Historio di Burundi

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Unesma atesto di un rejolando en Burundi evas de la 16ma yarcento, proxim la monti en esto di lando. Dum rejio di Ntare 4ma Rutaganzwa Rugamba (de cirkum 1796 til 1850) la rejolando duoplikis lua totala surfaco. Europana misioneri komencis arivar en 1856 e komparis l'organizuro di ta rejolando kun Anciena Grekia.

Germanian imperio komencis okupar la regiono en 1890, ed en 1899 transformis ol en parto di Germana West-Afrika, ke anke enkorpigis Ruanda. Kontree Ruandana monarko, Burundiana rejo Mwezi 4ma Gisabo ne aceptis Europan influo. Germania uzis la forco por submisar la teritorio.

En 1916 dum unesma mondomilito Belgia okupis Burundi. Pos la vinkeso di Germania, Ruanda e Burundi pasis a kontrolo di Belgia, e formacis la kolonio nomizita Ruanda-Urundi.

La lukto por nedependo en Burundi sufris influi de la konflikto inter la Hutu populo e la Tutsi populo en vicina Rwanda. En novembro 1959 Hutu atakis Tutsi en Rwanda, e multa Tutsi fugis vers Burundi por eskapar la persekuto. Kande en Burundi, Tutsi komencis atakar lokala Hutu.

Flago di la Rejio di Burundi
Rejulo Mwami Mwambutsa 4ma vizitas Israel.

Burundi divenis nedependanta de Belgia en 1 di julio 1962[1] kom konstitucala monarkio, kun Mwami Mwambutsa 4ma kom rejulo. En la parlamento, Hutu e Tutsi havis egala nombro di reprezentanti. Kande rejulo Mwabutsa eligis un Tutsi kom chefa ministro, le Hutu, majoritato en la parlamento, revoltis su. Konseque la polico, komandita da Hutu, brutale supresesis e substitucesis da armeo komandita da un Tutsi, kapiteno Michel Micombero. La sequanta chefa ministro de Tutsi rasala grupo, asasinesis.

Ye la 8ma di julio 1966 rejulo Mwabutsa renversesis da stato-stroko komandita da lia filiulo, Ntare. Ye la 28ma di novembro sam yaro lore chefa ministro, kapiteno Michel Micombero de Hima-grupo (subgrupo Tutsi qua vivas en sudo di lando), renversis Ntare e deklaris Burundi un republiko. Civila desquieteso kontinuis til fino di la yardeko. Rumori pri stato-stroko komandita da Hutu provokis l'aresto di multa politikala e militala figuri.

En junio 1971 un grupo di Banyaruguru (alta klaso di Tutsi) akuzesis pri konspiro da Hima. Ye la 14ma di januaro 1972 quar militisti e kin civili de Banyaruguru-grupo recevis mortopuniso e sep kondamnesis a dumvivanta enkarcerigo.

En 29 di aprilo 1972 komencis violento en la sudo di lando kontre le Hima da Hutu. Tota la autoritati civila e militala de l'urbo di Bururi mortigesis. La violento kreskis e de la fino di aprilo til septembro on kalkulas ke de 200,000 til 300,000 Hutu mortigesis.[2] Cirkum 300,000 divenis refujanti, la majoritato fugis vers Tanzania. En esforco por atraktar la simpatio di Usa, Tutsi akuzis Hutu di havar komunist inklini. Historiisto René Lemarchand apuntas ke la masakro esis suceso por le Tutsi: li eliminis la eliti Hutu e potenciala eliti, li transformis l'armeo e la polico en monopolo Tutsi, li impedis la riveno di la monarkio tra l'asasino di Ntare 5ma, e kreis nova legitimeso por la stato kontrolita da Hima-grupo.[2]

En 1976 kolonelo Jean-Baptiste Bagaza asumis povo pos nesangoza stato-stroko. Quankam Bagaza chefesis militala rejimo komandita da Tutsi, ilu stimulis agrala reformo, elektala reformo, e nacionala rikoncilio. En 1981 nova konstituco promulgesis.

Referi[redaktar | edit source]

  1. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2821.htm
  2. 2.0 2.1 René Lemarchand (2008-07-27). Case Study: The Burundi Killings of 1972. Online Encyclopedia of Mass Violence. URL vidita ye 2009-06-30.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando