Historio di Rumania

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Ceramiko de Cucuteni-Trypilska-kulturo.

Homi ja habitis la regiono di nuna Rumania de la petr-epoko. Homala restaji trovita en la kaverno Peștera cu Oase datizis de 40,000 yari ante nun. La Neolitika civilizeso di Cucuteni-Trypilska (c. 4,800 til 3,000 yari aK) kreis multa objekti di ceramiko e terakoto.

Dacia Felix, dum la 2ma yarcento.

Romani konkestis Rumaniana teritorio dum la 2ma yarcento. Ol divenis Romana provinco di Dacia Felix, e Roman okupeso lastis til la yaro 271. Dacia divenis l'unesma provinco abandonita da Romani.[1]

En 1541 la regiono okupesis da Otoman imperio. Pos kelka feroca batalii, Rumaniana princi decidis paktar kun Otomani pri paco. Turki aceptis, e Valakia e Moldavia divenis Otomana protektorati, e mustis pagar imposti ad Otoman imperio omnayare.[2]

Dum Otoman okupeso, rurani en Valakia e Moldavia divenis serfi, e ne povis abandonar lia vilaji. Li mustis verkar por konstruktar ponti e por reparar voyi.[2]. En 1699 Transilvania divenis parto di Habsburg imperio. Habsburgi expansis su ed en 1718 li okupis Oltenia, lore parto di Valakia. En 1812 Rusian imperio okupis l'esto di Moldavia.

Dum ta okupesi, Rumaniana civitani ne konsideresis civitani, od admaxime civitani di duesma klaso. En 1821 okuris rebeleso en Valakia ed en 1848 nove, ed anke en Moldavia. En 1859 Moldavi e Valaki elektis Alexandru Ioan Cuza kom lia princo. Rumania divenis monarkio komplete nedependanta de Otomani en 1877.

De 1878 til 1914 okuris periodo di politikala stabileso. Lando restis neutra dum l'unesma mondomilito til 1915, ma pos intensa preso la sequanta yaro, ol deklaris milito kontre Austria-Hungaria en 27 di agosto 1916.

Dum la duesma mondomilito, Rumania probis sejornar neutra, ma en 28 di junio 1940 ol recevis ultimato de Sovietia, e cedis Besarabia e Bukovina. Ta faktori forcis l'uniono kun nacional-socialista Germania. Rejulo Carol 2ma abdikis en 1940, e generalo Ion Antonescu asumis povo. Pos l'invado di Sovietia da Germania, Rumania rekuperis Besarabia (nune ol esas la nedependanta Moldova) e Bukovina, sub la komando di marshalo Antonescu. Antonescu anke permisis la masakro di judi e cigani en Rumaniana teritorio: on kalkulas 280,000 til 380,000 judi e 11,000 cigani perisis en Rumaniana holokausto.

En agosto 1944 Antonescu arestesis da ordeni de rejulo Mihai 1ma, e Rumania decidis suportar Westala federiti e Sovietia. Tamen, ta rolo en la vinko di Germania ne agnoskesis en Paris konfero pri la paco, en 1947. Rumaniana rejo Mihai 1ma abdikis, Rumania cedis Bukovina e Besarabia a Sovietia, e lando divenis komunista republiko kun Nicolae Ceausescu en povo. Ceausescu komencis nacionaligar l'entraprezi, kolektigar la plantacerii, ed emplantacar un rejimo di teroro, exekutita da sekreta polico Securitate.

Pos divenar membro di NATO Rumania hostis renkontro di lua membri en 2008.

Ceausescu renversesis de povo en decembro 1989, e mortigesis la 25ma di decembro sam yaro. Pose Rumania divenis demokratiala republiko, kun Ion Iliescu kom unesma prezidanto pos la fino di komunista rejimo. La 29ma di marto 2004 lando unionis a NATO ed en 2007 ol divenis membro di Europana Uniono.

Referi[redaktar | edit source]

  1. "Eutropius, Abridgment of Roman History" (in Angliana).
  2. 2.0 2.1 Let's Visit Romania. Autoro: Julian Popescu. Publikigita da Burke Books, 1969. En Angliana


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen