Historio di Republiko Kongo

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
La korto di N'Gangue M'voumbe Niambi, rejulo di Loango dum la 17ma yarcento.

Unesma habitanti di nuna Republiko Kongo esis pigmei, pos absorbita da bantui. Bakongo-populo, originita de bantui, formacas la bazo di nuna habitantaro di la Republiko Kongo, ed anke existas en Angola, Gabon e Demokratial Republiko Kongo.

Portugalan explorero Diogo Cão arivis en la delto di Kongo-fluvio en 1484. Portugalani establisis komercala relati kun bantua rejii mar-fore, exemple la rejio di Loango, qua existis de la 16ma yarcento til fino di la 18ma yarcento.

Direta Europana koloniigo nur komencis dum la 19ma yarcento. La 10ma di septembro 1880 la regiono subisis Franca suvereneso unesme kom protektorato, pro la verki di Pierre Savorgnan de Brazza. La 30mqa di novembro 1882 ol oficale divenis kolonio di Francia sub la nomo Franca Kongo. En 1901 la kolonio enkorpigis Gabon, ma en 1906 Gabon nove separesis de la kolonio.

Franca Equatoral Afrika.

En 1910 Francia organizis la Franca Equatoral Afrika qua inkluzis la regioni di nuna Republiko Kongo, Gabon, Chad ed Oubangui-Chari (nuna Centrafrika). Brazzaville divenis chefurbo di la kolonio. En 1911 Francia cedis kelka teritorii ("Nova Kamerun", qua nune formacas l'esto di Kamerun) a Germanian imperio, ma dum l'unesma mondomilito en 1916 ol riokupis ta teritorii.

Dum la duesma mondomilito Brazzaville divenis la simbolala chef-urbo di Libera Francia, de 1940 til 1943. En 1946, pos l'adopto di la konstituco qua kreis la 4ma Franciana Republiko, Brazzaville recevis lokala legifantaro.

Kongo-Brazzaville ganis autonomio en 28 di novembro 1958, ed en 15 di agosto 1960 ol divenis nedependanta. Fulbert Youlou esis l'unesma prezidanto di lando. Il guvernis dum exakte 3 yari, ma un sedicio qua lastis 3 dii ekpulsis il. Militisti renversis il ed instalis civila guvernerio, komandita da Alphonse Massemba-Débat. Sub la 1963 konstituco, Massemba-Débat esis elektita por 5-yara periodo[1]. La guvernerio adoptis "ciencala socialismo" kom statala ideologio[2].

Flago di la Populala Republiko Kongo.

En 1965 lando establisis relati kun Sovietia, Populala Republiko di Chinia, Nord-Korea e Nord-Vietnam[3]. Massemba-Débat esis nekapabla por rikonciliar diversa institucala ed ideologiala grupi[3], ed ye agosto 1968 lia rejimo sufris stato-stroko. Marien Ngouabi, partoprenanta en la stato-stroko, asumis povo en 1 di januaro 1969. Ngouabi proklamis la Populala Republiko di Kongo en 1970, e guvernis til esar asasinita en 16 di marto 1977. Un komitato kun 11 militisti asumis povo, ed indikis Joachim Yhombi-Opango por prezidanto di la republiko. Du yari pose, Opango koaktesis ad abandonar povo, e Denis Sassou Nguesso divenis prezidanto.

Denis Sassou Nguesso, prezidanto depos 1997.

Sassou Nguesso aliniis lando kun Sovietia ed altra socialista landi. Nguesso uzis politikala represo plu kam la komplezo. Lia sucedanto, l'anke socialista Pascal Lissouba, ne facis multa chanji en politiko. Situeso kontinuis la sama til 1997 kande Nguesso e Lissouba luktis por povo.

Referi[redaktar | edit source]

  1. Background note:Republic of the Congo US Department of State
  2. Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.
  3. 3.0 3.1 Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 301.


Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sud-Afrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependanta teritorii

Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra

Ne agnoskata nedependesi
Somalilando | Puntlando