Historio di Republiko Kongo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez

Unesma habitanti di nuna Republiko Kongo esis pigmei, pos absorbita da bantui. Bakongo populo, originita de bantui, formas la bazo di nuna populo di Republiko Kongo ed anke existas en Angola, Gabon e Demokratial Republiko Kongo.

La korto di N'Gangue M'voumbe Niambi, en nuna Republiko Kongo.

Portugalana Diogo Cão arivis en la delto di Kongo-fluvio en 1484. Portugalani establisis komercala relati kun bantua rejii marfore, e komercis diversa produkti e sklavi kaptita marfore.

Direta Europana koloniigo nur komencis dum la 19ma yarcento. En 1880 Pierre Savorgnan de Brazza establisis pakto kun Makoko, chefo di Teke populo, e la regiono divenis sub Franciana suvereneso.

Franca Equatoral Afrika.

En 1908 Francia organizis la Franca Equatoral Afrika qua inkluzis la regioni di nuna Republiko Kongo, Gabon, Chad ed Oubangui-Chari (nuna Centrafrika). Brazzaville divenis la chefurbo di la kolonio. En 1911 Francia cedis kelka teritorii ("Nova Kamerun", ke nune formas l'esto di Kamerun) a Germanian imperio, ma dum l'unesma mondomilito en 1916 ol riokupis ta teritorii.

Dum la duesma mondomilito Brazzaville divenis la simbolala chef-urbo di Libera Francia, de 1940 til 1943. En 1946, pos l'adopto di la konstituco qua kreis la 4ma Franciana Republiko, Brazzaville recevis lokala legifantaro.

Kongo-Brazzaville ganis autonomio en 28 di novembro 1958, ed en 15 di agosto 1960 ol divenis nedependenta. Fulbert Youlou esis l'unesma prezidanto di lando. Il guvernis dum exakte 3 yari, ma un sedicio qua lastis 3 dii ekpulsis il. Militisti renversis il ed instalis civila guvernerio, komandita da Alphonse Massemba-Débat. Sub la 1963 konstituco, Massemba-Débat esis elektita por 5-yara periodo[1]. La guvernerio adoptis "ciencala socialismo" kom statala ideologio[2].

Flago di la Populala Republiko Kongo.

En 1965 lando establisis relati kun Sovietia, Populala Republiko di Chinia, Nord-Korea e Nord-Vietnam[3]. Massemba-Débat esis nekapabla por rikonciliar diversa institucala ed ideologiala grupi[3], ed ye agosto 1968 lia rejimo sufris stato-stroko. Marien Ngouabi, partoprenanta en la stato-stroko, asumis povo en 1 di januaro 1969. Ngouabi proklamis la Populala Republiko di Kongo en 1970, e guvernis til esar asasinita en 16 di marto 1977. Un komitato kun 11 militisti asumis povo, e nomezis Joachim Yhombi-Opango kom prezidanto dil republiko. Du yari pose, Opango koaktesis ad abandonar povo, e Denis Sassou Nguesso divenis prezidanto.

Sassou Nguesso aliniis lando kun Sovietia ed altra socialista landi. Nguesso uzis politikala represo plu kam la komplezachado. Lia sucedanto, l'anke socialista Pascal Lissouba, ne facis multa chanji en politiko. Situeso kontinuis la sama til 1997 kande Nguesso e Lissouba luktis por povo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Background note:Republic of the Congo US Department of State
  2. Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.
  3. 3.0 3.1 Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando