Liechtenstein

De Wikipedio
Salti al navigilo Irez a serchilo
Liechtenstein
Fürstentum Liechtenstein
Flag of Liechtenstein.svg Staatswappen-Liechtensteins.svg
Standardo di Liechtenstein Blazono di Liechtenstein
Nacionala himno:
Oben am jungen Rhein
Europe location LIE.png
Urbi:
Chefurbo: Vaduz
· Habitanti: 5 109 (2005)
Precipua urbo: Schaan
Lingui:
Oficala lingui: Germana
Guvernerio:
Tipo: Monarkio
· Princo: Hans Adam la 2ma
· Chefministro: Adrian Hasler
Surfaco: (210ma granda)
· Totala: 162 km²
· Aquo: neglijebla %
Habitanti: (204ma granda)
· Totala: 38 547[1] (2017)
· Denseso di habitantaro: 227 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Franko di Suisia
Veho-latero: dextre
ISO: LI
LIE
438
Reto-domeno: .li*
Precipua religio: Kristanismo (93%)
Oficala retosituo: http://www.liechtenstein.li


Liechtenstein esas mikra lando (160 km²) jacanta inter Suisia ed Austria, che westal Europa.

Bazala fakti pri Liechtenstein.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Historio di Liechtenstein

La familio Liechtenstein aquiris la teritorio en 1712. En 1806 ol recevis nedependo. En 1818 princo Johann la 1ma Josef grantis konstituco a la lando.

Til fino dil unesma mondomilito, Liechtenstein esis politike proxim de Austrian imperio e pose de Austria-Hungaria. Pos la vinkeso di Austria-Hungaria, Liechtenstein establisis pakto e konkluzis monetala uniono kun Suisia.

Politiko[redaktar | redaktar fonto]

Parlamento di Liechtenstein, en Vaduz.

Liechtenstein esas monarkio. La princo Hans Adam la 2ma esas la chef-stato depos 1989. La chefa ministro Otmar Hasler esas la chefo di guvernerio.

La parlamento (Landtag) havas unika chambro kun 25 membri, qui elektesas dal populo por admaxime 4 yari segun proporcionala votado.

Judiciala povo konsistas ek la regionala korto di Vaduz, la Princala supra apelo-korto, la Princala supra korto, l'administrala korto, e la korto dil stato. Ta lasta konsistas ek 5 membri elektata dal parlamento, ed analizas kad ula lego konfliktas o ne kun la konstituco di la lando.

Liechtenstein divenis la lasta lando di Europa ube mulieri darfis votar. Erste ye la 1ma di julio 1984 femina voto aprobesis, per 51,3% ek la voti favorebla, en referendumo kun la partopreno nur di viri.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Satelital imajo pri Liechtenstein.

Liechtenstein jacas inter Suisia ed Austria. Ol havas entote 76 km di frontieri, di qui 35 km kun Austria e 41 km kun Suisia. Granda parto di lua teritorio kovresas da monti. La maxim alta esas Grauspitz, kun 2599 metri di altitudo.

La klimato di la lando esas kontinentala. Malgre jacar en Alpi, la suda venti produktas milda klimato. La someri havas milda temperaturi ed esas nuboza e humida, kontre ke la vintri esas kolda e nuboza kun frequa pluvi o nivo. L'altitudo kreas diversa mikroklimati.

La precipua fluvii di la lando esas Rheno, qua formacas naturala frontiero kun Suisia, e Samina, longa de 17 km, di qui 12 en Liechtenstein, qua debushas an la fluvio Ill.

Ekonomio[redaktar | redaktar fonto]

 Precipua artiklo: Ekonomio di Liechtenstein

Demografio[redaktar | redaktar fonto]

Precipua urbi di Liechtenstein.
Kapelo di Santa Georgius, en Liechtenstein.

Segun statistiki de The World Factbook por julio 2018, Liechtenstein havis 38 547 habitanti. La maxim multa (66,2%) esas Liechtensteinani. Suisi esas 9,65, Austriani esas 5,8%, Italiani esas 4,2%, Germani esas 3,1%, e 11,2% esas altri.[2]

L'oficala linguo di la lando esas Germana, parolata da 91,5%. Italiana parolesas da 1,5%, Turka da 1,3%, Portugalana da 1,1%, e 4,6% parolas altra lingui.[2]

La religio kun maxima nombro di adepti esas katolikismo: 73,4%. Protestanti reformita esas 6,3%, Mohamedani esas 5,9%, kristani ortodoxa esas 1,3%, Luterani esas 1,2%, altra protestanti esas 0,7%, altra kristani esas 0,3%, praktikanti di altra religii esas 0,8%, sen religio esas 7%, e 3,3% ne informis pri religio.[2]

Segun raporto publikigita en 2006 da PISA (akronimo por Programme for International Student Assessment, del Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo) l'eduko-sistemo di Liechtenstein esas la 10ma maxim bona del mondo.[3] Segun The World Factbook, 100% de lua habitantaro savas lektar e skribar.[2] La lando havas quar universitati, di qui l'Universitato di Liechtenstein esas la maxim granda, havanta 200 docisti e 800 studenti.

Kulturo[redaktar | redaktar fonto]

Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Amt für Statistik, Landesverwaltung Liechtenstein. URL vidita ye la 11ma di mayo 2018.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Europe::Liechtenstein - The World Factbook. CIA. URL vidita ye la 8ma di mayo 2019.
  3. Range of rank on the PISA 2006 science scale. Rekuperita ye la 24ma di decembro 2011
Commons
Commons havas kontenajo relatante a:


LocationEurope.png
Landi en Europa
Albania | Andora | Austria | Belgia | Bielorusia | Bosnia e Herzegovina | Bulgaria | Chekia | Dania | Estonia | Finlando | Francia | Germania | Grekia | Gruzia | Hispania | Hungaria | Irlando | Islando | Italia | Kroatia | Latvia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgia | Norda Macedonia | Malta | Moldova | Monako | Montenegro | Nederlando | Norvegia | Polonia | Portugal | Rumania | Rusia | San-Marino | Serbia | Slovakia | Slovenia | Suedia | Suisia | Ukraina | Unionita Rejio | Vatikano
dependanta teritorii: Alando | Faero | Gibraltar | Guernsey | Jersey | Insulo Man | Svalbard e Jan Mayen