Historio di Zambia

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Kranio dil Homo rhodesiensis

La teritorio di la nuna Zambia habitabis da anciena hominidi, nune nomizita Homo rhodesiensis, cirkume 200 mil yari ante nun, segun indikas kranio trovita en 1921 che la regiono Kabwe.[1] La teritorio habitesis da populi Khoisan til cirkume la yaro 300, kande populi bantua[2] komencis ekmigrar vers la regiono. La populi Tonga e Nkoya de bantua raso arivis che la regiono dum la 12ma e la 13ma yarcenti.

L'unesma Europano qua arivis en la regiono esis Portugalana Francisco de Lacerda, dum la fino dil 18ma yarcento. Lacerda komandis expediciono qua iris de Mozambik til la regiono Kazembe en nuna Zambia. Ilu probis trairar la sudo di Afrika, ma mortis ante finar ol. Lua amiko Francisco Pinto finis l'expediciono. En 1796 la komercisto Manuel Caetano Pereira , ed en 1798 l'explorero Francisco de Lacerda atingis la regiono Tete, Mozambik. Li probis establisar komercala voyo inter Angola e Mozambik.

En 1855 l'Angla explorero David Livingstone deskovris la granda katarakti di fluvio Zambezi, e nominis ol Victoria Falls (aquofalo Viktoria). En 1888 Cecil Rhodes proklamis la regiono parto di Britanian imperio.

Flago di Zambia.

Til 1964 Zambia nomesis Nordala Rhodezia. Ol divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 24ma di oktobro 1964. L'unesma prezidanto esis Kenneth Kaunda. Dum la sequanta yardeko, Kaunda komence suportis UNITA en Angola[3], l'Uniono di Afrikana Populi (Angle: ZAPU) en Zimbabwe, l'ANK en Sudafrika e la SWAPO en Namibia. La guvernerio di Kaunda anke mantenis forta diplomacala relati kun Sovietia e kun la rejimo di Saddam Hussein en Irak.

Konflikto kun Rhodezia rezultis en la klozado di la frontiero en 1973 e boikoto en la furniso di energio. Malgre ta, la mashinaro di Kariba hidroelektriko duris funcionar. Un ferovoyo konstruktita kun la helpo di la Populala Republiko di Chinia til la portuo di Dar-es-Salaam en Tanzania helpis diminutar la dependo de Rhodezia.

Dum la fino di la yari 1970ma Portugalana kolonii en Afrika ja esis nedependanta, Rhodeziana rejimo finis e lando transformis su en Zimbabwe, ma la problemi di Zambia ne finis. Interna militi en Angola e Mozambik rezultis en granda nombro di refujanti ed enduktis granda problemi en la sistemo di transporto.

En junio 1990 komencis rebelesi kontre guvernerio di Kaunda. Multa manifesteri mortis en atempto di guvernerio kontrolar protesti. En 1991 Kaunda aceptis riinstitucar plurapartisala demokratio. Frederick Chiluba elektesis prezidanto ed asumis povo ye la 2ma di novembro 1991. En 1996 il rielektesis e guvernis til 2001.

Dum la yari 2000ma, l'ekonomio stabileskis, l'inflaciono atingis singla cifro en 2006 e 2007, internaciona komerco kreskis e la procento di interesti diminutis.

Referi[redaktar | redaktar fonto]


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe