Rio Grande do Sul

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Rio Grande do Sul
Bandeira do Rio Grande do Sul.svg Brasão do Rio Grande do Sul.svg
Chef-urbo Porto Alegre
Rio Grande do Sul in Brazil.svg
Totala surfaco 281,730 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
11,247,972[1] (2015)
39.29 hab./km²
Guberniestro José Ivo Sartori
Posto-kodal abreviuro RS
KLP (yaro) R$ 331 miliardi (2013)
Reto www.rs.gov.br

Rio Grande do Sul esas stato de la Suda regiono di Brazilia. Ol esas vicino di Santa Catarina en nordo, Arjentinia en westo ed Uruguay en sudo. En esto jacas Oceano Atlantiko. Chef-urbo: Porto Alegre.

Bazala fakti pri Rio Grande do Sul.

Historio[redaktar | edit source]

Unesma habitanti di nuna Rio Grande do Sul esis indijeni de rasi Minuani, Charrua e Caaguara. Kande Hispaniani e Portugalani dividis lua zoni por koloniigo da Tordesillas-kontrato en 1494 la regiono jacis sub Hispana domeno, ma l'exakta frontiero inter la du teritorii esis necerta. Hispana Jezuiti penetris en la regiono de nuna Uruguay por katekizar indijeni e fondis l'unesma misioni en 1627, dum ke Portugalani e Paulistas (personi naskinta en nuna Sao Paulo) penetris en la regiono de la nordo, por arestar indijeni ed uzar kom sklavi. L'exodo di indijeni de la regiono komencis en 1637 pos ataki komandita dal Portugalano António Raposo Tavares.

Ruini di jezuita misiono en São Miguel das Missões.

En 1680 Jezuiti abandonis la regiono ed establisis la misioni an la westala rivo dil fluvio Uruguay, ma en 1687 li establisis sep kolonii (São Francisco de Borja, São Nicolau, São Luiz Gonzaga, São Miguel Arcanjo, São Lourenço Mártir, São João Batista, Santo Ângelo Custódio) an l'estala rivo, en la regiono nune konocita kom Sete Povos das Missões. En la regiono existis bovala bestiaro en misovaja stando. Introduktita da Hispani dum la komenco di la koloniigo, l'animali fugis dum l'ofta ataki kontre la misioni, e nutris su de la naturala pasturajo di la regiono. L'animali anke atraktis l'interesto di Portugalani e Braziliani, qui kaptis ol e vendis la karno, la ledro o la viva animali por uzar kom transporto-moyeno en lore recente deskovrita mineyi en Minas Gerais.

Rio Grande do Sul esis strategiala regiono inter Portugalana kolonio en Colonia del Sacramento e l'urbeto Laguna, lor la maxim sudala urbo di Brazilia. En 1737 Portugal sendis militala expediciono por okupar la regiono, ed, en 1742 l'urbo Porto dos Casais, nune Porto Alegre, fondesis kun la helpo di Acoriana koloniigisti. En 1777, tra la kontrato di Sant-Ildefonso, Portugal recevis definitive la regiono.

Kun Braziliana nedependo, Rio Grande do Sul divenis provinco di Braziliana Imperio. En 1835 eventis la milito di Farrapos: la provinco kombatis la centrala guverno di regenteso. La milito duris dum dek yari, til 1845.

Depos 1889 kun la republiko, Rio Grande do Sul divenis stato. En 1930 Getúlio Vargas, lore guberniestro dil stato, komandis stato-stroko qua revokis l'Olda Republiko, politikale komandita da Sao Paulo e Minas Gerais.

Geografio[redaktar | edit source]

Edifici en Porto Alegre, vidita del lago Guaíba.
Ravinego Itaimbezinho, an la nordesto di Rio Grande do Sul.

La surfaco totala di Rio Grande do Sul - 281,730.3 km² - aproxime equivalas a de Equador. Cirkume 70% de ol jacas infre 300 metri di altitudo. L'unika alta regiono del stato, nomizita Serra Gaúcha - ube l'altitudi superiras 600 metri - reprezentas 11% de la surfaco totala. La tereni esas basa an la nordwesto, centro, sudo ed anke an la litoro del stato, dum ke l'alta tereni existas an lua nordesto. An la nordo del stato existas l'abrupta ravinego Itamimbezinho. La maxim alta monto di Rio Grande do Sul esas Pico do Monte Negro, kun 1,410 metri di altitudo.

La stato havas du klimati: humida subtropikala ed temperema oceanala. Pluvozeso esas plu intensa (mezvalore 1,900 mm omnayare) en la regiono di la Serra Gaúcha. Povas nivar en alta regioni dum kelka dii dil vintro.

La vejetantaro formacesas per naturala pasturaji en la sudo, centro e westo del stato (an la regiono konocita kom pampa gaúcho), per la boski di Araucaria angustifolia (konifero Braziliana, anke konocita kom "pino-de-Parana", qua duras existar en kelka alta regioni), la boski subtropikala konocita kom Mata Atlântica proxim la litoro e la Serra Gaúcha til la frontiero kun Santa Catarina, e la vejetantaro del litoro, alonge la plaji del stato.

La triimo de lua teritorio apartenas a la baseno dil fluvio Plata. Fluvio Uruguay, weste del stato, esas la naturala frontiero kun Arjentinia. La fluvii en l'altra dua triimi del teritorio apartenas a la baseni di la lagegi Lagoa dos Patos ed Lagoa Mirim ed altra, min granda kam la du. Ultre Uruguay, altr importanta fluvii esas Jacuí, Taquari, Caí, Gravataí, la lago Guaíba e la fluvio Rio dos Sinos.

Ekonomio[redaktar | edit source]

Mutoni en la naturala pastureyi de la Campanha Gaúcha.
Automobilo fabrikita da General Motors en lua fabrikerio en Gravataí.

La precipua ekonomikala produkturi di agrokultivo del stato esas rizo (5.2 milion toni) soyo (7 milion toni), maizo (6 milion toni), manioko (1.3 milion toni), sukrokano, oranjo, alio e kelka plantacerii di frumento. L'edukado di bestii ank esas importanta: bovi furnisas ledro por shua fabrikerii an la regiono dil valo del fluvio Rio dos Sinos, dum ke mutoni furnisas lano e karno. Vit-beri (specale de varietati Chardonay, Cabernet Sauvignon e Merlot) anke kultivesas por produktar vino.

Rio Grande do Sul havas erci di karbono e kalkopetro. L'extraktado di mineral aquo ank esas importanta: esas 92 milion litri omnayare.

L'industrio esas koncentrada en Porto Alegre e lua metropolala regiono (l'urbi Canoas, Novo Hamburgo, Gravataí, São Leopoldo e Viamão). Nutrivi e drinkaji (inkluzite vino produktita en la Serra Gaúcha), mashinifado (inkluzite automobili), mobli, shui e metalurgio esas la precipua.

Turismo[redaktar | edit source]

Plajo di Guarita, en Torres.
Lago Negro ("Nigra Lago") en Gramado.

An la litoro, jacas turistala urbi Torres, Capão da Canoa e Tramandaí, kun plaji qui recevas dum la somero turisti del stato ed anke de Santa Catarina e de vicina landi, Arjentinia, Uruguay e Paraguay.

La Nacionala Parko di Aparados da Serra, ube jacas la ravinegi Itaimbezinho e Fortaleza, atraktas personi qui prizas ekoturismo.

En la Serra Gaúcha (la maxim alta regiono di stato, kun kolda vintri) jacas l'urbi fondita dal Italiani (Caxias do Sul, Garibaldi, Bento Gonçalves) e da Germani (Canela, Gramado, Nova Petrópolis). L'urbi havas bela naturala peizaji (exemple l'aquofalo Caracol, an l'urbo Canela) e historiala konstrukturi de jezuiti (la ruinuri di la Sep Populi de la Misioni) e de l'unesma enmigranti Italiana e Germana. Notinda en Gramado esas la festo Natal Luz, kun noktala paradi de meze decembro til meze januaro en homajo a Kristnasko. En Bento Gonçalves, Caxias do Sul e Garibaldi on povas vizitar la vitoberi e la fabrikerii di vino, e la Festo dil Vino di Caxias do Sul.

Multa turisti vizitas l'alta regioni del stato por vidar nivo dum kelka kolda dii del vintro.

Demografio[redaktar | edit source]

Segun la raso, nune 82,3% de la habitantaro deklaras esar blanki, 11,4% mestici, 5,9% negri e 0,4% Aziani od indijeni.[2]


La maxim granda urbi di [[{{{lando}}}]] (2014) La maxim granda urbi di Rio Grande do Sul (2014)
Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro Rango Nomo Provinco Regiono Habitantaro
1ma Porto Alegre [[{{{provinco1}}}]] [[{{{regiono1}}}]] 1,472,482 11ma [[{{{nomo11}}}]] [[{{{provinco11}}}]] [[{{{regiono1}}}]] {{{hab11}}}
2ma Caxias do Sul [[{{{provinco2}}}]] [[{{{regiono2}}}]] 470,223 12ma [[{{{nomo12}}}]] [[{{{provinco12}}}]] [[{{{regiono12}}}]] {{{hab12}}}
3ma Pelotas [[{{{provinco3}}}]] [[{{{regiono3}}}]] 342,053 13ma [[{{{nomo13}}}]] [[{{{provinco13}}}]] [[{{{regiono13}}}]] {{{hab13}}}
4ma Canoas [[{{{provinco4}}}]] [[{{{regiono4}}}]] 339,979 14ma [[{{{nomo14}}}]] [[{{{provinco14}}}]] [[{{{regiono14}}}]] {{{hab14}}}
5ma Santa Maria [[{{{provinco5}}}]] [[{{{regiono5}}}]] 274,838 15ma [[{{{nomo15}}}]] [[{{{provinco15}}}]] [[{{{regiono15}}}]] {{{hab15}}}
6ma Gravataí [[{{{provinco6}}}]] [[{{{regiono6}}}]] 270,689 16ma [[{{{nomo16}}}]] [[{{{provinco16}}}]] [[{{{regiono16}}}]] {{{hab16}}}
7ma Viamão [[{{{provinco7}}}]] [[{{{regiono7}}}]] 251,033 17ma [[{{{nomo17}}}]] [[{{{provinco17}}}]] [[{{{regiono17}}}]] {{{hab17}}}
8ma Novo Hamburgo [[{{{provinco8}}}]] [[{{{regiono8}}}]] 248,251 18ma [[{{{nomo18}}}]] [[{{{provinco18}}}]] [[{{{regiono18}}}]] {{{hab18}}}
9ma São Leopoldo [[{{{provinco9}}}]] [[{{{regiono9}}}]] 226,988 19ma [[{{{nomo19}}}]] [[{{{provinco19}}}]] [[{{{regiono19}}}]] {{{hab19}}}
10ma Rio Grande [[{{{provinco10}}}]] [[{{{regiono10}}}]] 207,036 20ma [[{{{nomo20}}}]] [[{{{provinco20}}}]] [[{{{regiono20}}}]] {{{hab20}}}
Vistas de Porto Alegre (7410124084).jpg
Porto Alegre
Caxias 006.jpg
Caxias do Sul
[[Arkivo:{{{imajo3}}}|180px]]
Pelotas
[[Arkivo:{{{imajo4}}}|180px]]
Canoas
Fonto: statistiki de IBGE


Referi[redaktar | edit source]

  1. (28ma di agosto 2015) Estimativas da população residente no Brasil e Unidades da federação com data de referência em 1º de julho de 2015. (PDF) Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. URL vidita ye la 28ma di agosto 2015.
  2. Síntese dos Inidicadores Sociais 2008. (PDF) Tabela 8.1 - População total e respectiva distribuição percentual, por cor ou raça, segundo as Grandes Regiões, Unidades da Federação e Regiões Metropolitanas - 2007. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). URL vidita ye la 1ma di oktobro 2008.