19ma [[{{{nomo19}}}]] [[{{{provinco19}}}]] [[{{{regiono19}}}]] {{{hab19}}}
10ma Paranaguá [[{{{provinco10}}}]] [[{{{regiono10}}}]] 148 232 20ma [[{{{nomo20}}}]] [[{{{provinco20}}}]] [[{{{regiono20}}}]] {{{hab20}}}
CuritibaTradeCenterSkyline.jpg
Curitiba
Centro de Londrina (Vista do Autódromo Ayrton Senna) - panoramio.jpg
Londrina
[[Arkivo:{{{imajo3}}}|180px]]
Maringá
[[Arkivo:{{{imajo4}}}|180px]]
Ponta Grossa
Fonto: IBGE[2]


Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (28 di agosto 2014) ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NO BRASIL E UNIDADES DA FEDERAÇÃO COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2014. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 28 di agosto 2014.
  2. (30ma di agosto 2013) Censo Populacional 2013. Censo Populacional 2013. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). URL vidita ye la 26ma di decembro 2013.