Historio di Burundi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Unesma atesto pri un rejolando en Burundi datizas de la 16ma yarcento, proxim la monti este de la lando. Dum la regno di Ntare la 4ma Rutaganzwa Rugamba (de cirkume 1796 til 1850) la rejolando duoplikis lua totala surfaco. Europana misioneri komencis arivar en 1856 e komparis l'organizuro di ta rejolando kun l'Anciena Grekia.

Germana imperio komencis okupar la regiono en 1890, ed en 1899 transformis ol en parto di Germana Westal Afrika, qua anke enkorpigis Ruanda. Kontree Ruandana monarko, Burundiana rejo Mwezi la 4ma Gisabo ne aceptis Europan influo. Germania uzis la forco por submisar la teritorio.

En 1916 dum l'unesma mondomilito Belgia okupis Burundi. Pos la vinkeso di Germania, Ruanda e Burundi divenis kontrolita da Belgia, e formacis la kolonio nomizita Ruanda-Urundi.

La lukto pri nedependo en Burundi influesis per la konflikto inter la populi Hutu e Tutsi en la vicina Rwanda. En novembro 1959 le Hutu atakis le Tutsi en Rwanda, e multa Tutsi fugis vers Burundi por eskapar la persekuto. Kande en Burundi, le Tutsi komencis atakar lokala Hutu.

Flago di la Rejio di Burundi

Burundi divenis nedependanta de Belgia ye la 1ma di julio 1962[1] kom konstitucala monarkio, kun Mwami Mwambutsa la 4ma kom rejulo. En la parlamento, Hutu e Tutsi havis la sama quanto di deputati. Kande rejulo Mwabutsa selektis un Tutsi kom chefa ministro, le Hutu, qui havis la majoritato en la parlamento, revoltis. Konseque la polico, komandita da Hutu, brutale supresesis e remplasesis per l'armeo komandita dal kapitano Michel Micombero, Tutsi. La sequanta chefa ministro de raso Tutsi mortigesis.

En 1966 rejulo Mwambutsa revokesis per stato-stroko komandita da lua filiulo, Ntare. La 28ma di novembro sam yaro lore chefa ministro, kapitano Michel Micombero (de la grupo Hima, subgrupo Tutsi qua vivas sude de la lando), revokis Ntare e deklaris Burundi un republiko. Civila desquieteso duris til fino di la yardeko. Rumori pri stato-stroko komandita da le Hutu efektigis l'aresto di multa politikala e militala figuri.

En junio 1971 un grupo di Banyaruguru (alta klaso di Tutsi) akuzesis pri konspiro da Hima. En la 14ma di januaro 1972 quar militisti e kin civili de Banyaruguru-grupo recevis mortopuniso e sep kondamnesis a dumviva enkarcerigo.

La 29ma di aprilo 1972 komencis violento en la sudo di lando kontre le Hima da Hutu. omna autoritati civila e militala del urbo Bururi mortigesis. La violento kreskis e de la fino di aprilo til septembro on kalkulas ke de 200.000 til 300.000 Hutu mortigesis.[2] Cirkume 300.000 divenis refujanti, la maxim multa fugis vers Tanzania. En esforco por atraktar la simpatio di Usa, le Tutsi akuzis le Hutu pri havar komunista inklini. Historiisto René Lemarchand apuntas ke la masakro esis suceso por le Tutsi: li eliminis la eliti Hutu e potenciala eliti, li transformis l'armeo e la polico en monopolo Tutsi, li impedis la riveno di la monarkio tra l'asasino di Ntare la 5ma, e kreis nova legitimeso por la stato kontrolita dal grupo Hima.[2]

En 1976 kolonelo Jean-Baptiste Bagaza asumis povo pos sensanga stato-stroko. Quankam Bagaza chefesis militala rejimo komandita da le Tutsi, ilu stimulis agrala reformo, elektala reformo, e nacionala rikoncilio. En 1981 nova konstituco promulgesis, ma mantenis rejimo di unika partiso. En 1984 kolonelo Bagaza elektesis prezidanto, e supresis lua opozanti e la religiala libereso.

En 1987 mayoro Pierre Buyoya revokis Bagaza de povo, suspensis la konstituco e la partisi, e riinstalis militarala guvernerio sub la Militara Komitato pri Nacionala Salvo. Rasala propagando kontre le Tutsi stimulis la masakro di mili de Tutsi-rurani che la nordo di lando dum agosto 1988.

Nur en junio 1993 eventis l'unesma demokratial elekti en Burundi. Hutuo Melchior Ndadaye vinkis l'elekto, ma guvernis nur til 21 di oktobro sam yaro, kande ilu mortigesis dum stato-stroko.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2821.htm
  2. 2,0 2,1 René Lemarchand (27ma di julio 2008). Case Study: The Burundi Killings of 1972. Online Encyclopedia of Mass Violence. URL vidita ye la 30ma di junio 2009.


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe