Paraná (stato)

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Estado do Paraná
Bandeira do Paraná.svg Brasão do Paraná.svg
Chef-urbo Curitiba
Maxim granda urbo Curitiba
Brazil State Parana.svg
Totala surfaco 199,880 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
11,081,692[1] (2014)
55.6 hab./km²
Guberniestro Beto Richa (PSDB)
Horala zono UTC-3
(UTC-2 dum somero)
KLP (yaro) R$ 255 927 milioni (2010)
Reto www.pr.gov.br

Paraná esas Braziliana stato de Suda Regiono. Lua vicina stati esas:

La stato anke havas frontieri kun Paraguay en westo, ed Arjentinia en sud-westo. En l'esto jacas Oceano Atlantiko.

Bazala fakti pri Paraná.

Historio[redaktar | edit source]

L'unesma habitanti di Paraná esis l'indijeni Karijó, de raso Tupi, e Kaingang, de raso Jê. L'unesma Europani qui arivis dum la 16ma yarcento esis Hispana jezuiti. En 1541 Hispana Álvar Núñez Cabeza de Vaca trairis la regiono de nuna insulo di Santa Catarina, en la litoro, til nuna Asunción, en Paraguay. Ilu deskovris l'aquofalo di Iguasu.

En 1554, la conquistador Hispana Domingo Martínez de Irala fondis l'urbo Ontiveros en nuna Paraguay, distanta 6 km de l'aquofalo Sete Quedas. Dum la 17ma yarcento bandeirantes de São Paulo komencis exkursar a la regiono por prenar indijeni qui uzesis kom sklavi. En la litoro, l'intereso dil Portugalani esis explorar ligno por obtenar tinto e fabrikar moblaro.

Paranaguá, l'unesma urbo di Paraná fondita dal Portugalani, fondesis en 1648. Curitiba, nuna chef-urbo, fondesis en 1693. Dum la koloniala periodo, lua teritorio ne interesis multe a koloniigisti, qui preferis Minas Gerais pro exploro di oro.

Pos la nedependo di Brazilia, Paraná divenis provinco separita de Sao Paulo nur ye la 28ma di agosto 1853. Kun la republiko, ol divenis stato. Lua ekonomio developis pro la expanso di kultivo di kafeo, en la komenco dil 20ma yarcento.

Geografio[redaktar | edit source]

Tre quarimi dil teritorio di Paraná jacas sub la Tropiko di Kaprikorno, e 52% di ol jacas super 600 m di altitudo. La klimato esas subtropikala, kun quar bone definita sezoni.

Weste dil stato, en la frontiero kun Arjentinia, jacas l'aquofalo di Iguasu, un di la maxim konocita posto-karti dil mondo.

Existas du tipi di foresto en Paraná: - la sub-tropikala foresto - qua esas parto de l'originala Mata Atlântica, tropikala foresto qua kovris Braziliana litoro e parto dil teritorio marfora ante l'arivo dil Portugalani - existas en la litoro e en la montoza Serra do Mar (en l'esto dil stato) ed en la Nacionala Parko di Iguasu (en la westo), e - la Mata de Araucária, kompozata da boski di la konifero "Pino di Paraná" (Araucaria angustifolia), qua existas en montoza regioni dil stato. En kelka regioni dil stato la vejetantaro kompozesas da naturala pasturaji. En la litoro existas zoni kovrata da manglieri. Marfore, la peizajo modifikesis dal homo, kun granda kultivi di kafeo,soyo e kotono.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Aerala fotografuro dil aquobarilo Itaipu, inter Paraná e Paraguay.

Kun la 5ma KLP di Brazilia, Paraná havas moderna agrokultivo (precipue: soyo, maizo, frumento, kotono e kafeo), edukado di bovaro, porki e pultri, ed industrio. En la fluvio Paraná, bordero kun Paraguay, jacas l'aquobarilo Itaipu, la maxim granda aquobarilo dil mondo, qua furnisas elektro a Brazilia e Paraguay.

Cirkum la chef-urbo, jacas fabrikerii di automobili de Volkswagen e Renault, e di kamioni de Volvo. Altra importanta industrii esas: nutrivi, metalifo, kemiala, drinkaji e minerali. L'industrio di ligno, alimenti e drinkaji anke esas importanta marfora stato.

Erodita peizajo di Vila Velha, 150 km weste de Curitiba.

Fine, turismo ank esas importanta fonto di profito: la stato havas bela plaji e peizaji en lua litoro (precipue en Paranaguá ed en l'insulo Mel), en la chefurbo (parki kun granda verda surfaci quale Parque Barigui, historiala edifici, la Ópera de Arame ("Opero di Metal-filo", un edifico tote konstruktita en fero e vitro), marfore - exemple la naturala eroda peizajo di Vila Velha, ed en la westo dil stato (exemple la Nacionala Parko di Iguasu, en la frontiero kun Arjentinia, e la artificala lago di Itaipu, qua kreis fluviala plaji e spaci pro navigala sporti. Inter Curitiba e Paranaguá ne povas obliviar la turistala treno-veho inter Curitiba e Paranaguá, qua krucumas bela peizaji inter la montaro Serra do Mar.

Demografio[redaktar | edit source]

La maxim grand urbo esas Curitiba, chef-urbo dil stato. Altra importanta urbi esas Londrina, Maringá, Foz do Iguaçu e Ponta Grossa.


La maxim granda urbi di [[{{{lando}}}]] (2013) La maxim granda urbi di Paraná (2013)
Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro
1ma Curitiba [[{{{provinco1}}}]] [[{{{regiono1}}}]] 1,848,946 11ma [[{{{nomo11}}}]] [[{{{provinco11}}}]] [[{{{regiono1}}}]] {{{hab11}}}
2ma Londrina [[{{{provinco2}}}]] [[{{{regiono2}}}]] 543,003 12ma [[{{{nomo12}}}]] [[{{{provinco12}}}]] [[{{{regiono12}}}]] {{{hab12}}}
3ma Maringá [[{{{provinco3}}}]] [[{{{regiono3}}}]] 391,698 13ma [[{{{nomo13}}}]] [[{{{provinco13}}}]] [[{{{regiono13}}}]] {{{hab13}}}
4ma Ponta Grossa [[{{{provinco4}}}]] [[{{{regiono4}}}]] 331,084 14ma [[{{{nomo14}}}]] [[{{{provinco14}}}]] [[{{{regiono14}}}]] {{{hab14}}}
5ma Cascavel [[{{{provinco5}}}]] [[{{{regiono5}}}]] 305,615 15ma [[{{{nomo15}}}]] [[{{{provinco15}}}]] [[{{{regiono15}}}]] {{{hab15}}}
6ma São José dos Pinhais [[{{{provinco6}}}]] [[{{{regiono6}}}]] 287,792 16ma [[{{{nomo16}}}]] [[{{{provinco16}}}]] [[{{{regiono16}}}]] {{{hab16}}}
7ma Foz do Iguaçu [[{{{provinco7}}}]] [[{{{regiono7}}}]] 263,518 17ma [[{{{nomo17}}}]] [[{{{provinco17}}}]] [[{{{regiono17}}}]] {{{hab17}}}
8ma Colombo [[{{{provinco8}}}]] [[{{{regiono8}}}]] 227,220 18ma [[{{{nomo18}}}]] [[{{{provinco18}}}]] [[{{{regiono18}}}]] {{{hab18}}}
9ma Guarapuava [[{{{provinco9}}}]] [[{{{regiono9}}}]] 175,779 19ma [[{{{nomo19}}}]] [[{{{provinco19}}}]] [[{{{regiono19}}}]] {{{hab19}}}
10ma Paranaguá [[{{{provinco10}}}]] [[{{{regiono10}}}]] 148,232 20ma [[{{{nomo20}}}]] [[{{{provinco20}}}]] [[{{{regiono20}}}]] {{{hab20}}}
CuritibaTradeCenterSkyline.jpg
Curitiba
Centro de Londrina (Vista do Autódromo Ayrton Senna) - panoramio.jpg
Londrina
[[Arkivo:{{{imajo3}}}|180px]]
Maringá
[[Arkivo:{{{imajo4}}}|180px]]
Ponta Grossa
Fonto: IBGE[2]


Referi[redaktar | edit source]

  1. (28 di agosto 2014) ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NO BRASIL E UNIDADES DA FEDERAÇÃO COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2014. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 28 di agosto 2014.
  2. (30ma di agosto 2013) Censo Populacional 2013. Censo Populacional 2013. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). URL vidita ye la 26ma di decembro 2013.