Belgrade

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Belgrade
Belgrade panorama.jpg
Kelk imaji pri Belgrade.
Flag of Belgrade.svg Small Coat of Arms Belgrade.svg
Flago di Belgrade Blazono di Belgrade
Lando: Flag of Serbia.svg Serbia
Informo:
Fondita ye: (ante 279 aK)[1]
Latitudo: 44°49' N
Longitudo: 20°28' E
Altitudo: 117 m
Surfaco: 359.96 km²
Habitanti: 1 166 763[2] (2011)
Denseso di habitantaro: 3,241 hab./km²
Horala zono: UTC+1
UTC+2 dum somero
Urbestro: Siniša Mali (SNS)
Mapo:
Mapo di Belgrade
Oficala retosituo:
www.beograd.rs
Fluvio Sava, en Belgrade.

Belgrade esas chef-urbo e maxim grand urbo di Serbia. Ol ank esis chef-urbo di Yugoslavia e di Serbia e Montenegro. Lua metropolala regiono konsistas ek 17 municipi, singla havante lua propra municipala konisilistaro. Segun la demografiala kontado di 2002, lua metropolala regiono havis 1 756 534 habitanti[3], qui reprezentis 21% ek la habitantaro di Serbia. Ol esis la 4ma maxim populoza urbala regiono de sudestal Europa, pos Istanbul, Athina e Bucarest.

Belgrade havas specala administrala stando en Serbia, ed esas un ek la 5 statistikala regioni di la lando. Ol havas importanta universitati e centri por inquesto. Ol ank esas importanta centro kulturala ed industriala di la lando. Esante strategiala loko en Europa, dum lua historio eventis 115 kombati che la urbo, ed ol rezigesis 44 foyi.[4]

La nomo Beograd signifikas blanka urbo en Serbiana.

Historio[redaktar | redaktar fonto]

Argila figuri de la kulturo Vinča.

La kulturo Vinča, un ek la maxim importanta prehistoriala kulturi de Europa, habitis la regiono di Belgrade dum la 6ma yarmilo aK. Le Vinča developabis la metalurgio di kupro e quaza skripto, cirkume 5300 yari aK. Dum l'Antiqueso, populi de Trakia e Dacia e, pos 279 aK la Kelti habitis la regiono. Kelti nomizis la regiono Sindi-dūn.

Dum la regno di Augustus, Romani konquestis la regiono, e donis a Belgrade la stando di urbo dum la duimo dil 2ma yarcento. En 442, Attila devastis la regiono,[5] ed en 471 Teoderikus la Granda kaptis ol, e kontinuis til Grekia.[6] Dum la yari 520ma Slava populi koloniigis la regiono, e pose Bizancani, Franki, Bulgari e Hungari.

L'unesma registro pri la nomo Belograd aparis ye la 16ma di aprilo 878, en papala buloletro,[7] sendita a Boris la 1ma di Bulgaria. Dum cirkume quar yarcenti, l'urbo esis bataliagro inter Bizancana imperio, la Rejio di Hungaria e l'imperio di Bulgaria.[8] L'urbo gastigis l'armei qui luktis l'Unesma e la Duesma krucomiliti.[9] Dum la Triesma Krucomilito, Friedrich Barbarossa trairis l'urbo kun 190 mil soldati, e trovis ol en ruini.[10]

Balkani en 1355, kun la rejio di Serbia.

En 1284, Stefan Dragutin recevis Belgrade de lua bopatro, rejulo István la 5ma di Hungaria. Ol divenis chef-urbo dil Rejio di Syrmia, e Dragutin divenis l'unesma Serba rejulo qua guvernis Belgradi kom vasalo del Rejio di Hungaria.[11] Dum l'unesma duimo dil 14ma yarcento la rejio di Serbia prosperis, e lor divenis un ek la maxim developita rejii de Europa.

Pos la batalii di Maritsa en 1371, e Kosovo en 1389, Serbia komencis perdar teritorii adsude por l'Otomani.[12][13] La nordo dil rejio rezistis, e prosperis sub la rejulo Stefan Lazarević, qua konstruktis kastelo kun citadelo e turmi, e plufortigis la murego dil urbo, qua rezistis l'ataki dal Otomani dum preske 70 yari. Dum ta epoko, l'urbo divenis refujeyo por ti qui fugis del Otomana invaderi.

En 1427 Đurađ Branković, sucedinto di Stefan Dragutin, retrodonis Belgradi a la rejo di Hungaria, e Smederevo divenis la nova chef-urbo. Malgre l'Otomani konquestis granda parto di Serbia, li siejis Belgrade du foyi sensucese, en 1440 e 1456. Sep yardeki pose, en ye la 28ma di agosto 1521, l'Otomani fine kaptis e rezigis l'urbo. Lua habitantaro Ortodoxa Kristana deportesis ad Istanbul.

Geografio[redaktar | redaktar fonto]

Panoramo di Belgrade.

La reliefo di Belgrade esas kolinoza addextre del fluvii Sava e Danubio, e plana adsinistre. La mezavalora altitudo dil urbo esas 116,75 metri super la marala nivelo. La maxim alta punto jacas 303 metri super la marala nivelo. La monti Avala (511 metri) e Kosmaj (628 m) jacas sude del urbo.

La klimato di Belgrade esas subtropikala humida (Cfa segun la klimatala klasifikuro di Köppen) kun quar sezoni klare definita. La mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas 1,4°C, dum ke la mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 23°C, kun mezavalora yarala temperaturo di 12,5°C. La maxima temperaturo enrejistrita dum lua historio esis 43,6°C en 2007, e la minima temperaturo enrejistrita esis -26,2°C en 1893.

La mezavalora yarala pluvozeso esas 690,9 mm, e la maxim pluvoza monato esas junio, kun mezavalore 101,2 mm.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. (5ma di oktobro 2000) Ancient Period. City of Belgrade. URL vidita ye la 16ma di novembro 2010.
  2. (2014). 2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia: Comparative Overview of the Number of Population in 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002 and 2011, Data by settlements. Statistical Office of Republic Of Serbia, Belgrade. URL vidita ye la 27ma di junio 2014.
  3. Habitantes de Belgrado según el censo de 2002
  4. Nurden, Robert (22ma di marto 2009) - Belgrade has risen from the ashes to become the Balkans' party city - . Belgrade has risen from the ashes to become the Balkans' party city. (London) Independent
  5. The Rome that did not fall: the survival of the East in the fifth century, p.67'
  6. Roy E. H. Mellor, Eastern Europe: a geography of the Comecon countries, p. 43. Google Book
  7. LIBI, t. II (1960) (2_151.jpg). promacedonia.org.
  8. The History of Belgrade. Belgradenet.com. URL vidita ye la 16 November 2010.
  9. (16ma di decembro 1934) How to Conquer Belgrade – History. Beligrad.com. URL vidita ye la 7ma di julio 2009.
  10. The History of Belgrade. Belgradenet.com. URL vidita ye la 7ma di julio 2009.
  11. History (Medieval Serbian Belgrade). Official website. URL vidita ye la 10ma di julio 2007.
  12. Battle of Maritsa. Encyclopædia Britannica. URL vidita ye la 10ma di julio 2007.
  13. Battle of Kosovo. Encyclopædia Britannica. URL vidita ye la 10ma di julio 2007.
Chef-urbi di Europana landi

Amsterdam · Andorra la Vella · Athina · Belgrade  · Berlin · Bern · Bratislava · Bruxel · Budapest · Bucarest · Dublin · Helsinki · Kiev · Chisinau · København · Lisboa · Ljubljana · London · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monako · Moskva · Nikosia · Oslo · Paris · Podgorica · Praha  · Reykjavík · Riga · Roma · San-Marino · Sarajevo · Skopje  · Sofiya · Stockholm · Tallinn · Tbilisi · Tirane · Vaduz · Valletta  · Warszawa · Vatikano · Wien · Vilnius · Yerevan · Zagreb