Historio di Ghana

De Wikipedio
Irez ad: pilotado, serchez
Skulto dal populo Akan de la 16ma o 17ma yarcento.

La litoro di la nuna Ghana habitabas de adminime la Bronz-epoko, to esas, 2.000 yari aK. Doplande, la centro e la nordo di la lando habitabas de adminime 3.000 o 4.000 yari aK. L'anciena imperio di Ghana od "rejio di Ghana" existis de c. la yaro 300 til cirkume la yaro 1200 norde de la nuna Ghana, en teritorio nune apartenanta a Mauritania e Mali. Segun la historiisto Berbera Al Yaqubi, l'imperio Ghana esis un ek la tri maxim bone organizita rejii de la regiono adweste de Sudan, l'altra du esante l'imperio Gao e l'imperio Kanem. La rejio di Ghana pro l'ataki de lua vicini, ma lua famo duris. En 1957, kande la chefi de lore kolonio Ora Rivo serchis nomo por la lando nedependanta, li selektis "Ghana" homaje a la rejio, quankam la disto inter la du teritorii.

Mapo di la westala rivo di Afrika, kun la regiono Gui, okupita dal Ashanti.

Portugalani arivis en la regiono en 1470. Li nomizis ol Ora Rivo pro trovir komerco di oro en la regiono. En 1598 arivis la Nederlandani. Dum la 16ma e 17ma yarcenti, populi Akan, qui posible migris de regioni nune kovrata dal dezerto Sahara e de Sahel establisis su en la regiono e formacis l'imperio Ashanti. Li kaptis sklavi en la vicina regioni por vendar li unesme a la Portugalani e pose a la Nederlandani e la Britaniani. Britaniani okupis bastioni en la regiono depos 1821, ma konfrontis rezisto di la populo ashanti til 1900.

Britaniani introduktis ed expansis kultivi di kafeo e kakao e konstruktis ferovoyi en la regiono, lore konocita kom Ora Rivo. La kolonio exportacis precipue ligno ed oro. La revenui del exportacajo di naturala moyeni permisis krear sistemo di eduko plu bona kam la sistemi de altra regioni di Westal Afrika. L'Afrikana elito qui studiis en ta sistemo ganis la moyeni e la deziro por luktar pri nedependo. Cirkume la yaro 1940, 91.000 pueri studiis en skoli di Ora Rivo.

Flago di Ghana.

Ghana divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 6ma di marto 1957. Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio esis l'unesma statestro pos la nedependo. Ye la 1ma di julio 1960, chefo di libereso-movemento Kwame Nkrumah asumis prezidanteso. Nkrumah kreis la movimento Pan-Afrikanismo e helpis fondar l'OUA. Desfortunoze, Kwame Nkrumah ne esis respektita kom chefo en lua lando,[1] ed ye februaro 1966 kande ilu voyajis exterlande, ilu revokesis per stato-stroko. Generalo Joseph Arthur Ankrah asumis povo til 1969.

En 1981 lietnanto Jerry Rawlings asumis povo, e guvernis kom diktatoro til 1993. En 1992 il permisis riorganizo di politikala partisi, fondis National Democratic Congress e ganis prezidantala elekto ta yaro. Il asumis kom elektita prezidanto ye la 7ma di januaro 1993 ed rielektesis en 1997. Ye la 7ma di januaro 2001 John Agyekum Kufuor sucedis ilu. Dum lua guvernisteso, ilu stimulis la developo e modernigo dil agrokultivo, dil entraprezi, di sociala protektado e di la substrukturo.

Kufuor guvernis til la 7ma di januaro 2009, kande l'elektita prezidanto John Atta Mills asumis la povo. Atta Mills guvernis til lua morto ye la 24ma di julio 2012, kande la viceprezidanto John Dramani Mahama asumis la povo. Dramani Mahama vinkis la prezidantal elekto en decembro sam yaro e guvernis til la 7ma di januaro 2017, kande lua opozanto, Nana Akufo-Addo, asumis pos vinkar l'elekti di decembro 2016.

Referi[redaktar | redaktar fonto]

  1. Kevin Shillington. Encyclopedia of African history. p. 575.


LocationAfrica.png
Historio di Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | San-Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe