Historio di Grekia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

La maxim anciena homala restaji trovita en nuna Grekia datizas de 270,000 yari aK. Ol trovesis en Petralona-groto, en Greka Macedonia. Objekti de la tri fazi di Petr-epoko (Paleolitiko, Mezolitiko e Neolitiko) trovesis en Grekiana teritorio, exemple en la kaverno di Franchthi. Neolitika kolonieti de la 7ma yarmilo aK konsideresas la maxim anciena de Europa.

Anciena Grekia[redaktar | edit source]

Akropolo, en centrala Athina.
Exquisite-kfind.png Videz anke: Antiqua Grekia.

Athina e Sparta esis rivala urbi en epoko pasinta, ma kombatis unionite kontre l'invado-probi dal Persian imperio. Pose, Alexandros la Magna unionis la du urbi ed altra regioni por kombatar e vinkar Persiani.

En 146 aK Romani okupis la regiono di nuna Grekia. Multa Greki ekmigris vers Alexandria, Seleucia, ed altra urbi fondita da Alexandros. La mixuri di Grekia e Romana kulturi esis l'origino di Bizancana kulturo, establisita pos la kreo di Bizancana imperio en 330 cirkum Konstantinoplo. Bizancana imperio restis importanta militarala e kulturala povo dum la sequanta 1123 yari, til la falio di Konstantinoplo en manui di Otomani.

Nasko di moderna Grekia[redaktar | edit source]

L'expanso di Grekiana teritorio pos la nedependo.

La moderna Grekia deklaris su nedependanta de Otoman imperio la 25ma di marto 1821. Pos milito qua lastis til 1829, l'Unesma Greka Republiko agnoskesis da Unionita Rejio en 1830. Ioannis Kapodistrias, l'unesma guverniestro di la republiko, elektesis en 1827 ma, kun lua asasino en 1831, Granda povi (Unionita Rejio, Austrian imperio, Prusia, Francia e Rusian imperio) forcis Grekia adoptar monarkio, e Otto, princo di Bavaria divenis rejulo en 1833. En 1843 populala revolto forcis la rejulo adoptar konstituco.


Exquisite-kfind.png Videz anke: Listo di monarki di Grekia.

Otto destronizesis en 1862, e princulo Wilhelm di Dania (pose Georgios 1ma di Grekia) asumis la trono e recevis kom donaco de Unionita Rejio l'Ionian insuli. En 1877 chefministro Charilaos Trikoupis asumis povo, e decidis plubonigar la substrukturo di lando ed impedar ke la rejo povus interferar en la nacional asemblajo, tra la kreado dil voto di fido por tota la futura chefministri.

Konsequo de Balkan-militi, Grekia expansis sua teritorio e habitantaro. Dum la sequanta yari, deskonkordi inter Konstantinos 1ma (suportero di Germania) e la chefministro Eleftherios Venizelos (suportero di Triopla inter-konsento) sive Grekia devis enirar Unesma mondomilito rezultis en nacionala skismo. Pos 106 dii di blokuso da Triopla inter-konsento kontre le precipua portui di Grekia, rejulo Konstantinos koaktesis a renuncar e livis la krono por lua duesma filiulo, Alexandros 1ma. Alexandros regnis til 1920.

Pos l'unesma mondomilito okuris milito inter Grekia e Turkiana nacionalisti, qua rezultis masiva kambio di habitanti inter la du landi, sub Lausanne-kontrato[1]. Segun diversa fonti[2] centi di mili Greki mortis dum ta periodo[3]. Nestabilesi ed inter-sequanta stato-stroki markizis la sequanta epoko, obskurigita da masiva tasko por enkorpigar 1.5 milion Greka refujinti de Turkia en Grekiana societato. Greka populo en Istanbul falis de 300.000 en la komenco di 20ma yarcento til nuna nombro, 3.000[4].

Grekiana trupi luktas kontre Italiani, 1940.

La 28ma di oktobro 1940, fashista Italia demandis Greka kapitulaco, ma la diktatoro di Grekia Ioannis Metaxas refuzis, e milito inter Italia e Grekia komencis. Grekia vinkis e forcis Italiana retreto vers Albania. Pose, Nacionalsocialista Germania vinkis Grekiana trupi en la batalio di Grekia, ma Germana renkontris serioza defii en Grekiana rezisti. Cirkum cent-mili civili mortis kom konsequo di hungro dum la vintro 1941-1942.

Grekia pos la duesma mondomilito[redaktar | edit source]

Markos Vafiadis, komandero di Greka komunisti.

Pos la libereso, okuris interna milito inter komunisti komandita da Markos Vafiadis (konocita kom "generalo Markos") ed antikomunista grupi, qua devastis l'ekonomio. Dum la sequanta 20 yari, l'ekonomio saneskis su e kreskis.

La 21ma di aprilo 1967 okuris armeala stato-stroko e komencis brutala represo kontre l'opozanti, ma la 20ma di julio 1974, kande Turkia invadis la nordo di Chipro, l'armeala rejimo falis.

Nova konstituco establisesis la 11ma di junio 1975 e Grekia divenis demokratiala republiko. Konstantinos Karamanlis esis la chefministro en ta periodo. Intertempe, Andreas Papandreou fondis PASOK partiso en respondo a Nea Demokratía de Karamanlis. La du polikitala partisi alternigas en povo depos ta epoko.

Grekia eniris l'Europana Komuneso en 1 di januaro 1981. Extera koloko en la industrio e la substrukturo stimulis sustenebla kresko. La relati kun Turkia plubonigis pos diversa ter-tremi afektar la du landi en 1999, e fine Grekia decidis ne opozar la deziro di Turkia pri enirar l'Europana Uniono. Grekia adoptis Euro kom monetaro en 2002, e du yari pose ol eis sideyo por l'Olimpiala Ludi en Athina, 2004.

Referi[redaktar | edit source]

  1. The Diaspora welcomes the Pope 28 di novembro 2006, Spiegel Online
  2. R.J.Rummel The Holocaust in Comparative and Historical Perspective, 1998, Idea Journal of Social Issues, Vol.3 no.2
  3. Chris Hedges A Few Words in a Greek Tell of a Homeland Lost The New York Times. 17ma di septembro 2000
  4. Nationalism, globalization, and orthodoxy: the social origins of ethnic conflict in the Balkans Victor Roudometof, Roland Robertson (2001) - Greenwood Publishing group, p.168


LocationEurope.png
Historio di Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukrainia | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Man-Insulo | Svalbard e Jan Mayen