Historio di Moldova

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Ceramiko de Cucuteni-kulturo.
Restaji de Cucuteni-kulturo.

En 2010 utensili di silexo evante 800,000 til 1,2 milion yari trovesis en Bayraki, e pruvis ke homi ja habitis nuna Moldova dum Paleolitiko. Neolitika objekti de Cucuteni-kulturo trovesis en la regiono inter Dnieper-fluvio e Danubio. Cucuteni-kulturo existis de cirkum 5.500 aK til 2750 aK, e praktikis agrokultivo, edukado di animali, chaso ed elaboris ceramikajo.[1] Cucuteni-kulturo anke havis granda urbi, kun plu kam 15.000 habitanti.

De l'1ma til la 7ma yarcento la sudo di la regiono okupesis komence dal Romani e pose dal Bizancani. Por sua strategiala loko en Europa, diversa populi invadis la regiono, exemple Goti, Huni, Avari, Bulgari, Hungari, Mongoli e Tatari.

Stefan la Granda, princo di Moldova.

La princio di Moldavia establisesis en 1346 e lastis til 1859, kande la regiono unionesis a nuna Rumania. Ante la fino di l'Unesma mondomilito en 1917 la regiono deklaris su nedependanta sub la nomo Demokratiala Republiko di Moldavia, qua lastis til 1918. Besarabia deklaris su nedependanta de Rusian imperio ed unionis su kun Rumania. En exilo, formacesis la guvernerio di la Socialista Sovietiana Republiko di Besarabia.

La 9ma di aprilo 1918 Besarabiana parlamento, Sfatul Țării decidis per 86 voti kontre 3 aceptar l'uniono kun Rumania sub kondicioni di respekto a homala yuri e l'adopto di agrala reformo en la regiono. Parto di Besarabiana parlamento pose abandonis ta demandi, kande Bukovina e Transilvania decidis aceptar l'uniono kun Rumania.

Germana kolonigiisti abandonas Besarabia pos la regiono cedesar a Sovietia.

En agosto 1939 Ribbentrop-Molotov pakto agnoskis Besarabia kom sub Sovietan influo. En 1940, dum Duesma mondomilito, Sovietia demandis Rumania cedar la teritorii di Besarabia e la nordo di Bukovina, konocata kom Transdnistria. Rumania aceptis, e la Socialista Sovieta Republiko di Moldova formacesis.

En 1941 kom parto dil invado di Sovietia da naziista Germania, Rumania invadis la regioni di Berarabia, Bukovina e Transdniestria. Rumania, en kunlaboro kun nacionalsocialisti, deportis od exterminis cirkum 300,000 judi. Sovietiani riokupis la regiono inter februaro ed agosto 1994, e riestablisis SSR Moldova.

Flago di Moldova

Dum la guvernerio di Yosif Stalin lokala habitanti sufris kun deporti e famino. Pos la duesma mondomilito, granda nombro di Rusi, Ukraini e Bielorusi enmigris vers la regiono. Dum 1980a yari kreskis la demando por nedependo. Fine, pos la falio di stato-stroko en Sovietia kontre la reformi di perestroika e glasnost, Moldova deklaris lua nedependo, la 27ma di agosto 1991.

Pos la nedependo, Moldova signatis pakto qua kreis la Komuneso di nedependanta stati - KNS (Ruse: Содружество Независимых Государств - СНГ). Lua nedependo agnoskesis la 25ma di decembro 1991. La 2ma di marto 1992 lando divenis membro di Unionita Nacioni. En 1994 Moldova establisis asociuro kun NATO e divenis membro dil Europana Konsilantaro la 29ma di junio 1995.

En Transdnistria, regiono este de Dniester-fluvio qua havas granda nombro di habitanti qui parolas Rusa ed Ukraniana lingui ed ube multa divizioni de la 14ma Sovietian Armeo stacis, un nedependanta Sovietiana republiko, la "Pridnestroviana Moldoviana Socialista Sovietiana Republiko" proklamesis en marto 1990 kun chef-urbo en Tiraspol. La motivi por ta proklamo di nedependo esis la timi da lokala habitanti pri posiblaji di uniono inter Moldova e Rumania. Dum la vintro de 1991 til 1992 Transdnistriana forci kombatis kontre Moldovana polico en la regiono.

La 2ma di januaro 1992 Moldova adoptis ekonomio di merkato e liberigis preci. L'inflaciono rapide kreskis, e de 1992 til 2001 lando sufris serioza ekonomiala krizo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. "Phase and chemical composition analysis of pigments used in Cucuteni Neolithic painted ceramics", Bogdan Constantinescu e Roxana Bugoi


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen